Úkraínu nötrar af spillingu – og núna snýst fólkið gegn sínum eigin forseta. Ný skoðanakönnun sýnir að meirihluti Úkraínumanna krefst þess að Volodymyr Zelenský verði dreginn til ábyrgðar, lagalega eða pólitískt, fyrir spillinguna í innsta valdahringnum. Samtímis halda Vesturlönd áfram að dæla inn milljörðum – án þess að gera neinar kröfur.
Samkvæmt nýrri skoðanakönnun frá úkraínsku greiningarstofnuninni SOCIS telur meirihluti Úkraínumanna að Volodymyr Zelenský forseti verði látinn sæta ábyrgð á spillingunni í innsta valdahringnum.
Meirihlutinn vill draga forsetann til ábyrgðar
Í ítarlegri könnun sem gerð var í persónulegum viðtölum við 2.000 manns 12. – 18. desember 2025, kom í ljós að næstum 60% úkraínsku þjóðarinnar vill að forsetinn sæti lagalegri eða pólitískri ábyrgð.
Þegar spurt var hvort Zelenský beri ábyrgð á spillingunni sem úkraínsku spillingarvarnastofnanirnar NABU og SAPO afhjúpuðu voru svörin eftirfarandi:
- 30,1% segja að hann eigi að vera ákærður og bera fulla lagalega ábyrgð fyrir dómi.
- 28,4% segja að hann eigi að taka pólitíska ábyrgð og vera bannað að bjóða sig fram í komandi kosningum.
- 30,0% segja að engar sannanir séu gegn honum og að hann eigi að fá að bjóða sig fram aftur.
- 11,6% segja „veit ekki“ eða neita að svara.
Þetta þýðir að samtals vilja 58,5% að Zelenský verði gerður ábyrgur fyrir fjármálaspillingunni.
68% telja að Zelenský hafi vitað um spillinguna
SOCIS spurði einnig hvort Zelensky hafi vitað af spillingunni í sínu nánasta umhverfi:
- 38,9% segja að forsetinn sé með í spillingarferlinu
- 29,3% segja að hann hafi vitað af spillingunni án þess að hafa sjálfur verið þátttakandi í henni
- 18,8% telja sig ekki vita neitt
- 13,1% eru óviss eða neita að svara
Þannig telja yfir 68% að Zelenský hafi á einhvern hátt vitað af eða verið þátttakandi í spillingunni.
84,2% segja fjármálaspillinguna mikla eða mjög mikla
Könnunin sýnir einnig að 84,2% Úkraínumanna telja spillingarstigið vera „mikið“ eða „mjög mikið.“ 68,9% telja útbreidda spillingu og þjófnað úr ríkissjóði vera alvarlegustu mistök forsetans árið 2025.
Þegar kemur að því hver ber meginábyrgð á spillingu í Úkraínu eru svörin:
- 57,4% – ríkisstjórnin almennt
- 55,3% – forsetinn
Traustið enn klofið
Traustið á Zelenskyj hefur þó ekki alveg horfið. Samkvæmt SOCIS eru svörin:
- 13,5% segjast bera fullt traust til forsetans
- 38,8% segjast frekar bera traust
- 33,9% segjast frekar bera ekkert traust
- 5,1% segjast alls ekki bera neitt traust
- 8,7% eru óviss eða neita að svara
52,3% hafa fullt eða bera frekar traust til forsetans en aðrir bera frekar eða alls ekkert traust til Zelenský.
Bakgrunnur óánægjunnar er hið svo kallaða Mindich-mál, þar sem fyrrverandi forsetaráðgjafinn Oleh Tatarov og úkraínsk-ísraelski kaupsýslumaðurinn Timur Mindich voru sakaðir um að hafa notað stöðu sína til að selja pólitíska þjónustu, hafa áhrif á viðskiptaþvinganir og eignast milljónir dollara með fjárkúgun og mútugreiðslum.
Spillingarvarnarstofnun Úkraínu, NABU, hefur birt spjallfærslur, myndir og hljóðupptökur sem sýna hvernig hópur þingmanna – með tengsl við stjórnarflokk Zelenskys bað um allt að 250.000 dollara til að „leysa“ viðskiptaþvinganir gegn ólígörkum.
Þrátt fyrir uppljóstranirnar halda Vesturlönd, þar á meðal Svíþjóð, áfram að dæla milljörðum inn í fjárhagsáætlun Úkraínu. Steve Hanke, prófessor í hagfræði við John Hopkins háskóla, hefur áætlað að 15–30% af erlendri aðstoð við Úkraínu hafi horfið í spillingu. Er um gríðarlegar háar upphæðir að ræða sem skattgreiðendur Vesturlanda hafa greitt sem horfið hafa í vasa glæpamanna í Úkraínu.