Ef tillaga framkvæmdastjórnar ESB að setja allt rafmagn innan ESB í eitt kerfi verður að veruleika mun Svíþjóð og mörg fleiri aðildarríki og ríki ánetjuð orkusambandi ESB (að Íslandi meðtöldu) lenda í miklum kostnaðarhækkunum á rafmagnsverði til notenda. Peningar sem í dag fara í að byggja upp eigin innviði verða í staðinn teknir til að byggja upp innviði annarra ríkja.
Tillagan var lögð fram í fyrra og miðar að því að styrkja orkuinnviði Evrópu og felur í sér hugmyndina um að 25% af svo kölluðum flöskuhálstekjum aðildarríkjanna skuli ráðstafað í sameiginleg verkefni. Ebba Busch, orkumálaráðherra Svía, gagnrýnir hugmyndina harðlega. Hún segir í viðtali við sænska útvarpið:
„Þetta er vond tillaga. Það er ekki hægt að taka peninga Svía og nota þá til að stækka net í öðrum ESB-löndum, þessir peningar eiga að fara til Svíþjóðar.
Það er alls ekki í lagi að innleiða óbeint eins konar ESB-skatt hér.“
Svíþjóð er skipt í fjögur raforkusvæði og þegar rafmagn er framleitt á einu af þessum svæðum og flutt yfir á annað með hærra verði er innheimt flöskuhálsgjald. Árið 2024 var gjaldið um 21 milljarður sænskra króna. Reglurnar um hvernig nota má peningana eru strangar og það sem ekki er notað er sett á sérstakan reikning. Í lok árs 2024 voru 65 milljarðar sænskra króna á þessum reikningi – tíu milljörðum meira en árlegt aðildargjald Svíþjóðar til ESB.
Nákvæmlega hvernig framkvæmdastjórn ESB hyggst hanna kerfið er óljóst, en það gæti verið að Svíþjóð verði látið fjármagna tvo þriðju hluta sameiginlegra verkefna ESB. Tillagan er nú til meðferðar hjá ráðinu og orkumálanefnd Evrópuþingsins.
Svíðandi gagnrýni húseigendafélags Svíþjóðar
Húseigendafélag Svíþjóðar Villaägarnas Riksförbund skrifar í umræðugrein í Svd, að það verði að stöðva netgjaldapakka ESB eða endurvinna frá grunni vegna þess að hann muni leiða til verulegs aukins rafmagnskostnaðar fyrir heimilin í Svíþjóð auk þess að takmarka svigrúm Svíþjóðar til viðbragða við raforkuskorti og veikja öryggið í raforkukerfinu. Ulf Stenberg, lögfræðingur samtakanna og Håkan Larsson hjá Húseigendafélaginu skrifa:
„Núverandi rafmagns- og netkostnaður er þegar meira en nógu hár fyrir sænsk heimili og þess vegna er órökrétt að við eigum að fjármagna orkukerfi annarra landa sem eru í vanda ofan á þennan kostnað.“
Venjulegt einbýlishús í Mið-Svíþjóð með um 15 þúsund kílówatttíma notkun á ári gæti til að byrja með fengið 6.000 skr. hærri raforkureikning. Þessi tala verður hærri í kaldari hlutum landsins og fyrir heimili með rafbíl.
Búist er við að þessi nýi orkuskattur ESB verði eitt af mest ræddu málunum í Brussel í vor.