Péter Magyar, nýr forsætisráðherra Ungverjalands, hefur tilkynnt að ríkisstjórn hans hyggist breyta stjórnarskrá landsins til að koma Tamás Sulyok forseta frá embætti. Málið markar nýtt stig í átökum milli nýju stjórnarinnar og þeirra stofnana sem voru skipaðar á valdatíma Viktors Orbáns að sögn The Telegraph.
Magyar og flokkur hans, Tisza, unnu stórsigur í þingkosningunum í apríl og fengu tvo þriðju hluta þingsæta, sem gefur þeim vald til að gera umfangsmiklar breytingar á stjórnarskrá og ríkiskerfinu. Eftir kosningarnar hefur Magyar ítrekað krafist þess að Sulyok segi af sér og sakað hann um að vera „strengjabrúða Orbáns“ sem þjóni hagsmunum fyrri valdhafa fremur en að standa vörð um einingu þjóðarinnar.
Sulyok, sem var kjörinn forseti árið 2024 með stuðningi Fidesz-flokks Orbáns, hefur hins vegar hafnað kröfum um afsögn. Hann hefur varað við því að brottrekstur forsetans á pólitískum forsendum skapi stjórnarskrárlega óvissu og veiki lýðræðislegar stofnanir landsins. Forsetinn hefur einnig leitað álits Feneyjanefndar Evrópuráðsins á lögmæti slíkra aðgerða.
Þótt embætti forseta í Ungverjalandi sé að mestu táknrænt hefur forsetinn mikilvægt hlutverk í lagasetningarferlinu. Hann getur vísað lögum aftur til þings eða sent þau til stjórnlagadómstóls til endurskoðunar. Stuðningsmenn Magyars óttast að Sulyok gæti notað þau úrræði til að tefja eða hindra umbætur nýju stjórnarinnar.
Magyar hefur jafnframt gefið til kynna að fleiri embættismenn sem skipaðir voru á valdatíma Orbáns kunni að verða beðnir um að víkja. Þar á meðal eru leiðtogar eftirlitsstofnana, dómstóla og annarra lykilstofnana sem ný stjórnvöld telja að hafi verið pólitískt tengdar fyrra stjórnkerfi.
Stuðningsmenn nýju stjórnarinnar segja að nauðsynlegt sé að endurreisa sjálfstæði stofnana ríkisins eftir sextán ára valdatíð Orbáns. Andstæðingar Magyars halda hins vegar fram að verið sé að nota yfirburðastöðu á þingi til að hreinsa út stjórnmálaandstæðinga og veikja stjórnarskrárbundnar varnir gegn of mikilli samþjöppun valds.
Málið er eitt af fyrstu stóru átakamálum nýrrar ríkisstjórnar og gæti haft veruleg áhrif á pólitíska þróun í Ungverjalandi á næstu mánuðum. Á sama tíma fylgjast bæði Evrópusambandið og alþjóðlegar stofnanir náið með framvindunni, þar sem hún snertir bæði réttarríki og stjórnskipulegt jafnvægi í landinu.