Svíþjóð býr sig undir að taka á móti yfir 200.000 flóttamönnum frá Finnlandi samkvæmt fyrirmælum Nató. Stríð og fjöldaflótti eru ekki lengur kenningar, heldur raunveruleg fyrirmæli frá Nató sem nú leiða til stríðsviðbúnaðar Svía. Samtímis aukast kröfur almennings um að Svíþjóð endurskoði aðildina að Nató.
Eftir að Svíþjóð gekk með í Nató hefur stríðsáróðurinn aukist verulega. Núna undirbúa sænsk stjórnvöld atburðarás þar sem hundruð þúsunda Finna neyðast til að flýja land og leita sér verndar í Svíþjóð, vegna stríðs við Rússa á austurlandamærum Nató.
Kröfur Nató
Í apríl 2024 bað sænska ríkisstjórnin Almannavarnir (Myndigheten för samhällsskydd och beredskap, MSB) að semja áætlun um móttöku flóttamanna frá Finnlandi. Hvert Nató-ríki verður að geta tekið á móti að minnsta kosti tveimur prósentum íbúa sinna í neyðarástandi. Göteborgs-Posten greinir frá því að fyrir Svíþjóð þýðir það rúmlega 200.000 manns. Johanna Karlsson verkefnastjóri hjá Almannavörnum segir „að við munum skipuleggja að minnsta kosti það.“
Áætlunin byggir á atburðarás þar sem stríð brýst út með fram austurlandamærum Nató, með slíkum áhrifum á Finnland að íbúarnir geta ekki lengur búið þar. Samkvæmt Almannavörnum Svíþjóðar tekur áætlunin gildi þá. Karlsson segir:
„Áætlun okkar tekur gildi, þegar það kemur í ljós að fólk þarf að flytja yfir landamærin til að fá vernd.“
Í október æfði sveitarfélagið Växjö móttöku 40.000 manns, þar af þurftu 8.000 húsnæði. Öryggisstjóri sveitarfélagsins, David Ekorn, lýsir því að málið varðaði miklu meira en tímabundin móttökupláss:
„Við munum ekki aðeins hýsa fólk í framhaldsskólum, heldur einnig taka á móti fjölda nýrra íbúa – fleiri börnum í skólann, auka félagsþjónustu og langtímavistun.“
Rauði krossinn: Ekki hægt að skipuleggja ringulreið
Anders Forsberg, yfirmaður neyðarviðbúnaðar hjá Rauða krossinum, telur að ekki sé hægt að stjórna því hvað fólk gerir í stríðsástandi. Hann undirstrikar þörfina á þaki yfir höfuðið, öryggi og skýrar upplýsingar:
„Við getum skipulagt eins mikið og við viljum, en fólk mun hreyfa sig sjálfkrafa þrátt fyrir alla okkar skipulagningu.“
Stríðsskipulagning felur í sér bæði borgaralega og hernaðarlega þætti og fer fram í nánu samstarfi við Nató. Árið 2027 verður stór allsherjaræfing í samstarfi við Nató – Polaris-æfingin – framkvæmd í Norður-Svíþjóð.
Síðan Svíþjóð gekk til liðs við Nató hefur undirbúningur fyrir stríð á nærsvæðinu aukist. Það sem áður var ímynduð ógn er orðið að raunveruleika fyrir sænsk yfirvöld, sveitarfélög og íbúa.
Er stríð það sama og aukið öryggi?
Þegar Svíþjóð gekk til liðs við Nató lofuðu stjórnmálamenn auknu öryggi. En í staðinn eru nú gerðar stríðsáætlanir um fjöldaflótta, neyðarflutninga og rýmingu nágrannalanda. Gagnrýnendur benda á að hlutverk Svíþjóðar sé að breytast frá því að vera hlutlaus aðili yfir í að vera hluti af hernaðarbandalagi þar sem hættan á að dragast inn í átök annarra er veruleg.
Þetta er það sem margir gagnrýnendur vöruðu við að yrði raunveruleg afleiðing aðildar að Nató. Umræðan um veru Svíþjóðar í Nató hefur magnast vegna stríðsundirbúningsins og margir Svíar vilja að Svíþjóð gangi úr Nató.