Í Bretlandi hafa lögreglan og önnur yfirvöld handtekið næstum 12.000 manns á síðasta ári fyrir að tjá sig á netinu á þann hátt sem einhver annar taldi „móðgandi“ eða „áreitni.“ Þetta eru alvarleg afskipti af tjáningarfrelsinu og klárlega viðvörunarmerki fyrir Íslendinga.
Eftir aukna löggjöf meðal annars frá 1988 og 2003 um samskipi og torveldandi samskipti þá sýna gögn frá bókasafni Lávarðadeildarinnar að fjöldi handtaka í Englandi og Wales hafa verulega aukist.
Það sem vekur áhyggjur er að hugtök eins og „gróflega móðgandi“ og „ósiðlegt, dónalegt eða ógnandi að eðlisfari“ eru notuð í lagatextanum – og eru bæði orðin og mörkin í lagalegum skilningi bæði óljós og opin fyrir túlkun.
Skýrslur sýna að árið 2023 handtók breska lögreglan 12.183 manns samkvæmt þessum lögum, það jafngildir ríflega 33 á dag.
Hvers vegna þetta er árás á tjáningarfrelsið
Þegar yfirvöld byrja að handtaka fólk í stórum stíl fyrir að tjá sig á netinu – án skýrra marka fyrir því hvað er leyfilegt eða ekki – þá skapar það sjálfsritskoðun meðal almennings. Fólk byrjar að hugsa „er of áhættusamt að nota þessi orð?“ áður en það segir nokkuð.
Enn fremur verður lögreglan upptekin af ritskoðun sem tekur kraftinn frá alvarlegum glæpum. Hættan er sú að alvarleg afbrot fá ekki eins mikið pláss og áður.
Tjáningarfrelsið er hornsteinn allra frjálsra samfélaga – grafið er undan lýðræðinu ef almenningur getur ekki tjáð sig á frjálsan og gagnrýninn hátt.
Sú staðreynd að tugþúsundir manna í Bretlandi hafa verið handteknir fyrir að tjá sig á „móðgandi hátt“ á netinu er skýr árás á tjáningarfrelsið sem sýnir hvað gerist þegar óljós lög eru sett sem hægt er að túlka vítt og breytt. Þá eru ekki allir jafnir fyrir lögunum og duttlungar dómarans ráða.