Ef ESB tekst að koma á ritskoðunarkerfi sínu mun „lýðræði fljótt verða að dimmri einræðisstjórn falinni á bak við yfirbragð sýndarfjölbreytni og umburðarlyndis“ skrifar Jerzy Kwaśniewski frá Ordo Iuris Institute á netmiðlinum REMIX.
Mikil ritskoðun er á leiðinni til Evrópu og hún ber nafnið „Lýðræðisskjöldurinn.“ Jerzy Kwaśniewski, stjórnarformaður Ordo Iuris Institute, skrifar:
„Undir yfirskini verndar lýðræðis er Evrópusambandið að innleiða net reglna sem gagnrýnendur segja að muni skerða tjáningarfrelsi, ýta íhaldssömum röddum til hliðar og endurmóta opinbera umræðu með ógagnsærri stjórnun, merkingum og reikniritastýringu.“
Fer í sögubækurnar sem sérstakur tímapunkur kerfisbundinna takmarkana á tjáningarfrelsi
Árið 2026 mun fara í sögubækur evrópska samrunans sem sérstakur tímapunktur. Evrópusambandið hefur hafið kerfisbundnar takmarkanir á tjáningarfrelsi og raunverulegri pólitískri fjölhyggju undir yfirskini verndun lýðræðis. Þannig leggur það upp á vel þekkta sögulega braut sérhvers einræðisríkis, þar sem gripið er til ofbeldis og ritskoðunar þegar stuðningur almennings minnkar.
Ordo Iuris Institute birti nýlega skýrslu (sjá pdf að neðan) sem er afdráttarlaus: hér er um að mikla endurskipulagningu á opinberu rými sem mun fyrst og fremst beinast gegn íhaldssömum samfélagshópum, þar á meðal kaþólikkum.
Hið nýja kerfi ESB, sem með ákveðinni kaldhæðni er nefnt „Lýðræðisskjöldurinn“ er ekki eitt lagafrumvarp. Þetta er samræmt regluverk – frá Digital Services Act (DSA), gegnum siðareglur um „hatursorðræðu“ og „rangfærslur“ til reglugerða um pólitískar auglýsingar. Sameiginlegur þáttur þeirra er að núna er opinberlega horfið frá evrópskri hefð fyrir tjáningarfrelsi og því skipt út fyrir kerfi fyrirbyggjandi takmarkana, í nafni frelsis og lýðræðis.
„Traustir tilkynnendur“
Evrópska framkvæmdastjórnin heldur því fram að markmiðið sé að skapa „öruggt“ upplýsingarumhverfi þar sem „áreiðanleg“ skilaboð eigi að ráða ríkjum, – í reynd frásagnir sem samræmast frjálslyndu samkomulagi. Vandinn er sá að viðmið ESB fyrir „trúverðugleika“ fyrir það sem telst bönnuð „rangfærsla“ og – það sem er sérstaklega skaðlegt – „sundurlyndisleg orðræða“ eru afar óljós og auðveldlega háð hugmyndafræðilegri túlkun. Afleiðingin er sú að það verða ekki einu sinni sjálfstæðir dómstólar sem ákveða hvað megi ná til almennings Evrópusambandsins, heldur netvettvangar sem starfa í samstarfi við frjáls félagasamtök sem valin eru af Brussel. Þar á meðal gagnvart pólskum borgurum.
Þetta kerfi er margþætt. Í fyrsta lagi eru til staðar tilkynninga- og fjarlægingarkerfi efnis sem í reynd hvetja til hraðrar eyðingar jafnvel á kostnað tjáningarfrelsis. Í öðru lagi er til staðar merkingarkerfi þar sem fullyrðingar sem eru merktar sem „óstaðfestar“, „villandi“ eða „pólitískar“ verða háðar skyldubundnum takmörkunum á vettvöngum á borð við Facebook eða X. Í þriðja lagi á að beita reikniritastýrðri íhlutun sem takmarkar útbreiðslu efnis sem talið er vandasamt.
Vert er að leggja áherslu á hlutverk svokallaðra „traustra tilkynnenda“ og staðreyndaprófunarneta. Það eru einmitt þessir aðilar, oft fjármagnaðir með opinberu fé frá ESB eða aðildarríkjum þess og hugmyndafræðilega einsleitir, sem fá forréttindastöðu í ferli efnisstýringar. Í reynd þýðir þetta að ritskoðun er falin hjá aðilum sem lúta ekki neinu lýðræðislegu eftirliti.
Ritskoðun frá tíma kommúnismans er að snúa aftur
Enn frekara áhyggjuefni eru reglurnar um pólitískar auglýsingar. Skilgreiningin á „pólitískri orðræðu“ hefur verið mótuð á svo víðtækan hátt að hún nær ekki aðeins til starfsemi stjórnmálaflokka heldur einnig til vitundarherferða um vernd lífs, fjölskyldu eða þjóðlega sjálfsmynd. Þetta þýðir að kaþólsk samtök sem berjast fyrir lífsvernd eða hreyfingar sem verja hjónaband sem samband milli konu og karls geta orðið fyrir íþyngjandi kröfum og jafnvel refsiaðgerðum. Jafnvel nú þegar ættu okkar eigin Ordo Iuris Institute og Miðstöð fyrir lífið og fjölskylduna sem og vinir okkar frá PCH24 og ritstjórn þeirra að hefja undirbúning að innleiðingu „staðgengilsmáls.“ Ritskoðunarleikurinn sem er vel þekktur hér í Póllandi frá tíma kommúnismans er að snúa aftur.
Á sama tíma gera takmarkanir á miðun og fjármögnun pólitískra skilaboða það mun erfiðara að ná til kjósenda. Í reynd hafa stærstu samfélagsmiðlar á borð við Facebook þegar hætt að birta „pólitískar“ auglýsingar til að forðast lagalega áhættu. Ekki er lengur hægt að kynna frjálslega undirskriftasafnanir gegn fóstureyðingum eða samkynja samböndum þar.
Ekki er hægt að horfa fram hjá pólsku stjórnmálaumhverfi. Innleiðing þessara verkfæra sérstaklega árið 2026, rétt fyrir mikilvæga þingkosningar í Póllandi, er engin tilviljun. Að takmarka útbreiðslu íhaldssamrar orðræðu, gera erfiðara að skipuleggja herferðir í almannaþágu og merkja valkvætt efni sem „vandamál“ mun hafa raunveruleg áhrif á kosningaúrslitin.
Lýðræðið breytist í dimma einræðisstjórn falin á bak við sýndarfjölbreytni og umburðarlyndi
Frá sjónarhóli félagslegra virkra kaþólikka er þetta sérstaklega hættulegt. Skýrar afstöður varðandi vernd lífs frá getnaði, órofa eðli hjónabands, fordæming á því sem kallað er frávik kynjafræði og jafnvel skýr stuðningur við þjóðlegt fullveldi innan Evrópusambandsins munu í auknum mæli verða flokkað sem „umdeildar“ eða „sundurlyndislegar.“ Í nýju regluverki gæti slíkt efni verið takmarkað ekki beint – með banni – heldur með ósýnilegum aðferðum sem draga úr útbreiðslu og stimpla það.
Þetta þýðir auðvitað ekki að ríkið hafi engan rétt til að berjast gegn glæpum á netinu eða vernda borgara gegn raunverulegum ógnum. Vandinn er sá að Evrópusambandið hefur farið yfir mörkin milli verndar og stjórnunar, milli öryggis og félagslegrar mótunar.
Þess vegna er í dag, meira en nokkru sinni fyrr, þörf á hugrekki til að verja frelsi og réttinn til að tjá trú sína opinberlega. Ekki sem forréttindi fárra, heldur sem undirstöðu heilbrigðs samfélags. Ef við leyfum, undir yfirskini þess að berjast gegn „rangfærslum“ að raddir þeirra sem verja líf, fjölskyldu og fullveldi verði þaggaðar niður, mun lýðræði fljótt verða að dimmri einræðisstjórn falin á bak við yfirbragð sýndarfjölbreytni og umburðarlyndis.