Jón Bjarnason, fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, gagnrýnir umfjöllun um aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu og segir að lýsingar fyrrverandi samningamanna á ferlinu samræmist illa þeirri reynslu sem hann hafi sjálfur haft af viðræðunum.
Í pistli á blog.is í dag víkur Jón að viðtali við Stefán Hauk Jóhannesson, fyrrverandi sendiherra og aðalsamningamann Íslands gagnvart ESB, í Silfrinu á RÚV um helgina. Að mati Jóns lýsir Stefán allt öðru ferli en því sem ráðherrar og embættismenn sem báru ábyrgð á sjávarútvegs- og landbúnaðarköflunum upplifðu. Jón skrifar:
„Oft var litið á forystu samninganefndar Íslands sem fulltrúa ESB við borðið.“
Hann rifjar upp að hann hafi sem ráðherra sett það skilyrði að ekki yrði ráðist í breytingar á lögum, reglum eða stofnanagerð á meðan viðræðurnar stæðu yfir. Hins vegar hafi Ísland haft lítið að segja um hraða, skilyrði eða framgang ferlisins, þar sem þau hafi verið fólgin í umsókninni sjálfri.
Jón segir að hann hafi ítrekað vísað til fyrirvara Alþingis um full yfirráð Íslands yfir fiskimiðum, auðlindum hafsins, hafréttarmálum og samningum um deilistofna. Sú afstaða hafi hins vegar mætt harðri andstöðu. Hann skrifar:
„Mér var ítrekað brigslað um svik og að hindra framgang inngönguferlisins vegna þeirrar afstöðu.“
Í pistlinum greinir Jón einnig frá því að reynt hafi verið að fara fram hjá ráðuneyti hans með svokölluðum IPA-styrkjum frá Evrópusambandinu sem ætlaðir voru til að fjármagna breytingar á stofnunum sem hluta af aðlögunarferlinu. Hann segist hafa stöðvað slíkar greiðslur á sínu sviði og fyrirskipað að þeim yrði skilað. Jafnframt bendir hann á að önnur ráðuneyti hafi tekið við milljörðum króna frá ESB til að greiða fyrir aðlögun Íslands að regluverki sambandsins.
Jón veltir einnig upp spurningum um hlutverk fjölmiðla á þessum tíma og hvort opinberar stofnanir hafi notið styrkja eða ferðafjár frá Evrópusambandinu. Hann segir að „með ólíkindum“ hafi verið, hvernig fjármagn frá ESB flæddi inn í landið á meðan aðildarviðræðurnar stóðu yfir.
Jón varar við því að sambærileg staða geti skapast á ný á næstu mánuðum í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar um áframhaldandi aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið. „Gætum átt nýja bylgju í vændum í þeim efnum“ segir Jón Bjarnason. Að lokum skrifar hann um þá fyrirvara sem voru settir fram á skýran hátt samkvæmt þingsályktun alþingis:
Fyrirvarar í sjávarútvegi og landbúnaði og matvælaframleiðslu:
1. Full og ótvíræð yfirráð, ábyrgð og stjórnun á verndun og nýtingu fiskistofna og annarra sjávardýra í efnahagslögsögunni og öðru er viðkemur lífríki hafsins
2. Færum með eigin fullveldisrétt í samningum við önnur ríki um deilistofna eða veiðum á nýjum fisktegundum og auðlindum innan lögsögunnar
3. Íslendngar færu með sjálfstætt forræði á hafréttarmálum í samskiptum við aðrar þjóðir og á alþjóðavettvangi
4. Að Íslendingar færu með forræði á auðlindum á hafsbotninum innan efnahagslögsögunnar og sjálfstæðan rétt til samninga um verndun og nýtingu auðlinda á landgrunninu og Atlantshafshryggnum í hafinu kringum Íslands.