Borgarstjóri New York fordæmir loftárásir á Íran en ekki ógnarstjórnina

Zohran Mamdani, borgarstjóri New York City, hefur harðlega gagnrýnt hernaðaraðgerðir Bandaríkjanna og Ísraels gegn Íran og kallað þær „ólöglegt árásarstríð.“ Ummælin hafa vakið deilur, ekki síst þar sem aðgerðirnar beindust meðal annars að æðstu valdhöfum íranska ríkisins og Byltingarverðinum.

Í opinberri yfirlýsingu sagði Mamdani að loftárásirnar mörkuðu „hörmulega stigmögnun í ólöglegu árásarstríði“ og að Bandaríkjamenn vildu ekki enn eitt stríð til að stjórnarskipta. Hann gagnrýndi sprengjuárásir á borgir og dráp óbreyttra borgara og varaði við því að verið væri að opna nýjan vígvöll í átökum sem gætu haft víðtækar afleiðingar.

Á sama tíma fögnuðu hópar Írana í New York á götum borgarinnar og lýstu yfir stuðningi við aðgerðirnar og dauða æðsta leiðtogans, Ayatollah Khamenei.

Adams sakar Mamdani um einföldun

Fyrrverandi borgarstjóri New York, Eric Adams, gagnrýndi eftirmann sinn fyrir að kalla árásirnar ólöglegar án þess að minnast á langa sögu írönsku ógnarstjórnarinnar sem stutt hefur hryðjuverk og mannréttindabrot. Í yfirlýsingu sagði Adams að slík framsetning væri „hættuleg einföldun“ og ekki merki um leiðsögn.

Deilt er um það hvort aðgerðirnar teljist stríðsyfirlýsing, en Bandaríkin hafa ekki formlega lýst yfir stríði. Aðgerðirnar voru framkvæmdar á grundvelli heimilda forseta til beitingar hervalds.

Blóðbað innanlands

Í aðdraganda árásanna hafði íranska stjórnin beitt víðtæku dauðlegu ofbeldi gegn óvopnuðum mótmælendum. Tölur um mannfall eru umdeildar ma. vegna víðtæks netrofs, en írönsk yfirvöld hafa viðurkennt 3.117 dauðsföll. Fréttastofan Human Rights Activists News Agency greindi frá 7.007 dauðsföllum í lok febrúar 2026 og að yfir 11 þúsund mál væru til rannsóknar.

Alþjóðlegir eftirlitsaðilar hafa nefnt enn hærri tölur. Sérstakur skýrslugjafi Sameinuðu þjóðanna um Íran taldi líklegt að fjöldi látinna borgara færi yfir 20 þúsund og fjölmiðlar á borð við The Guardian og Time hafa birt heimildir sem benda til að mannfallið gæti verið yfir 30 þúsund. Miðillinn Iran International vitnaði í lekin leyniþjónustugögn þar sem áætlað var að allt að 36.500 hefðu látið lífið í svonefndum „janúarmorðum.“

Samkvæmt skýrslu Human Rights Watch fjölgaði aftökum verulega 2025 og í byrjun 2026 og voru þær yfir tvö þúsund árið 2025, það mesta frá því seint á níunda áratugnum.

Byltingarvörðurinn skotmark

Loftárásirnar beindust einnig að Islamic Revolutionary Guard Corps, helstu stoð kúgunar og aðgerða Írans erlendis. Donald Trump skilgreindi samtökin sem erlend hryðjuverkasamtök árið 2019, í fyrsta sinn sem hluti stjórnvalda annars ríkis fékk slíka skilgreiningu af hálfu Bandaríkjanna.

Byltingarvörðurinn var stofnaður eftir byltinguna 1979 og heyrir beint undir æðsta leiðtogann. Hann rekur eigin land-, sjó- og loftsveitir auk leyniþjónustu og eldflaugaeininga. Quds-sveitin hefur haft umsjón með aðgerðum erlendis, þar á meðal stuðning við Hezbollah og Hamas og þjálfun og vopnavæðingu bandamanna í Jemen, Írak og Sýrlandi.