Breska ríkisstjórnin reyndi að koma í veg fyrir að 4,6 milljónir Breta fengju að kjósa. Eftir hótanir um lagalega áfrýjun til Hæstaréttar, þá neyddist ríkisstjórn Keir Starmer til að taka algjöra U-beygju. Nú geta kjósendur kosið og ákvörðunin vekur spurningu um hversu nálægt kom að því að kosningaréttur kjósenda yrði afnuminn.
Ákvörðun bresku Verkamannaflokksstjórnarinnar um að stöðva 30 sveitarstjórnarkosningar með 4,6 milljónum atkvæðisbærra kjósenda hefur verið felld úr gildi. Aðeins nokkrum dögum áður en til áfrýjunar kom, þá neyddist ríkisstjórnin til að draga ákvörðunina til baka. Kosningarnar verða nú haldnar eins og áætlað var í maí 2026 og ríkið þarf að greiða málskostnað andstæðingsins.
Tilkynningin um afturköllun á frestun kosninganna barst 16. febrúar í bréfi frá lögfræðideild ríkisstjórnarinnar. Þar segir að ákvörðunin um að fresta kosningunum sé afturkölluð og að ríkisstjórnin muni greiða málskostnaðinn, að því er The Telegraph greinir frá.
Reyndu að koma í veg fyrir að milljónir manna gætu kosið
Upphaflega þýddi ákvörðunin að 30 sveitarfélög myndu ekki halda kosningar fyrr en árið 2027. Ríkisstjórnin vísaði til yfirstandandi endurskipulagningar sveitarstjórnanna og sameiningu í sumum tilvikum.
Samkvæmt ríkisstjórninni myndi fyrirhuguð endurskipulagning gera það „dýrt, flókið og óþarft“ að halda kosningar núna. Hugmyndin var að sveitarfélög sem yrðu sameinuð eða stjórnarfarslega endurskipulögð þyrftu ekki að halda kosningar fyrir ár 2027.
Í reynd hefði þetta þýtt að hundruð sveitarstjórnarmanna gætu setið áfram í embætti án þess að mæta kjósendum í kosningunum í vor. Gagnrýnendur lýstu þessu sem grófri íhlutun í kosningarétt 4,6 milljónir kjósenda.
Reform UK undirbjó lagalega málsókn fyrir Hæstarétti Bretlands. Stuttu fyrir dómsúrskurðinn kom afturköllunin. Nigel Farage skrifar á X:
„Við fórum með þessa Verkamannastjórn fyrir dómstóla og unnum. Í samráði við Íhaldsflokkinn reyndi Keir Starmer að koma í veg fyrir að 4,6 milljónir Breta yrðu kjörgengir 7. maí. Aðeins Umbótaflokkur Bretlands berst fyrir lýðræði.“
Samkvæmt The Telegraph þarf ríkisstjórnin að greiða um 150.000 pund í málskostnað.
Viðvörun lögfræðinga – hætta á ólöglegri ákvörðun
Ríkisstjórnin sagðist hafa skipt um skoðun „eftir lögfræðilega ráðgjöf.“ Ráðherrar voru varaðir við því að það gæti verið ólöglegt að fresta kosningunum á þann hátt sem ríkisstjórnin vildi gera. Reform UK, Umbótaflokkur Nigel Farage hélt því fram að ákvörðunin hefði náð lengra en lögin leyfa.
Í opinberri tilkynningu um afturköllunina segir:
„Eftir lögfræðilega ráðgjöf hefur ríkisstjórnin dregið til baka upphaflega ákvörðun sína um að fresta 30 sveitarstjórnarkosningum í maí. Að veita sveitarfélögum vissu um sveitarstjórnarkosningar þeirra er nú mikilvægast og allar sveitarstjórnarkosningar verða núna haldnar í maí 2026.“
Að ríkisstjórn taki fyrst ákvörðun og dragi hana síðan til baka með vísan til lögfræðilegra ráðgjafa vekur upp spurningar um hvernig ferlið var framkvæmt.
Skoðanakannanir hagstæðar Umbótaflokknum
Samtímis sýndu skoðanakannanir að Umbótaflokkurinn Reform UK var með 28% fylgi á viðkomandi svæðum og þar með bæði stærri en Verkamannaflokkurinn og Íhaldsflokkurinn. Verkamannaflokkurinn átti á hættu að tapa fjölda sæta ef kosningarnar færu fram eins og áætlað var. Þegar það kom í ljós, þá vildi ríkisstjórnin fresta atkvæðagreiðslunni sem hefði leyft embættismönnum Verkamannaflokksins að sitja lengur áfram.
Eftir tilraun Verkamannaflokksins að stela kosningunum, þá hafa komið fram kröfur um að lögum verði breytt þannig að ríkisstjórnin geti ekki einhliða frestað sveitarstjórnarkosningum án greinilegs stuðnings þingsins. Samanlagt átti að fresta kosningunum í 30 sveitarfélögum en þær verða núna haldnar eins og átti upprunalega að gera í maí í ár.
Tilraun Verkamannaflokksins til að hefta kosningarétt 4,6 milljóna kjósenda endaði því í pólitísku bakslagi og fyrirsjáanlegum lagalegum takmörkun á valdi ríkisstjórnarinnar yfir kosningalögum.