Fréttaritari býr fimm mínútna akstur frá iðnaðarhverfinu Kista í Norður-Stokkhólmi. Kista var fyrir nokkrum árum framtíðarvon Svía. Þeirra eigið Silicon Valley með fyrirtækjum netrisanna og útungarstöð fyrir ný fyrirtæki í hugbúnaðargeiranum. En eitthvað fór úrskeiðis. Núna flýja fyrirtækin Kista og myrkrið grúfir sig yfir brostna drauma. Hér að neðan er endursögn/þýðing á pistli Jonas Andersson í Samnytt um ástandið, hvernig komið er fyrir Svíþjóð, þar sem Svíar þekkja sig ekki lengur í sínu eigin landi. Þessi pistill er þörf lesning fyrir alla Íslendinga sem ekki vilja sjá þjóð sína verða sömu örlögum að bráð. Það er ekki svo mikill tími til stefnu. Valkyrjurnar læsa klónum í fjöregg þjóðarinnar með brynjuðu markmiði ESB að gleypa landið í einum bita með öllu sem fylgir. Til að skilja hlutina betur má setja orðið Íslendingur í staðinn fyrir Svía og Ísland í staðinn fyrir Svíþjóð. Íslenskt í staðinn fyrir sænskt. Þessi sama framtíð blasir við Íslendingum ef þeir leyfa valkyrjustjórninni að gera Ísland að nýlendu ESB í náinni framtíð.
Jonas Andersson skrifar eftirfarandi:
Þetta byrjaði sem venjulegur vinnudagur í Kista. Göngutúr um verslunarmiðstöðina, nokkur samtöl við verslunareigendur, athuganir á smáatriðum daglegs lífs. En undir yfirborðinu var eitthvað sem tók í. Tilfinningin um að vera í eigin landi – og samtímis að vera það ekki. Það sem átti að vera frétt breyttist í áminningu um hversu hratt samfélagið getur breyst þegar sjálfsmyndin leysist upp, tungumálið þagnar og stjórnmálin missa tengsl við fólkið sem þau eiga að þjóna.
Eftir heimsóknina og fréttina um verslunarmiðstöðina og miðbæinn í Kista hafa nokkrar hugsanir setið eftir með mér, eins og þær neiti að yfirgefa líkama minn. Þetta eru hugsanir sem liggja undir yfirborði þess sem við sjáum: um þjóðarvitund, um tungumálið sem sameiginlegan burðarbita – og hvað gerist þegar sá biti brestur.
En einnig um eitthvað enn þá dýpra: nýlendustefnu, eignarhald á landi og þörfina á sameiginlegri menningu svo fólk geti lifað saman án þess að samfélagið leysist upp.
Kannski voru sterkustu áhrifin frá daglangri göngu minni þegar tveir skólabekkir komu gangandi um verslunarmiðstöðina. Lítil börn, 8-9 ára gömul. Kannski 40, 50 nemendur samtals. Ekki eitt einasta barn var af sænskum uppruna. Nokkrar stúlkur voru í hijab-höfuðklútum, og löguðu sjölin með litlu höndunum sínum, þegar þær hlógu og ærsluðust saman.
Og ég hugsaði um mínar eigin dætur á sama aldri, hvernig þær stóðu fyrir framan spegilinn og glímdu við hárið sitt, hversu mikilvægt það var, hvernig það var hluti af bernsku þeirra, sjálfsmynd þeirra. Þá skall það á mig af fullum krafti: þetta er ekki lengur Svíþjóð. Ekki einu sinni í sinni örlátustu og inngildingarlegustu túlkun.
Ég hef ferðast mikið um heiminn. Ég hef búið erlendis í næstum 16 ár. Ég er vanur að vera sá eini sem talar sænsku, vanur að stíga inn í umhverfi þar sem ekkert líkist því sem ég kem frá. En ég hef aldrei fundið fyrir þeirri tilfinningu í Svíþjóð. Fyrr en nú. Fyrr en í Kista.
Kista er viðvörunarspegill
Og á þeirri stundu, þar sem hlátur barna ómaði á milli verslanaglugganna, þá áttaði ég mig á því að umræðan sem hefur staðið yfir í áratugi um sænska menningu, sænsk auðkenni, sænska sjálfsmynd – var aldrei saklaus. Aldrei vitsmunaleg orðræða eða skoðun. Þetta var verkefni. Meðvituð hugmyndafræðileg stefna.
„Þetta er nýlendustefna þar sem þú segir fólkinu að landið þeirra sé ekki þeirra eigið. Að arfleifð þeirra sé ekki lengur til. Að hægt sé að skipta þeim út. Að menning þeirra sé smíði. Að mótspyrna þeirra sé rasismi. Að kvíði þeirra sé fasismi. Að ást þeirra á landi sínu sé eitthvað ljótt.“ Jonas Andersson
Ég man eftir öllum árum menningarumræðna, skrifaðar og settar á svið af vinstri mönnum sem réðu ríkjum í fjölmiðlum okkar og stofnunum. Þeir sögðu: Svíþjóð hefur enga menningu. Það sænska er ekki til. Allt er jafn sænskt. Allir eru Svíar. Á sama tíma og allt var fordæmt sem angaði af þjóðlegri sameiningu.
Hver man ekki eftir Annie Lööf í SVT, þegar hún lýsti því yfir næstum á trúarlegan hátt að allir gætu komið hingað, að allir tali sænsku (!), og að það væri gott fyrir Svíþjóð – fyrir fyrirtæki – ef 30–40 milljónir manna frá Afríku og Mið-Austurlöndum flyttu hingað. Hingað. Til norðlægs lands með varla tíu milljónir íbúa, á svæði þar sem siðmenning okkar mótaðist á þúsund árum.
Eða einfaldrar snilldarspurningu Jimmie Åkesson til Åsu Romson á þing: „Ef ég tek neðanjarðarlestina í Tókýó – er ég þá japanskur?“
Þar, á því augnabliki var öll lygin afhjúpuð. Öll hugmyndafræðilega smíðin. En lygin var áfram endurtekin, í háskólum, í skólum, í fjölmiðlum, í gildisáætlunum stjórnvalda, í leikritum og barnaþáttum. Alræðisumræða, þar sem þjóðríkið var málað sem ógn og sænsk menning sem skömm.
Það er til orð sem fáir þora að nota: NÝLENDUSTEFNA
Ekki nýlendustefna í gömlu merkingunni – evrópsk heimsveldi sem leggja undir sig heiminn – heldur ný tegund nýlendustefnu, sem beinist inn á við. Þar sem eigið fólk er svipt sögu sinni, siðmenningu, tungumáli sínu og stjórn. Þar sem yfirstéttir, aðgerðarsinnar og hnattræningjar móta landið að ofan, án umboðs frá fólkinu, þar sem búist er við að íbúarnir sætti sig við að menningarheimili þeirra sé að breytast í eitthvað sem þeir kusu aldrei, báðu aldrei um og fengu aldrei einu sinni tækifæri til að ræða í hreinskilni.
Þetta er nýlendustefna þar sem þú segir almenningi að landið þeirra sé ekki þeirra eigið land. Að arfleifð þeirra sé ekki til. Að hægt sé að skipta þeim út. Að menning þeirra sé smíði. Að mótspyrna þeirra sé rasismi. Að kvíði þeirra sé fasismi. Að ást þeirra á landi sínu sé eitthvað ljótt.
Áróðurinn sem tók það sænska frá okkur
Í þessu verkefni hefur vinstri vængurinn sameinast bæði íslamistum og alþjóðasinnum sem hagnast á upplausn þjóðríkja. Og í þessu tómarúmi, þar sem engum er leyft að tala um það sem er sænskt lengur, vex sterkari sjálfsmynd fram. Sjálfsmynd íslamismans. Sjálfsmynd ættkvíslamenningar. Sjálfsmynd aðskilnaðar. Hópar sem vita nákvæmlega hverjir þeir eru – og hvað þeir vilja.
„Og í þessari miklu röskun, þar sem bæði tungumál og sjálfsmynd hafa verið þurrkuð út, stendur Svíþjóð nú á krossgötum. Tilvistarlegum krossgötum. Lýðræði krefst sameiginlegs tungumáls. Sameiginlegs viðmiðunarramma. Tilfinningar um að við séum „við“. Án þess er ekkert lýðræði, aðeins hagsmunahópar, samhliða samfélög, ættkvíslir og átök.“ Jonas Andersson
Á mínum tíma sem fyrirlesari við Listaháskólann Konstfack sá ég hvernig þetta starf var unnið algjörlega opinskátt. Hvernig umsóknarmöppur með „sænskhljómandi drengjanöfnum“ voru fjarlægðar áður en þau voru jafnvel metin. Ég mótmælti. Ég tapaði. Vinstri femínistarnir, sem þegar voru ráðandi, stýrðu stofnuninni í átt að pólitískri einsleitni og listrænni fátækt. En það sem var mikilvægara: þeir tryggðu að sænsk menning yrði gerð að einhverju til að skammast sín fyrir.
Ég hef séð hvernig sænskar fánastangir eru beygðar til undirgefni og sýndar sem sigursæl listaverk í Sergels torgi. Hvernig sænskir drengir eru niðurlægðir, hvernig sænskar stúlkur eru kallaðar „Svíahórur“ af ungum mönnum frá íslömskum menningarheimum Mið-Austurlanda. Ég hef séð hvernig sænskum börnum er kennt að þau skorti arfleifð, að saga þeirra sé gölluð, að öryggi þeirra sé forréttindi sem þau eiga að skammast sín fyrir.
Við eigum að skammast okkar. Við eigum að sýna undirgefni. Við eigum að gleyma því að við erum þjóð. Við eigum að gleyma því að við eigum land.
Þannig hefur það hljómað, dag eftir dag, áratugum saman. Og hversu margir í heiminum hafa getað staðist slíka sálfræðilega árás? Hversu margir geta staðist slíkan áróður?
Hvað stendur eftir þegar yfirstéttin rífur niður grundvöll þjóðarinnar?
Svíar kjósa ekki um eigin endalok, vegna þess að þeir séu heimskir. Þeir gera það vegna þess að þeir hafa aldrei heyrt sannleikann. Þeir gera það vegna þess að fjölmiðlarnir – þeir sem áttu að grandskoða valdið – urðu rödd valdsins. Þeir urðu síur, dyraverðir, áróðursmenn. SVT. BBC. DN. Almenningsþjónusta um allan vestræna heiminn. Í tvo áratugi hafa þessar stofnanir strokað út lýsingu á veruleikanum og skipt henni út fyrir hugmyndafræðilega frásögn þar sem Svíar og Evrópubúar almennt eru gerendur, aldrei fórnarlömb, ekki einu sinni fólk í sinni eigin sögu.
Og í þessari miklu afmyndun, þar sem bæði tungumál og sjálfsmynd hafa verið strokuð út, stendur Svíþjóð nú á krossgötum. Tilvistarlegum krossgötum. Því lýðræði krefst sameiginlegs tungumáls. Sameiginlegs viðmiðunarramma. Tilfinningin um að við séum „við.“ Án hennar er ekkert lýðræði, aðeins hagsmunahópar, hliðarsamfélög, ættbálkar og átök.
Kista er ekki orsökin. Kista er einkennið. Fyrirboðinn. Möguleg framtíð, ef ekkert breytist.
Og kannski er það einmitt þess vegna sem hjarta mitt barðist svo hart þar sem ég stóð á torginu í Kista. Vegna þess að ég sá Svíþjóð, ekki eins og hún var, – ekki eins og lofað var, heldur eins og hún er að verða. Land sem rennur úr greipum þjóðarinnar. Landið sem er að glatast.
En það þarf ekki að enda svona. Ekki ef við þorum að sjá hvað er í raun og veru að gerast. Ekki ef við endurheimtum tungumálið, sjálfsmyndina, söguna. Ekki ef við hættum að skammast okkar fyrir það eina sem maður ætti aldrei að skammast sín fyrir: sitt eigið heimili.
Því sá sem ekkert land á – getur heldur ekki skilið neitt eftir handa börnum sínum.