Ný rannsókn frá þýsku alríkislögreglunni, Bundeskriminalamt (BKA), hefur vakið mikla athygli í Þýskalandi og víðar í Evrópu. Samkvæmt niðurstöðum hennar hafa nær helmingur múslima undir fertugu í landinu viðhorf sem rannsóknin skilgreinir sem íslamísk. Niðurstöðurnar hafa þegar kveikt harðar pólitískar umræður um innflytjendamál, aðlögun og hlutverk trúarbragða í evrópskum samfélögum.
Rannsóknin birtist í nýjustu útgáfu skýrslunnar Motra Monitor, umfangsmiklu eftirlitsverkefni sem fylgist með róttækni og öfgastefnu í Þýskalandi. Skýrslan er alls 598 blaðsíður og er gefin út af BKA með stuðningi meðal annars frá innanríkisráðuneyti Þýskalands og fjölskyldumálaráðuneytinu.
Samkvæmt skýrslunni höfðu árið 2025 um 45,1% múslima undir fertugu í Þýskalandi „dulda eða augljósa íslamíska afstöðu.“ Rannsakendur skipta þessum hópi í tvo flokka.
Annars vegar eru þeir sem hafa „augljós íslamísk viðhorf“ sem samkvæmt rannsókninni ná til um 11,5% prósenta múslima undir fertugu. Þar er átt við einstaklinga þar sem róttækni í átt til íslamisma er þegar orðin greinileg.
Hins vegar er stærri hópur sem lýst er með „dulda íslamíska tilhneigingu.“ Í þeim hópi eru einstaklingar sem sýna samúð eða skilning gagnvart íslamískum hugmyndum, þó að róttæknin hafi ekki enn komið fram með opnum hætti. Sá hópur hefur stækkað verulega undanfarin ár og er nú metinn 33,6% meðal múslima undir fertugu. Samanlagt mynda þessir hópar því tæplega helming ungs múslimskrar íbúa í Þýskalandi.
Samfélagsleg tímasprengja
Prófessor Susanne Schröter, einn þekktasti sérfræðingur Þýskalands í rannsóknum á íslamisma, útskýrði niðurstöðurnar í samtali við þýska blaðið Bild. Að hennar sögn felst „móttækileiki fyrir íslamisma“ meðal annars í því að telja íslamískar túlkanir trúarinnar réttar, laðast að samtökum sem tengjast Múslímska bræðralaginu eða salafisma, telja sharía-lög æskilegri en stjórnarskrá ríkisins og bera jafnframt andgyðinglega fordóma.
Samkvæmt rannsókninni virðist róttækni meðal ungs fólks hafa aukist sérstaklega eftir hryðjuverkaárás Hamas í Ísrael 7. október 2023.
Viðbrögð stjórnmálamanna létu ekki á sér standa. Wolfgang Kubicki, áberandi stjórnmálamaður í Frjálslynda demókrataflokknum (FDP), sagði niðurstöðurnar vera „samfélagslega tímasprengju“. Í færslu á samfélagsmiðlinum X sagði hann að rannsóknin ætti að „láta allar viðvörunarbjöllur hringja“ og að Þýskaland yrði ekki aðeins að ræða innflytjendamál heldur einnig aðlögun og trúarbrögð.
„Sá sem krefst kalífats er óvinur lýðræðisins“ skrifaði Kubicki. Hann bætti við að einstaklingar sem berjast gegn lýðræðinu og hafi ekki þýskt ríkisfang ættu að yfirgefa landið. Þá þyrfti að takast á við gettómyndun í borgum, þar sem róttækni gæti þrifist.
Kubicki hvatti einnig til þess að notkun höfuðklúta yrði bönnuð í skólum og öðrum opinberum stofnunum. Markmiðið væri þó ekki að stimpla einstaklinga heldur að undirstrika að stjórnarskrá landsins væri eina bindandi uppspretta gildanna í þýsku samfélagi.
Bei dieser Studie müssen alle Alarmglocken angehen. Das ist eine gesellschaftliche Zeitbombe. Wir dürfen nicht nur über Migration reden, sondern auch über Integration und Religion. Die Politik des naiven Wegsehens hat diese Entwicklung begünstigt. Die Naivität muss aufhören.
— Wolfgang Kubicki (@KubickiWo) March 12, 2026
Wer… pic.twitter.com/h7rvl4GjbQ
57% ungra múslima í Frakklandi telja reglur íslams mikilvægari en frönsk lög
Þýskaland er þó ekki eina Evrópulandið þar sem slík þróun vekur athygli. Í Frakklandi bendir nýleg rannsókn frá skoðanakönnunarfyrirtækinu Ifop til þess að harðari trúarleg viðhorf fari vaxandi meðal múslima, sérstaklega meðal yngra fólks.
Samkvæmt þeirri könnun telja 44% múslima í Frakklandi að reglur íslams séu mikilvægari en frönsk lög. Í aldurshópnum 15 til 24 ára hækkar þetta hlutfall í 57%.
Á sama tíma hefur stuðningur við nútímavæðingu íslams minnkað verulega. Hlutfall múslima sem telja að trúin eigi að þróast með nútímasamfélagi hefur lækkað úr 48% árið 1998 í aðeins 21% í dag.
Í dag segjast um 33% múslima í Frakklandi finna til samúðar með einhverri íslamískri hreyfingu, en hlutfallið hækkar í 42% meðal ungs fólks. Innan þessa hóps segjast 3% hafa samúð með jihadisma, róttækustu og ofbeldisfyllstu túlkun íslamisma.
Þessar niðurstöður varpa ljósi á víðtækari umræðu sem nú á sér stað víða í Evrópu. Þar takast á spurningar um innflytjendamál, trúfrelsi, samfélagslega aðlögun og framtíð veraldlegra stjórnskipana í fjölmenningarlegum samfélögum.