Von der Leyen segir að Úkraína fái peningana „með einum eða öðrum hætti“
Á nýlegum leiðtogafundi ESB í Brussel stóð ungverski forsætisráðherrann Viktor Orbán fast á ákvörðun sinni um að hindra 90 milljarða evra í fjárhagsaðstoð til Úkraínu og vísaði til lagalegs réttar síns til þess, þrátt fyrir harða gagnrýni frá leiðtogum Evrópu.
Orbán fjallaði um spennuna á fundinum þegar hann ræddi við ungverska blaðamenn á fimmtudagskvöld og viðurkenndi að „það hafi hikstað aðeins í gangverkinu.“
Þrátt fyrir að Orbán hafi beitt löglegu neitunarvaldi sínu ætlar ESB enn á ný að líta framhjá öllum reglum réttarríkisins og mun að sögn finna „bakdyraleið“ til að veita Úkraínu 90 milljarða evra lánið. Forseti framkvæmdastjórnar ESB, Ursula von der Leyen, sagði snemma á föstudag við blaðamenn að ESB „muni koma þessu til skila með einum eða öðrum hætti.“
Lagalega staðan alveg skýr
Orbán lét ekki undan varðandi notkun neitunarvaldsins og sagði: „Lagalega staðan er alveg skýr, við höfum rétt til þess.“ Þótt ungverski forsætisráðherrann hafi upphaflega samþykkt stuðningslánið á leiðtogafundinum í desember hefur hann síðan breytt afstöðu sinni eftir að Úkraína lokaði Druzhba-olíuleiðslunni sem er lífsnauðsynleg olíu- og orkuæð fyrir Ungverjaland og Slóvakíu. Þau eru einu ESB-ríkin sem enn fá afhenta rússneska olíu, þar sem þau hafa fengið undanþágur vegna vanda við aðrar flutningsleiðir.
Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelensky, morðhótaði Orbán fyrr í þessum mánuði og sagði að annað hvort samþykki hann 90 milljarða evra lánið eða:
„Við munum annars afhenda heimilisfang þessa manns til herafla okkar og þá munu þeir hafa samband við hann og tala við hann á sínu eigin tungumáli.“
Yfirvöld í Kænugarði halda því fram að leiðslan hafi orðið fyrir verulegum skemmdum í rússneskri eldflaugaárás í lok janúar og þurfi tíma til viðgerða en Orbán segir að hann muni ekki aflétta neitun á láninu fyrr en rússnesk olía streymi aftur til Ungverjalands og tryggingar verði veittar gegn sambærilegum lokunum í framtíðinni. Hingað til hefur Úkraína neitað tækniaðilum ESB að skoða leiðsluna, sem bendir sterklega til þess að Úkraína hafi lokað fyrir olíuna á afgerandi augnabliki fyrir ungversku kosningarnar í apríl.
Úkraína neitar eftirlitsaðilum ESB að skoða olíuleiðsluna
Forsætisráðherra Slóvakíu, Robert Fico, gagnrýndi einnig Úkraínu fyrir að hafna ítrekuðum beiðnum um að skoða leiðsluna. Samkvæmt Fico reyndi Slóvakía fyrst að senda sendiherra sinn á vettvang en var neitað um aðgang. Beiðni frá sendiherra Evrópusambandsins í Úkraínu og tillögur um sameiginlegt skoðunarteymi var einnig hafnað. „Hvað er Zelensky forseti hræddur við — sannleikann?“ spurði Fico.
Pólitískur ráðgjafi Orbáns, Balázs Orbán, skrifaði um málið á X og vísar í umfjöllun Financial Times og segir að viðvaranir Ungverjalands um leiðsluna reyndust réttar:
„Á meðan Brussel-elítan tók afstöðu með Úkraínu og afskrifaði viðvaranir Ungverjalands, þá staðfesta nú fram komnar staðreyndir — þar á meðal í Financial Times — að stöðvun Druzhba-leiðslunnar er pólitísk kúgun – ekki tæknilegt tjón.“
Balázs Orbán sagði að rekstraraðilar leiðslunnar í Úkraínu hefðu sagt ungverska orkufyrirtækinu MOL að engar rekstrarhindranir væru fyrir olíuflæði og hann benti á að sendingar hefðu haldið áfram um stund fyrr á þessu ári eftir árás og eld nálægt leiðslunni. Hann tók undir áhyggjur Fico um að beiðnum um skoðun frá Ungverjalandi, Slóvakíu og embættismönnum ESB hafi verið hafnað og skrifaði:
„Gervihnattamyndir sýna að innviðirnir eru ekki skemmdir í þeirm mæli sem haldið er fram og eru enn starfhæfir.“
ESB öskuillt
Neitun Orbáns um að veita Úkraínu lánið vakti harða gagnrýni Friedrich Merz, kanslara Þýskalands, sem lýsti hegðun Orbáns á fundinum sem „grófum svikum“ sem fengi afleiðingar.
Orð kanslarans eða annarra leiðtoga ESB höfðu lítil sem engin áhrif á Orbán. Þegar hann ræddi átökin sagði hann við blaðamenn: „Þeir höfðu aðeins í hótunum en áttuðu sig svo á því að það virkaði ekki.“
Stemningin í Brussel var lýst sem fordæmalausri andúð gagnvart ungverska leiðtoganum. Forseti leiðtogaráðs ESB, António Costa, lýsti neitun Orbáns sem „óásættanlegu“ og væri brot á meginreglum samstarfsins. Samkvæmt fréttum Politico sögðu diplómatar að þjóðhöfðingi hefði aldrei áður „farið yfir þessa rauðu línu“ og einn heimildarmaður sagði að „nánast allir í salnum hafi ráðist harkalega á Orbán.“