Kosningarnar í Rheinland-Pfalz urðu enn eitt áfallið fyrir þýska Jafnaðarmannaflokkinn, SPD (systurflokk Samfylkingarinnar) – Valkostur fyrir Þýskaland, AfD, nær sínum besta árangri nokkru sinni í vestur-þýsku sambandsfylki.
Á sunnudag fóru fram fylkiskosningar í Rheinland-Pfalz í vesturhluta Þýskalands. Niðurstaðan felur í sér skýra breytingu á pólitísku landslagi, þar sem kristilegir demókratar í CDU fara fram úr og verða stærsti flokkurinn, á meðan jafnaðarmenn í SPD tapa fylgi eftir áratuga veru við völd.
CDU fékk 31 prósent atkvæða og verður þar með stærsti flokkurinn í fylkinu. SPD, sem hefur stýrt ríkisstjórninni síðan 1991, féll niður í 25,9 prósent – í fyrsta sinn fer flokkurinn undir 30 prósent. Fylgi Valkosts fyrir Þýskand, AfD, jókst verulega og fór í 19,5 prósent sem er tvöföldun miðað við síðustu kosningar og sterkasti árangur flokksins í vestur-þýsku fylki.
Græningjar fengu 7,9 prósent, á meðan bæði frjálslyndi FDP og Freie Wähler (FW) töpuðu fylgi og féllu undir fimm prósenta þröskuldinn, sem þýðir að þeir detta út af þinginu. Einnig mistókst vinstriflokknum Die Linke að komast inn. Kjörsókn var 68,5 prósent.
Langvarandi valdatíð SPD rofin
Bakgrunnur fylgistapsins er sérstaklega athyglisverður þar sem SPD hefur stjórnað Rheinland-Pfalz í yfir þrjá áratugi. Í kosningunum 2021 var flokkurinn langstærstur með 35,7 prósent, en hefur síðan tapað verulega í skoðanakönnunum.
Fyrri ríkisstjórn samanstóð af SPD, Græningjum og FDP í svo kölluðu „umferðarljósasambandi.“ Eftir kosningarnar 2021 hélt samstarfið áfram, en valdahlutföll breyttust þegar Græningjar fóru fram úr FDP.
Á kjörtímabilinu sagði ríkisstjórnarleiðtoginn Malu Dreyer af sér af heilsufarsástæðum sumarið 2024 og Alexander Schweitzer leysti hann af hólmi sem markaði leiðtogaskipti hjá jafnaðarmönnum sem þegar voru undir miklum þrýstingi.
AfD nær metárangri í vestri
Árangur AfD vekur sérstaka athygli. Flokkurinn, sem lengi hefur haft sterkast fylgi í austurhluta Þýskalands, nær nú sínum besta árangri nokkru sinni í vestur-þýsku fylki. Með nærri fimmtung atkvæða styrkir flokkurinn stöðu sína sem mikilvægur kraftur í þýskum stjórnmálum.
Þrátt fyrir árangurinn er þó búist við að AfD verði áfram haldið utan ríkisstjórnar. Allir aðrir flokkar halda fast við svo kallaðan „eldvegg“ – pólitíska stefnu sem útilokar samstarf við AfD.
Líkleg stjórn: Kristdemókratar og jafnaðarmenn
Þar sem FDP, FW og Die Linke eru utan þings takmarkast möguleikar á öðrum meirihlutum. Vinstristjórn milli SPD, Græningja og Die Linke er ekki möguleg þar sem þau ná ekki nægum stuðningi.
Líklegasta sviðsmyndin er í staðinn svo kölluð „stórsamsteypustjórn“ milli kristilegra demókrata í CDU og jafnaðarmanna í SPD – svipuð þeirri sem nýlega var mynduð á landsvísu í Þýskalandi. Í slíku samstarfi er búist við að CDU leiði ríkisstjórnina.
Kosningaúrslitin endurspegla víðari þróun í þýskum stjórnmálum þar sem hefðbundnir valdaflokkar tapa fylgi, á meðan kjósendur leita í auknum mæli að öðrum valkostum.