Fjöldi skotárása hefur minnkað töluvert á undanförnum árum í Svíþjóð en lögreglan sér í aðalatriðum flóknari þróun sem er mikið áhyggjuefni. Hún segir að átök í glæpahverfum séu enn mikil. Það ber ekki að taka of alvarlega að í nóvember voru færri skotárásir og sprengjuárásir en í mánuðinum á undan.
Í nóvember áttu sér stað fimm skotárásir í Svíþjóð, þar af ein banvæn, sem gerir að meðaltali eina skotárás á viku. Sem betur fór særðist enginn í skotárásunum í nóvember, sem má bera saman við október þegar tólf manns særðust eða um þrír á viku að meðaltali.
Sprengjuárásum fækkaði einnig í mánuðinum en voru samt tíu talsins sem er meira en tvær í hverri viku. Lögreglan bendir á að þessi skammtímafækkun endurspegli ekki endilega fækkun glæpa í heildina tekið hjá glæpahópunum.
Sprengjuárásir sem valdboð og hótanir
Lögreglan bendir á að fleiri aðgerðir eru til undirbúnings fyrir útbreidda eyðileggingu en ná fullgerðum sprengjuárásum eða tilraunum til sprengjuárása. Þetta bendir til áframhaldandi mikils viðbúnaðarstigs vegna ofbeldisins. Oft er tilgangurinn að hræða, sýna vald eða innheimta skuldir frekar en að drepa. Heimagerðar sprengjur með flugeldum eru algengar, svo og handsprengjur sem eru smyglað inn í landið og notaðar þegar aðgangur að skotvopnum verður takmarkaðri.
Að sprengjuárásir eru orðnar sífellt algengari er einnig staðfest í þjóðlegum tölfræðigögnum. Á fyrstu ellefu mánuðum þessa árs hafa verið skráðar mun fleiri sprengingar en fyrri ár. Samtímis fækkar skotárásum.
Færri skotárásir geta þýtt tímabundið hlé á átökum milli glæpahópanna
Sumir sérfræðingar hafa túlkað fækkun skotárása sem afleiðingu af skilvirkara lögreglustarfi og fleiri handtökum sem lögreglan tekur undir. Hins vegar telja aðrir sérfræðingar að færri skotárásir geti alveg eins stafað af því að tímabundið hlé sé á átökum sumra glæpahópanna.
Þegar stríðsátökin minnka milli glæpahópanna gefst meiri tími fyrir aðra tegundir glæpa eins og fíkniefnasmygl, svik og fjárkúgun og starfsemi sem skilar meiri tekjum en vopnuð átök. Hversu mótsagnakennt sem það hljómar, gæti þannig tímabil færri skotárása þýtt eflingu skipulagðrar glæpastarfsemi almennt séð.
Sífellt yngri fengnir til grófra ofbeldisverka
Sífellt lægri aldur ódæðismanna er mikið áhyggjuefni. Lögreglan og margir glæpasérfræðingar fullyrða að sífellt fleiri börn og mjög ungir táningar séu dregnir inn í alvarlega ofbeldisglæpi. Á fyrstu ellefu mánuðum þessa árs hafa yfir 150 börn undir 15 ára aldri verið grunuð um aðild að morðáætlunum sem er mikil aukning miðað við fyrri ár.
Samskiptamiðlar gera glæpasamtökum kleift að finna og ná fljótt til barna í erfiðu umhverfi. Einnig er leitað til barna vegna þess að þau njóta verndar í refsilögum og hljóta oftast ekki refsingu fyrir sprengjuárásir og önnur ofbeldisverk. Samkvæmt lögreglunni er þetta þróun sem á hættu að hafa langtímaafleiðingar langt umfram þá tölfræði sem við sjáum í dag.
SVT og Omni greina frá því að skotárásum hafi fækkað um helming miðað við toppinn á þriðja áratugnum bæði í Stokkhólmi og á landsvísu. Á sama tíma aukast sprengjuárásir og fjárkúgunum fjölgar. Fækkun skotárása er frá einstaklega miklum fjölda skotárása í alþjóðlegum samanburði.
Lögreglan segir að vilji og geta til að beita alvarlegu ofbeldi sé enn mikil í glæpasamfélaginu. Tölurnar sem eru birtar í þessari grein eru bráðabirgðatölur og endanlegar tölur koma í byrjun næsta árs.