Sennilega lág áætlun
Vitanlega hef ég ekki alltaf rétt fyrir mér… En stundum.… Jæja, ég hef búið erlendis í yfir 30 ár og á þeim tíma hef ég sennilega komið heim (maður segir alltaf “heim” til Íslands þó maður eigi heima annars staðar) a.m.k. tvisvar á ári. Ég man ekki hvenær ég fór síðast í gegnum Leifsstöð þegar EKKI var verið að rífa þar eitthvað og tæta. Það er ALLTAF verið að “framkvæma” eitthvað í Leifsstöð. “Framkvæmdir” í Leifsstöð virðast aldrei taka enda. Einu sinni endur fyrir löngu hélt ég að… “mhm… ok… aha… I see… Þetta verður örugglega huggulegt þegar það er búið…” En málið er, það er aldrei búið! “Framkvæmdunum” er aldrei lokið! Það er eins og Leifsstöð sé atvinnumiðlun fyrir verktaka. Maður hefði haldið að allar þessar “framkvæmdir” – sem ekki hafa skilað sér í betri þjónustu – myndu a.m.k. einhvern taka ENDA!
Ég spurði Grok út í þetta og hann sagði að það væri ekki auðvelt að reikna út kostnaðinn við Leifsstöð, en:
„Heildstæð útreikningur (allt tekið með)“
Ef við leggjum saman upphaflegu fjárfestinguna frá 1987, helstu framkvæmdir um miðjan 2000-áratuginn og nýlegar björgunaraðgerðir — og aðlögum þetta allt að verðlagi ársins 2026 í íslenskum krónum — þá lítur heildarkostnaðurinn („allt innifalið“ beinn og opinber áhættukostnaður) svona út:
Tímabil
Áætlað virði fyrir skattgreiðendur/almenning (2026 ISK)
1987 upphafsbygging (íslenskur hlutur)
~10 milljarðar ISK
2003–2008 stækkun (opinber skuld/eigið fé)
~35 milljarðar ISK
2020–2021 beinar björgunaraðgerðir/atvinnuátak
19 milljarðar ISK
Viðvarandi sameiginlegir innviðir (varnir/öryggi)
~5 milljarðar ISK
ÁÆTLAÐUR HEILDAR „REIKNINGUR“
~69 milljarðar ISK
Kostnaður á hvern íbúa
Núverandi íbúafjöldi (u.þ.b. 400.000): Þessi heildarupphæð jafngildir um 172.500 ISK ($1.245) á hvern einstakling sem er á lífi í dag.
Söguleg byrði: Fyrir íbúana árið 1987 (244.000) voru byrðar upprunalegu skuldarinnar einar sér verulega meiri miðað við meðaltekjur þeirra en er fyrir Íslendinga í dag.
Grok sægði mér að ég hefði líklega rétt fyrir mér að kostnaðurinn sem fólk “upplifir” væri mun hærri, sérstaklega þegar tekið er tillit til þess að ríkisfyrirtækið Isavia áætlar að auki 150 milljarða ISK í stækkun næsta áratug. Sú skuld helst aðeins viðráðanleg svo lengi sem milljónir ferðamanna halda áfram að greiða „óþægindagjaldið“ af því að fara í gegnum framkvæmdirnar.
Einu sinni var…
Einu sinni var, – ef ekki gaman, þá a.m.k. ekki leiðinlegt að fara í gegnum Leifsstöð. Þeim sem finnst hallærislegt að heyra að einhvern tíma hafi fólki þótt… skemmtilegt… eða a.m.k. ekki leiðinlegt að fara í fríhöfnina eða að rúnta í gegnum Leifsstöð, eru ofdekraðir af forréttindafrekju (yfirleitt sama fólkið og bölvar og ragnar yfir öllum þægindunum sem gera þeim kleift að bölva og ragna yfir þeim). Núna er búið að loka öllum verslununum sem “gaman” (a.m.k. ekki leiðinlegt) var að búðarrápa í og kannski eyða peningum í (Rammagerðin er t.d. nýfarin). Til að þurfa ekki að ráða starfsfólk vilja stjórnendur Leifsstöðvar nú bjóða farþegum upp á sjarmann við að kaupa eitthvað ætelsi af sjálfssölum sem eru á víð og dreif um flugstöðina.
Þessir sjálfssölustaðir opnuðu ekki fyrr en kl. 15:00, þó flugstöðin væri full af fólki.
Þetta fína ætelsi getur fólk étið áður eða tekið með sér um borð ef það vill ekki njóta “þjónustu” Icelandair, sem kannski heldur sig vera að spara peninga með því að bjóða upp á “máltíðir” eins og þessa“Nordic open-faced sandwich”):
Á leið upp í vél í Keflavík eftir rúturúnt með farþegana (sem STÓÐU í biðröð eftir rútunni í amk hálftíma, eftir að hafa STAÐIÐ í annarri biðröð (fyrir framan stóla á bak við læstar dyr) upp að vélinni því það er ekki rani út í vél frá hinnu fínu flugstöð Leifs Eiríkssonar. Farþeginn fyrir framan mig (sem reyndi að komast í jakkann sinn áður en rokið feykti honum út í veður og vind) sagði, “Ég man eftir því þegar nokkrir gamlir kofar voru á alþjóðaflugvellinum hér, þar sem gamlar konur seldu íslenskar peysur.”
Íris Erlingsdóttir er fjölmiðlafræðingur