Frakklandsforseti heldur í kjarnorkuvopnaþræði Svíþjóðar
Ákvörðun sænsku ríkisstjórnarinnar um að opna fyrir kjarnorkuvopnasamstarf við Frakkland er sagt vera mikilvægt skref – sem gæti staðsett kjarnorkuvopn á sænskri grundu. Að sögn sérfræðinga eru þetta ekki handan hornsins heldur raunhæfar áætlanir sem hægt er að hrinda skjótt í framkvæmd í spennuþrungnu ástandi.
Í miðjum apríl var haldinn fyrsti fundur Svíþjóðar og Frakklands um nánara samstarf um kjarnorkuvopn. Viðræðurnar snúast um hvernig hægt er að nota frönsk kjarnorkuvopn í vörnum Evrópu og hvernig Svíþjóð getur verið hluti af þeirri uppbyggingu, að því er SVT greinir frá. Karl Sörenson, rannsóknarstjóri hjá kjarnorkuvopnagreiningarverkefni sænska hersins, lýsir því hvernig slíkar áætlanir geta orðið að veruleika í reynd:
„Segjum að flókin öryggisstefnumál komi upp. Þú setur upp nokkur slík kerfi í Svíþjóð í stuttan tíma og snýrð síðan heim þegar þú tekur eftir að hlutirnir hafa róast.“
Kjarnorkuvopn geta verið færð inn í „grátt svæði“
Sú atburðarás sem er dregin fram er ekki stríð, heldur óljós staða milli friðar og stríðs – hið svoakallaða gráa svæði. Það er einmitt í slíkri stöðu sem hægt er að taka afgerandi ákvarðanir hratt, án skýrra pólitískra hindrana.
„Á gráu svæði gæti verið ástæða til að leggja áherslu á að við tilheyrum kjarnorkubandalagi“ segir Kjell Engelbrekt, prófessor í stjórnmálafræði við sænska varnarmálaháskólann. Hann lýsir einnig hvernig Svíþjóð getur óskað eftir innleiðingu kjarnorkuvopnakerfna. Í Stokkhólmi er til dæmis hægt að biðja franskar kjarnorkuvopnaflugvélar að koma til Svíþjóðar í aðstæðum þar sem maður er berskjaldaður fyrir opinberum eða leynilegum ógnum sem fela í sér kjarnorkuvopn.
Pólitísk ákvörðun
Á sama tíma er opinbera stefnan sú að Svíþjóð eigi ekki að hafa kjarnorkuvopn á friðartímum. En lýsingar sérfræðinganna sýna að hægt er að taka afgerandi ákvarðanir í aðstæðum sem eru ekki skilgreindar sem stríð. Sörenson segir:
„Það er í raun pólitísk ákvörðun en það sem við getum ályktað er að við erum ekki í stríði og ekki í friði. Við erum í einhvers konar óróa.“
Þessi þróun þýðir að Svíþjóð, með þeim pólitískum ákvörðunum sem þegar hafa verið teknar, er núna að þróast á þann veg að kjarnorkuvopn gætu orðið staðsett á sænskri grundu í spennuþrungnu ástandi. Gagnrýnendur telja að þetta færi burtu línuna fyrir það sem áður hefur verið skýr sænsk lína – og setji landið í áhættusamari öryggisstefnu þar sem ákvarðanir geta verið teknar hratt og með víðtækum og jafnframt skelfilegum afleiðingum.