Áratugalangri fjölgun flóttafólks í heiminum virðist loks hafa verið snúið við. Ný skýrsla frá flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna sýnir að árið 2025 fækkaði fólki á flótta í fyrsta sinn í tíu ár. Nú vaknar spurningin hvort um sé að ræða upphaf nýrrar þróunar eða aðeins tímabundið hlé á alþjóðlegri flóttamannakreppu.
Samkvæmt nýrri skýrslu UNHCR, Global Trends 2025, dróst fjöldi fólks sem hefur verið neytt til að yfirgefa heimili sín saman á síðasta ári. Helsta ástæðan er sú að milljónir manna hafa getað snúið aftur til heimkynna sinna eftir langvarandi átök og óstöðugleika.
Í lok árs 2025 voru alls 117,8 milljónir manna á flótta um heim allan. Það eru 5,4 milljónum færri en árið áður, sem jafngildir um fjögurra prósenta samdrætti.
Á sama tíma sneru meira en 14,7 milljónir manna aftur til heimalanda sinna eða heimahéraða. Það er ein hæsta tala sem mælst hefur frá því slíkar skráningar hófust.
Milljónir sneru heim
Tæplega 4,4 milljónir flóttamanna sneru aftur til upprunalanda sinna á árinu. Meira en 90 prósent þeirra fóru aftur til Afganistans, Sýrlands eða Súdan. Heildarfjöldi flóttamanna í heiminum dróst saman um þrjú prósent miðað við árið 2024. Barham Salih, yfirmaður Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna (UNHCR), segir í skýrslunni:
„Fyrir alltof marga flóttamenn byrjar brottrekstur frá heimkynnum sem líflína en verður að ævilöngu ástandi. Mannúðaraðstoð bjargar mannslífum, en hún er ekki lokamarkmiðið og gerir flóttafólki ekki kleift að taka virkan þátt í að móta eigin framtíð. Við þurfum grundvallarbreytingu sem skapar nýja von og ný tækifæri fyrir fólk sem flýr stríð og ofsóknir.“
Gæti dregið úr þrýstingi á Evrópu
Þrátt fyrir að átök og stríð neyði milljónir manna á flótta bendir skýrslan til þess að fleiri séu nú að snúa heim en áður. Jafnframt kemur fram að 65 prósent flóttamanna heims dvelji í nágrannaríkjum heimalanda sinna og að meirihlutinn sé hjá lág- og meðaltekjuríkjum.
Haldi þessi þróun áfram gæti hún til lengri tíma litið dregið úr fólksflutningaþrýstingi í átt til Evrópu. UNHCR varar þó við því að margir þeirra sem snúa aftur komi til landa þar sem öryggisástand er enn viðkvæmt og uppbyggingarstarf langt frá því að vera lokið.