Alexander Stubb forseti Finnlands hringir viðvörunarbjöllunni: Vesturlönd eru að missa tökin á veldi sínu í heiminum. Í grein 2. desember, sem þegar er orðin fræg víða, krefst hann þess að hin gamla heimsskipun verði endurreist, áður en Kína, Rússland og löndin á suðurhveli jarðar taka yfir. Samtímis koma upplýsingar um, hvernig Stubb reynir að stöðva friðarviðleitni Bandaríkjanna í Úkraínu á bak við tjöldin.
Í grein sinni í tímaritinu Foreign Affairs varar finnski forsetinn við því að heimurinn sé á barmi þess að yfirgefa heimsskipun Vesturlanda. Hann telur að þetta sé „síðasta tækifæri“ Vesturlanda til að endurheimta stjórnina – annars bíður ringulreið og óstöðugleiki.
Kerfið sem Stubb er að verja hefur verið byggt upp áratugum saman á ríkum vesturlöndum sem ráða skilmálunum fyrir aðra í heiminum. Í þessu fyrirkomulagi við höfum séð rándýran kapítalisma, hernaðarárásir á fullvalda ríki, fjöldaeftirlit, þvingaða fjölmenningarhyggju, kynjahugmyndafræði og svokölluð „gildistengd“ stríð.
Hér hefur aðilum eins og Alþjóðaefnahagsráðinu World Economic Forum, WEF, Bilderberg-hópnum og Þríhliða ráðinu verið leyft að vaxa að tjaldabaki fjarri innsýn almennings eða með lýðræðislegri ábyrgð.
Stubb vill bjarga þessari heimsskipun. Í texta sínum leggur hann til að Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna verði endurskoðað, að neitunarvaldið verði afnumið og að áhrif færist til stofnana þar sem Vesturlönd hafa þegar yfirhöndina. Hann vill einnig að Vesturlönd fái meira að segja um málefni sem varða viðskipti, loftslag, tækni og aðstoð – allt undir slagorðinu „gildismiðað raunsæi.“
Sjálfur er Stubb á kafi í glóbalistaverkefnum. Hann var virkur talsmaður þess að fá Finnland inn í hernaðarbandalagið Nató. Hann tekur reglulega þátt í WEF og er þekktur í Young Global Leaders þar sem WEF mótar stjórnmálaleiðtoga sem það vill að vinni að markmiðum glóbalistanna.
Vill stöðva fjölpólaheim
Stubb hefur sérstakar áhyggjur af því að völdin séu að renna úr höndum Vesturlanda. Lönd eins og Kína, Indland, Brasilía og Suður-Afríka vilja jafnari valddreifingu en Stubb kallar það „ógn“ og lýsir þróuninni sem skrefi til upplausnar og óreiðu.
Í raun snýst þetta um að lönd sem lengi hafa verið utan ákvarðanatöku eru núna farin að láta meira til sín taka og krefjast áhrifa. En fyrir gömlu yfirstéttina – sem Stubb er hluti af – er þetta ógn. Hann ber núverandi ástand saman við tímann eftir fyrri og seinni heimsstyrjöldina og varar við því að ef Vesturlönd bregðast ekki hratt við muni þau glata frumkvæðinu að eilífu.
Spillir friðarviðleitni að tjaldabaki
Þó að Stubb tali opinberlega um samvinnu og stöðugleika hefur komið í ljós að hann ásamt leiðtogum ESB og Bretlands reynir að spilla fyrir friðarviðræðum Bandaríkjanna í Úkraínu.
Á leynifundi ESB með Volodymyr Zelensky forseta, sem Der Spiegel sagði frá, lýstu fleiri evrópskir leiðtogar yfir miklu vantrausti á bandarísku samningamennina Jared Kushner og Steve Witkoff sem leiddu viðræðurnar við Rússa í von um að binda enda á stríðið. Stubb sagði á leynifundinum:
„Við megum ekki skilja Úkraínu og Volodymyr eftir ein með þessu fólki“
Það er ljóst að leiðtogar ESB vilja ná stjórn á friðarviðræðunum, sérstaklega hvað varðar frystar rússneskar eignir og reynir ESB að koma í veg fyrir að Bandaríkin taki ákvarðanir um þau mál. Á sama tíma fer fram umræða um hvar halda eigi friðarfundi og hvort þvinga eigi þjóðhöfðingja ESB inn í ferlið, þar sem Bandaríkin, Rússland og Úkraína eru þegar í viðræðum.
Friður í Úkraínu er ekki efst á blaði hjá leiðtogum ESB heldur að þeir séu stjórnendur þess sem gerist og einir um frásögnina.
Heimsskipun í frjálsu falli – nýtt landslag vex fram
Stubb segir að heimurinn standi frammi fyrir valkostinum: „Helsinki eða Jalta.“ Það sem hann á í raun við er valið á milli vestrænnar stjórnunar eða nýs fjölpóla kerfis þar sem fleiri eru þátttakendur og taka ákvarðanir.
Ljóst er að gamla heimskerfið hristist í grundvellinum. Að leiðtogar eins og Stubb eiga í erfiðleikum með að halda saman því sem byggist á yfirráðum og styrjöldum sýnir hversu illa er komið fyrir þessu valdakerfi. Á sama tíma vex ný skipan fram þar sem fullveldi þjóða, jafnvægi og sjálfsákvörðunarréttur eru farin að skipta máli á nýjan leik. Spurningin er hversu lengi valdhöfum gamla heimsins tekst að spyrna gegn þessari þróun.