Viðskiptablaðið skrifar í leiðara 8. apríl að aðlögunarviðræðurnar séu engin óvissuferð. Allir vita á hverju steytti þegar þær viðræður runnu út í sandinn á sínum tíma. Blaðið vitnar í könnun Viðskiptablaðsins sem Gallup gerði en þar vour 54% þeirra sem tóku afstöðu andvíg því að Ísland gangi í Evrópusambandið. Segir blaðið þessa andstöðu fara vaxandi milli sambærilegra kannana.
– Augljóslega mun þessi meirihluti segja nei í þjóðaratkvæðagreiðslunni sem halda á í ágúst. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra segir efnislega þennan meirihluta vera vitleysinga í Morgunblaðinu í vikunni sem leið:
„Það er ekki hlutlaus ákvörðun að segja nei. Hún felur í sér að hafna frekari upplýsingum um eitt stærsta hagsmunamál þjóðarinnar.“
Sá mikli fjöldi sem mun segja nei við spurningunni um hvort Ísland eigi að halda áfram aðlögunarviðræðum við Evrópusambandið gerir það ekki vegna fáfræði. Hann gerir það einmitt vegna þess að hann veit um hvað málið snýst – það snýst um aðlögun að meginreglum Evrópusamrunans. Hann gerir sér fyllilega grein fyrir því að hér er ekki um einhvers konar könnunarviðræður að ræða heldur matsferli á því hvort íslenska ríkið geti lagað sig að reglum ESB með það að markmiði að gerast aðildarríki.
Allar upplýsingar um ferlið liggja fyrir
Í þessu samhengi er rétt að halda því til haga að nýlegar kannanir sem Samtök atvinnulífsins og Samtök iðnaðarins hafa gert meðal félagsmanna sinna sýna vaxandi andstöðu við mögulega aðild Íslands að Evrópusambandinu. Þetta vekur sérstaka athygli.
Þeir sem leiða fyrirtæki í þessum samtökum eru ekki að hafna neinni upplýsingagjöf eins og utanríkisráðherra ýjar að. Þetta er fólk sem rekur fyrirtæki hér á landi, greiðir skatta og gengst undir skyldur og veit fullvel hvað leynist í pakkanum. Þetta er til að mynda fólk sem starfar og rekur fyrirtæki sem eru í daglegum samskiptum við evrópsk fyrirtæki og veit sennilega betur hvað felst í aðild að Evrópusambandinu en þeir sem hafa haft atvinnu af því að sitja rúnstykkjafundi í Brussel í áratugi á kostnað skattborgara þessa lands.
Þetta fólk gerir sér fyllilega grein fyrir því hvernig samkeppnishæfni evrópskra fyrirtækja hefur að mörgu leyti glatast á undanförnum áratugum, meðal annars vegna regluvæðingar skriffinnskubáknsins í Brussel, og sér enga kosti við að aðlagast því að fullu.
Aðlögunarviðræðurnar eru engin óvissuferð. Allir vita á hverju steytti þegar þær viðræður runnu út í sandinn á sínum tíma. Ekki var hægt að opna mikilvæga kafla í viðræðunum um sjávarútveg, landbúnaðarmál og innanríkismál vegna þess að Ísland uppfyllti ekki skilyrði ESB. Ríkisstjórninni hefur ekki tekist að útskýra hvað eiginlega hefur breyst í þessum efnum síðan þá.
Auk þess er rétt að hafa í huga að eitt af því sem bar á góma í þeim aðlögunarviðræðum var að íslensk stjórnsýsla væri vart nógu burðug til að standa undir öllum þeim skyldum sem full aðild að ESB fæli í sér. Það er erfitt að sjá að enn frekari umsvif stjórnsýslunnar, með tilheyrandi kostnaði fyrir skattgreiðendur, séu það sem íslenskt samfélag þarfnast í dag.
Í raun og veru er þessi Evrópuvegferð ríkisstjórnarinnar óskiljanleg. Það er ekki meirihluti fyrir aðild að Evrópusambandinu á Alþingi. Það er ekki samstaða um aðild, einu sinni innan ríkisstjórnarinnar. Atvinnulífið hefur ekki áhuga á aðild.
Stjórnvöld standa frammi fyrir bráðum efnahagsvanda. Það hægir á hjólum efnahagslífsins, verðbólga er viðvarandi og atvinnuleysi eykst á sama tíma og blikur eru á lofti í heimsbúskapnum vegna átakanna við Persaflóa. Lausnina við þeim vandamálum er ekki að finna í Brussel og í raun og veru er það umhugsunarefni að einhverjum detti í hug að nú sé rétt að láta stjórnsýsluna eyða öllum sínum kröftum í að standa í aðlögunarviðræðum við ESB næstu ár við slíkar aðstæður.