Tveir drónar fundust í suðausturhluta Finnlands eftir að hafa hrapað í nágrenni borgarinnar Kouvola á sunnudagsmorgni. Annar lenti norðan við borgina en hinn hrapaði austan hennar. Enginn slasaðist í tengslum við atvikið. Á mánudag var staðfest að drónarnir væru úkraínskir, sem þýðir að Úkraína notar finnsku lofthelgina fyrir árásir í yfirstandandi stríði. Drónarnir eiga að hafa hrapað í tengslum við rússneska notkun GPS-truflana.
Í síðustu viku greindi Samnytt frá því að „rússneskir drónar“ sem hefðbundnir fjölmiðlar höfðu fjallað um í Eystrasaltsríkjunum voru í reynd úkraínskir drónar. Einn drónanna lenti á skorsteini hitaveituvers utan við Narva, nálægt landamærum Eistlands og Rússlands. Nokkur dagblöð neyddust síðar til að leiðrétta greinar sínar vegna rangra upplýsinga.
Að Úkraína notar lofthelgi NATO-ríkja fyrir svokallaða kamikaze-dróna sína, sem ráðast á rússnesk skotmörk á svæðinu í kringum Sankti Pétursborg, hefur orðið ljóst. Nokkrir fjölmiðlar hafa bent á að drónarnir hafi lent á olíuhöfnum sem gegna mikilvægu hlutverki í orkuflutningi landsins.
Spurningin er hvort drónarnir taki í raun á loft frá Úkraínu eða frá Eystrasaltsríkjunum þegar þeir eru notaðir gegn skotmörkum á svæðinu. Hingað til hafa engin mótmæli eða opinber gagnrýni komið fram gagnvart Úkraínu, þrátt fyrir að lofthelgi ríkjanna sé augljóslega notuð og ný víglína opnist. Um helgina átti sér stað enn eitt atvik, að þessu sinni í Finnlandi, þar sem tveir drónar hröpuðu – annar þeirra hefur þegar verið staðfestur af finnskum yfirvöldum sem úkraínskur. Þetta sýnir að Úkraína notar bæði lofthelgi Eystrasaltsríkjanna og Finnlands til að framkvæma árásir.
Annað hvort fljúga langdrægir drónar alla leið frá Úkraínu, eða þeir taka á loft frá þessum löndum, sem þýðir að árásir eru nú framkvæmdar frá NATO-ríkjum.
Að drónar hrynji í þessum löndum getur samkvæmt finnskum yfirvöldum verið óviljandi. Engu að síður felur það í sér brot á lofthelgi ríkjanna og skapar hættu bæði þeirri sem drónarnir valda og vegna þess möguleika að Rússland kjósi að bregðast við atvikunum. Finnland skaut ekki niður úkraínsku drónana.
Á blaðamannafundi síðar á sunnudag lögðu öryggisyfirvöld landsins áherslu á að drónarnir tengdust hernaðaraðgerðum á svæðinu, það er að segja þeim rússnesku skotmörkum sem ráðist hefur verið á undanfarið. Öryggisástandið við Finnska flóann er nú talið sífellt spennuþrungnara, þar sem svæðið hefur orðið ný víglína í yfirstandandi stríði, sem nú hefur staðið yfir í fimm ár.
Ástandið er ekki talið fela í sér neina hernaðarlega ógn fyrir Finnland. Varnarmálayfirvöld höfðu fylgst með ferðum drónanna en ákváðu að skjóta þá ekki niður. Með öðrum orðum var Úkraínu heimilt að fljúga drónum í finnskri lofthelgi.
Forsætisráðherra Finnlands, Petteri Orpo, hefur einnig sagt að líklegt sé að drónarnir tveir séu úkraínskir og að þeir hafi hrapað vegna rússneskrar truflunar á leiðsögumerkjum á svæðinu. Þá hefur hann einnig tekið fram að Finnland sé meðvitað um að Úkraína noti landamærasvæðið til árása gegn Rússlandi. Euronews geinir frá því.
Finnska lögreglan hefur tilkynnt að frá því atvikið átti sér stað hafi hún unnið að því að „tryggja og rannsaka flakið“. Það felur meðal annars í sér að gera drónana óvirka og í kjölfarið ákvarða uppruna þeirra, tilgang og fyrirhugaða flugleið.
DN greip inn í til að róa
Á mánudaginn reyndi Dagens Nyheter að róa Norðurlandabúa og fullvissa þá um að það væri ekkert vandamál að kamikaze-drónar, hlaðnir sprengiefni, væru á ferð í lofthelginni til að ráðast á skotmörk í nágrannalandinu. „Þetta voru jú úkraínskir,“ skrifar DN og hvetur jafnframt lesendur til að hafa frekar áhyggjur af því hvenær rússneskir drónar gætu komið hingað.
Líkurnar á þeirri sviðsmynd DN með rússneskum drónum aukast líklega verulega ef svæðinu er leyft að fyllast af úkraínskum kamikaze-drónum sem ráðast á hafnir og skip í Finnska flóanum. Það er afleiðing sem ekki er hægt að útiloka en dagblaðið velur alfarið að líta fram hjá.
Engin finnsk gagnrýni á Úkraínu
Í færslu á samfélagsmiðlum tilkynnti forseti Finnlands, Alexander Stubb, í fremur hófstilltu orðalagi að „einn drónanna“ hafi komið frá Úkraínu. Nokkrir miðlar, þar á meðal DN, hafa síðan haldið því fram að báðir drónarnir hafi verið frá Úkraínu.
Jafnframt lagði Stubb áherslu á að ekki væri um neina hernaðarlega ógn við Finnland að ræða. Yfirlýsinguna má túlka þannig að hvorki Úkraína né Rússland stundi markvissar hernaðaraðgerðir gegn landinu, í andstöðu við þá mynd sem stundum hefur verið dregin upp í evrópskum fjölmiðlum, af öryggisþjónustu og stjórnmálamönnum, um að Rússland stundi drónaflug yfir þessum löndum. Slík viðvörun hefur að auki að miklu leyti verið þögguð niður að undanförnu.
Talsmaður finnsku leynilögregluna Supo, Juha Martelius sagði í mars við tímaritið Suomen Kuvalehti:
„Ég tel það vera of einfalda greiningu að halda því fram að Rússland vilji einungis skapa vandamál. Helsta markmið Rússlands er að viðhalda möguleikanum á að flytja olíu um Finnska flóann.“
Finnsku öryggisyfirvöld skrifa einnig í skýrslu sinni:
„Það er ekki réttlætanlegt að framkvæma áhættusamar aðgerðir sem hafa einnig neikvæðar afleiðingar fyrir Rússland sjálft, einungis til að skapa ringulreið.“
Forseti Alexander Stubb gaf hins vegar engar upplýsingar um hugsanleg viðbrögð gagnvart Úkraínu í yfirlýsingu sinni, þrátt fyrir að ljóst sé að úkraínskir drónar noti finnska lofthelgi til árása á rússneskar hafnir og flutningaskip á landamærasvæðinu.
Síðar síðdegis á mánudag bárust fréttir um að Úkraína hefði beðist afsökunar á því að tveir drónar hefðu flogið inn í finnsku lofthelgina. Samkvæmt úkraínskum yfirvöldum er talið að drónarnir hafi orðið fyrir truflunum frá rússneskum rafrænum hernaðarkerfum, sem hafi verið ástæðan fyrir því að þeir fóru af leið.
„Undir engum kringumstæðum hefur úkraínskir drónar verið beint að Finnlandi. Líklegasta skýringin er rússnesk rafræn truflun. Við höfum þegar beðist afsökunar gagnvart finnskum yfirvöldum vegna atviksins,“ sagði Georgij Tykhy, talsmaður utanríkisráðuneytis Úkraínu, samkvæmt AFP.
Sendiráð Úkraínu í Helsinki segir við Yle að það sé í stöðugu sambandi við finnsk yfirvöld og deili upplýsingum til að skýra málin betur.
Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelenskyj, sagði á samfélagsmiðlum að hann hefði átt samtal við forseta Finnlands, Alexander Stubb, sem bendir til þess að Finnland hafi komið kvörtunum á framfæri við Úkraínu vegna atviksins. Zelenskyj bætti jafnframt við að þörf væri á meiri samhæfingu við ESB-ríki, án þess að fara nánar út í það.
