Páll Vilhjálmsson kann að koma orðum að hlutunum. Í bloggi dagsins Þorgerður Katrín vanrækir varnir Íslands og framtíð fer Páll yfir varnarsamning Íslands og Bandaríkjanna og bendir á hroka utanríkisráðherra sem svarar í stíl með að það komi Bandaríkjamönnum ekkert við að Ísland gangi í ESB. Páll skrifar:
„Utanríkisráðherra móðgar Bandaríkin með yfirlýsingunni. Varnarsamningurinn frá 1951 er tvíhliða samningur um að annað ríkið sinni frumþörfum hins í tilfelli innrásar. Af sjálfu leiðir að verndarinn lætur sér ekki í léttu rúmi liggja hvar í alþjóðamálum sá verndaði skipar sér í sveit.”
Fyrrverandi sendiherra Íslands hjá Nató, Gunnar Pálsson, skrifar í grein í Mbl að það séu vonbrigði að íslensk stjórnvöld hafi ekki kannað afstöðu Bandaríkjanna til mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu áður en ákveðið var að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarumsóknar.
Í greininni bendir Gunnar á að Bandaríkin gegni lykilhlutverki í vörnum Íslands samkvæmt varnarsamningi ríkjanna frá 1951. Hann telur að aðild Íslands að Evrópusambandinu gæti haft áhrif á stöðu landsins í öryggis- og varnarmálum og því hefði verið eðlilegt að ræða málið sérstaklega við bandarísk stjórnvöld.
Páll Vilhjálmsson bendir á að:
„stöðutaka ESB á norðurslóðum verður á kostnað Bandaríkjanna, sem skilgreina Ísland og hafsvæðið í kringum landið sem þjóðaröryggismál. Bandaríkin munu ekki láta sér vel líka að Ísland verði útvörður Evrópusambandsins í norðri.”
Hann varar réttilega við því að landið verði vettvangur samkeppni stórvelda á Norður-Atlantshafi og með aðkomu Viðreisnar og Þorgerðar Katrínar víkur Ísland beint af þeirri braut sem verið hefur grundvöllur utanríkisstefnu Íslands frá því lýðveldið var stofnað. Páll skrifar:
„Brussel-leiðangur Þorgerðar Katrínar og Viðreisnar er járnbrautarslys sýnt hægt. Von heilbrigðrar skynsemi er að þjóðin segi nei þann 29. ágúst. Sigri ESB-sinnar atkvæðagreiðsluna verður Ísland leiksoppur stórveldahagsmuna. Smáþjóð verður undantekningarlaust illa úti í slíkum hremmingum. Fyrst tapast innanlandsfriðurinn, síðan fer forræði þjóðarmálefna til útlanda. Síðast gerðist það á Íslandi með Sturlungaöld og Gamla sáttmála á 13. öld. Það tók meira en sex hundruð ár að vinda ofan af mistökunum.”