Mörg ESB-ríki sameinast gegn nýjum flóttamannasáttmála ESB. Ungverjaland neitar að fara eftir tilskipununum, Pólland krefst undanþágu – og gagnrýni gegn nauðungarkvóta aðildarríkjanna eykst hratt. Spurning dagsins er: Hver ræður yfir landamærum Evrópu?
Ungverjaland, Pólland ásamt mörgum öðrum ESB-ríkjum hafa tilkynnt að þau ætli ekki að framfylgja flóttamannasamningnum sem framkvæmdastjórn ESB setur núna í framkvæmd. Rökin eru endurtekin: Vörn fyrir sjálfsákvörðunarrétt þjóðarinnar og landamæravernd. Viktor Orbán, forsætisráðherra Ungverjalands, skrifaði í yfirlýsingu á X á miðvikudag:
„Svo lengi sem Ungverjaland hefur föðurlandsvini við stýrið, þá munum við ekki framfylgja flóttamannasamningnum. Við munum ekki taka við flóttamönnum og við munum ekki borga krónu fyrir það.“
Flóttamannasáttmálinn sundrar Evrópu
Nýi flóttamanna- og hælissamningur ESB, sem tók gildi árið 2024, krefst þess að aðildarríki sýni „samstöðu“ með því að annað hvort taka við flóttamönnum eða greiða 20.000 evrur fyrir hvern einstakling sem er synjað um hæli. Politico greinir frá því, að sumum löndum sé heimilt að sækja um undanþágur ef þau eru talin vera undir miklum þrýstingi vegna flóttamanna.
Það er einmitt þessi undanþága sem Pólland sækist nú eftir, þar sem ríkisstjórn landsins hefur lagt fram formlega beiðni um fulla undanþágu og vísar til fjárskorts, stríðsins í Úkraínu og þrýstings á landamærunum við Hvíta-Rússland. Innanríkisráðherrann Marcin Kierwiński sagði að umsóknin myndi þýða „vernd í mörg ár, ekki bara eitt“ að því er Polskie Radio 24 greinir frá.
Þrátt fyrir að Donald Tusk forsætisráðherra hafi gefið til kynna mögulega undanþágu segja gagnrýnendur að hún verði aðeins í eitt ár. Włodzimierz Skalik, meðlimur pólska þjóðernisflokksins Konfederacja, segir í athugasemd við X:
„Pólland hefur ekki verið undanþegið samningnum – við höfum aðeins sent inn umsókn um eins árs undanþágu, sem hefur ekki enn verið samþykkt. Eftir eitt ár fer allt í sama farið aftur.“
Ungverjaland gagnrýnir skort á stuðningi
Ungverjalandi hefur ekki verið boðið slíkt tækifæri. Balázs Orbán, stjórnmálaráðgjafi Viktors Orbáns, sakar framkvæmdastjórn Evrópusambandsins um vera með pólitískt mat. Haann skrifar á X:
„Þrátt fyrir að Ungverjaland stöðvi hundruð ólöglegra ferða yfir landamærin á hverjum degi, þá er landið flokkað sem svæði án þrýstings frá flóttamönnum. Þetta er ekki hlutlægt mat heldur pólitísk skilaboð: aðeins þeir sem fylgja stefnu Brussel munu fá stuðning.“
Gagnrýni einnig frá Vestur-Evrópu
Þýskaland, Frakkland og mörg önnur lönd styðja dreifingu flóttamanna samkvæmt nýja samningnum. En andmæli hafa samt komið frá stjórnarandstæðingum á Vesturlöndum. Alice Weidel, leiðtogi Valkosts fyrir Þýskaland, sagði í yfirlýsingu að þeir sem berjast fyrir opnum landamærum eigi að taka ábyrgðina sjálfir:
„Ef þú styður þessa stefnu – þá er næsti afganski flóttamaðurinn í skjóli heima hjá þér.“
Áframhaldandi óvissa flóttamannakerfið
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins segir að flóttamannasamningurinn dreifi byrðunum jafnar og minnki álag á lönd eins og Ítalíu, Spán og Grikkland. Samkvæmt gögnum framkvæmdastjórnarinnar eru þó enn engar opinberar tölur um hversu mörgum flóttamönnum verður dreift eða nákvæmlega hversu mikið hverju aðildarríki verði skipað að greiða.
Mörg lönd hafa á stuttum tíma tilkynnt að þau vilji standa fyrir utan samninginn – þar á meðal Austurríki, Tékkland, Eistland og Króatía. Þau vísa til eigin móttöku flóttamanna, efnahagslegra takmarkana og mikils þrýstings á landamærunum. Engar upplýsingar hafa komið frá ESB um fjölda undantekninga og til hvaða landa og heldur ekki um fjárkröfur á aðildaríki sem ekki uppfylla kvótann sem ESB dreifir til aðildarríkjanna.