Orbán krefst þess að Magyar birti tafarlaust allar upplýsingar um „von der Leyen–Magyar samninginn“
Framkvæmdastjóri Ursula von der Leyen tilkynnti föstudaginn 29. maí að Brussel myndi hefja ferli til að losa um 16,4 milljarða evra af frystum ESB-sjóðum til Ungverjalands eftir að ný ríkisstjórn forsætisráðherrans Péter Magyar skuldbatt sig til pólitískra og lagalegra umbóta sem miða að því að endurheimta sambandið við Evrópusambandið.
Von der Leyen talaði ásamt Magyar í Brussel eftir viðræður síðdegis á föstudag og hrósaði„sterkum vindi breytinga“ í Ungverjalandi eftir að Magyar vann kosningasigur gegn forsætisráðherranum Viktor Orbán í apríl (sjá X neðar á síðunni).
„Sterkur vindur breytinga“
Von der Leyen sagði:
„Kæri @magyarpeterMP, það eru aðeins liðnar nokkrar vikur. En við finnum sterkan vind breytinga um allt Ungverjaland. Til að berjast gegn spillingu. Koma efnahagslegri endurreisn af stað. Og endurreisa réttarríkið. Í dag deilum við þeim árangri sem náðst hefur. Ungverjar völdu Evrópu, þeir völdu lýðræði.“
Von der Leyen talar eins og traust ungversku þjóðarinnar til Viktor Orbáns hafi verið ólýðræðislegt, en Orbán komst til valda vegna lýðræðislegs kjörs í Ungverjalandi. Von der Leyen hrósaði ríkisstjórn Péter Magyar og sagði: „Á aðeins nokkrum vikum hafið þið hrint í framkvæmd umbótum sem lengi hafa verið tímabærar.“ Vísaði hún þar til aðgerða gegn spillingu, breytingum á reglum um opinber innkaup og fyrirhugaðrar aðildar Ungverjalands að embætti saksóknara ESB.
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins sagði að hún myndi leggja til að 10 milljarðar evra yrðu losaðir úr frystum endurreisnarsjóði Ungverjalands vegna COVID-faraldursins, auk 6,4 milljarða evra til viðbótar úr samheldnissjóðum. Hætt var við að endurreisnarféð glataðist í lok ágúst ef Búdapest skilaði ekki endurskoðaðri umbótaáætlun.
„Sögulegur dagur“
Magyar fagnaði samkomulaginu sem „sögulegum degi“ og sagði að ríkisstjórn hans hefði „barist fyrir hverju einasta evrusenti“ í viðræðunum við Brussel.
Ungverski forsætisráðherrann sagði að fjármunirnir yrðu nýttir til samgöngumála, heilbrigðisþjónustu og félagslegra fjárfestinga, húsnæðisverkefna, nútímavæðingar járnbrauta, menntunar, rannsókna og þróunar, auk stækkunar raforkukerfis landsins og innviða fyrir endurnýjanlega orku.
Framkvæmdastjórnin lagði áherslu á að útgreiðsla fjármunanna væri áfram háð því að Ungverjaland innleiddi að fullu þær umbætur og fjárfestingar sem samið hefði verið um.
Tilkynningin markar stefnubreytingu í samskiptum Brussel og Búdapest eftir margra ára átök milli stjórnar íhaldsflokksins Fidesz undir forystu Orbáns.
ESB hafði fryst um 18 milljarða evra vegna meintra áhyggja af „réttarríkinu“ á tímabili þegar Ungverjaland stóð gegn stefnu ESB í innflytjendamálum og LGBT-málum.
Ugverjaland ekki lengur „truflandi afl“
Frá því að ríkisstjórn Magyars tók við embætti fyrr í þessum mánuði hefur hún hratt markað nýja pólitíska stefnu. Utanríkisráðherrann Anita Orbán lýsti því yfir að Ungverjaland myndi ekki lengur starfa sem „truflandi afl“ innan ESB, á meðan dómsmálaráðherrann Márta Görög staðfesti áform um að endurskoða barnaverndarlög Ungverjalands frá 2021 sem takmarka LGBT-efni í skólum.
Brussel mun að öllum líkindum gera kröfu um verulegar málamiðlanir frá Búdapest varðandi innflytjendamál, Úkraínu og LGBT-löggjöf áður en frystir sjóðir verða losaðir.
Ríkisstjórn Magyars hefur þegar heitið nánara samstarfi við stofnanir ESB, stuðningi við dýpri evrópska samþættingu og uppbyggilegri afstöðu gagnvart Úkraínu. Brussel fagnaði einnig ákvörðun Búdapest um að taka þátt í embætti saksóknara ESB sem Orbán hafði lengi hafnað.
Orbán gagnrýnir samninginn harðlega og krefst upplýsinga
Fyrrverandi forsætisráðherrann gagnrýndi samkomulagið harðlega á föstudag og krafðist þess að Magyar birti tafarlaust allar upplýsingar um það sem hann kallaði „von der Leyen–Magyar samkomulagið“.
Í færslu á samfélagsmiðlum velti Orbán því fyrir sér hvaða eftirgjöf Ungverjaland hefði veitt í skiptum fyrir losun fjármunanna. Fyrrverandi forsætisráðherrann sagði að fyrri ríkisstjórn hans hefði varið árum saman í að standa gegn kröfum ESB varðandi innflytjendamál, LGBT-mál, skattlagningu, þak á orku- og veitugjöldum og lífeyrismál. Hann hélt því fram að pólitískt samkomulag við framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefði aðeins verið mögulegt ef Magyar hefði samþykkt skilyrði sem ríkisstjórnir Fidesz hefðu áður hafnað.
Í annarri táknrænni stefnubreytingu hefur lögreglan í Ungverjalandi tilkynnt að hún muni ekki banna Pride-gönguna í Búdapest í næsta mánuði og snýr þar með við þeim takmörkunum sem fyrri ríkisstjórnin setti á síðasta ári.
Byggt á grein Zoltán Kottász blaðamanns búsettum í Búdapest sem birtist í The European Conservative.