Bjargaðu syni mínum frá kynjaköltinu á Íslandi

Barátta föður fyrir framtíð sonar síns

Það er ekki að spyrja að því, kynjaköltið í krumlum Samtakanna 78 með stuðningi laga um kynrænt sjálfræði fær hrikalegar afleiðingar fyrir börn og foreldra þeirra. Hér er nýtt dæmi um föður sem misst hefur umráðarétt yfir 10 ára gömlum syni sínum, vegna þess að hann er ósammála móðurinni sem hefur hafið undirbúning að kynskiptum barnsins í samráði við Samtökin 78. Vill hún nota stelpunafn á drenginn sem faðirinn telur óráð að svo komnu máli. Drengurinn hefur óhefðbundna einhverfu og ADHD og því nær að leyfa hlutunum að hafa sinn eðlilega gang í stað þess að rjúka í óafturkræf kynskipti sem drengurinn sér ef til vill eftir seinna í lífinu eins og hin mörgu dæmi sanna því miður. Dómur féll í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 10. desember 2025.

Alexandre Rocha, faðir drengsins skrifaði eftirfarandi bréf, þegar hann opnaði Go Fund Me reikning og biður um aðstoð svo hann geti áfrýjað skaðræðisdómnum til Landsréttar í tilraun að fá réttmætan foreldrarétt til baka sem faðir drengsins. Hann skrifar á ensku og bréfið að neðan er í lauslegri þýðingu.

Styðjum baráttu Alexandre Rocha gegn kynjabrölti S78 og stjórnvalda

Hér er hlekkur á Go Fund Me til styrktar Alexandre Rocha

Einnig er hægt að styðja Alexandre beint með því að borga inn á bankareikning hans:

kt 0903772219 Reikningsnúmer 2200-15-074402

Alexandre Rocha skrifar:

Gleðilegt nýtt ár – og takk fyrir að lesa.

Sem faðir búsettur á Íslandi hef ég verið lokaður inni í átakanlegri baráttu gegn kerfi sem mér finnst sífellt óréttlátara undanfarin fjögur ár. Sonur minn, sem greindist með einhverfu aðeins fyrir nokkrum mánuðum síðan, hóf umbreytingarferli sem móðir hans efndi til, þegar hann var aðeins sjö ára gamall. Núna þegar hann er tíu ára gamall, þá hefur dómstóllinn dæmt gegn mér og tekið afstöðu með ákvörðun hennar um að sækja um nafnabreytingu og notkun kynþroskahemla, – sem er meðferð sem ég trúi staðfastlega að sé ekki í þágu sonar míns.

Á hverjum degi er ég niðurbrotinn og óttasleginn um framtíð barnsins míns. Hjálparvana sé ég umráðaréttinn tekinn af mér. Ákvarðanirnar sem teknar eru varðandi velferð sonar míns virðast líta fram hjá mikilvægri foreldraábyrgð og heilagleika sjálfrar bernskunnar.

Í réttarhöldunum bar innkirtlasérfræðingur vitni um að kynþroskahemlar séu skaðlausir og mikið notaðir um allan heim í dag. Þetta fær mit til að spyrja: Hvað með langtímaáhrif á börn sem eru enn að þroskast? Ég barðist hetjulega fyrir son minn, þoldi erfiðar ásakanir og lagði allt í sölurnar til að vernda hann. Nú, til að áfrýja þessari ákvörðun, þarf ég fjárhagsaðstoð og á í erfiðleikum með að greiða lögmanni mínum í þessu yfirþyrmandi kerfi.

Hér að neðan er samantekt á dómnum sem kveðinn var upp 10. desember 2025 og þeim sönnunargögnum sem dómstóllinn byggði á:

Samantekt á dómnum

Þetta er forsjárdeila sem Héraðsdómur Reykjavíkur leysti úr þann 10. desember 2025. Málið varðar skilin foreldra barns sem fæddist í desember 2014. Foreldrarnir samþykktu áður árið 2019 sameiginlega forsjá, þar sem barnið hefur lögheimili hjá móðurinni og faðirinn fær reglulega heimsóknir ásamt venjulegum meðlagsgreiðslum.

Bakgrunnur og lykilatriði

Foreldrarnir bjuggu saman frá 2013 til 2019. Núverandi mál kom fyrst og fremst upp vegna ágreinings um kynvitund barnsins. Frá desember 2022 hefur barnið stöðugt skilgreint sig sem trans stúlku og óskar eftir að nota kvenkynsnafn og fornöfn. Móðirin hefur stutt þetta, en faðirinn hefur verið varkárari, lagt áherslu á ungan aldur barnsins og andmælt breytingum eins og nafnauppfærslum í opinberum skjölum eða skólakerfum.

Atriði til viðbótar eru meðal annars greiningar barnsins á óhefðbundinni einhverfu og ADHD, ásamt verulegum hegðunarvandamálum, svo sem árásargirni gagnvart jafnöldrum og starfsfólki skólans, tilfinningalegri vanlíðan og nýlegri tilhneigingu til sjálfsskaða. Barnaverndarþjónusta hefur komið að málinu frá árinu 2020 og veitt fjölskyldunni stuðning. Skýrslur varpa ljósi á kvíða barnsins varðandi heimsóknir til föðurins og dæmi um meint líkamleg atvik, þó að ekkert ofbeldi hafi verið staðfest. Læknisfræðilegar prófanir vöktu upphaflega áhyggjur um hormónaáhrif sem síðar var rakið til mistaka á rannsóknarstofu.

Sálfræðisérfræðingur sem kallaðar var af dómstólnum mat bæði foreldra sem almennt hæfa, með stöðugar búsetuaðstæður og engin alvarleg geðheilbrigðisvandamál. Sérfræðingurinn benti þó á djúpstæð traustvandamál milli foreldranna, sérstaklega varðandi kynvitund barnsins, sem leiddi til spennu sem hefur áhrif á barnið. Barnið lýsti sterkari tengslum við móðurina og löngun til að minnka tíma með föðurnum, en vildi samt sem áður hafa samband.

Rökstuðningur dómstólsins

Dómstóllinn forgangsraðaði hagsmunum barnsins, með hliðsjón af hæfni foreldra, stöðugleika, tengslum milli barns og foreldra, hættu á skaða og óskum barnsins (miðað við aldur þess og þroska). Hann komst að þeirri niðurstöðu að sameiginleg forsjá væri ekki lengur raunhæf vegna vanhæfni foreldra til að vinna saman, sérstaklega í kynjatengdum málum, sem hefur valdið viðvarandi átökum og vanlíðan fyrir barnið. Sérþarfir barnsins (einhverfa, ADHD, hegðunarvandamál) krefjast stöðugs stuðnings og dómstóllinn benti á að barnið vildi frekari tíma með móðurinni og viðurkenningu á kynvitund þess.

Faðirinn var talinn hæfur en var tregur til að staðfesta sjálfsmynd barnsins, sem stuðlaði að spennu í samskiptum. Móðirin var talin veita meira tilfinningalegt öryggi. Áhersla var lögð á að viðhalda núverandi búsetu og skólastöðugleika barnsins til að forðast frekari truflanir.

Dómsúrskurður

Forsjá og búseta: Móðirin fékk ein umráðarétt og lögheimili barnsins verður áfram hjá henni.
Meðlag: Faðirinn skal greiða venjulegt (einstakt) meðlag frá dómsdegi þar til barnið verður 18 ára.
Umgengi: Faðirinn hefur umgengni aðra hverja helgi (frá föstudegi eftir skóla til mánudagsmorguns, eða sambærilegt á sumrin). Skiptifrí (jól/nýár, páskar, vetrarfrí). Fjórar samfelldar vikur á sumrin (1. júní til 15. ágúst). Umgengni getur farið fram erlendis til að auðvelda fjölskyldutengsl. Foreldrar geta komið sér saman um breytingar; annars hefst áætlunin eins og tilgreint er.
Kostnaður: Enginn málskostnaður dæmdur til hvorugs aðila.
Áfrýjun: Dómurinn tekur gildi þegar í stað, jafnvel þótt áfrýjað sé.

Dómstóllinn lagði áherslu á nauðsyn þess að báðir foreldrar styðji velferð barnsins og kynjakönnun í samræmi við íslensk lög um sjálfræði kynsins.

Hlutverk hinsegin samtaka á Íslandi – Samtökin ’78

Samtökin ’78, landssamtök hinsegin fólks á Íslandi sem berjast fyrir réttindum hinsegin fólks, gegndu stuðningshlutverki í þessum forsjárúrskurði með því að veita sérfræðigögn og úrræði tengd kynvitund barnsins.

Ráðgjöf og skýrsla: Fjölskylduráðgjafi og teymisleiðtogi frá ráðgjafarþjónustu þeirra skiluðu skýrslu frá nóvember 2024 byggða á viðtölum við bæði foreldra og barn. Hún undirstrikaði einkenni kynjamismununar hjá barninu (líkamleg og félagsleg vanlíðan sem er algeng hjá transfólki) og benti á að óstudd kynjatjáning gæti leitt til hegðunar- og tilfinningalegra vandamála, eins og sést í árásargirni og vanlíðan barnsins. Þetta studdi þörfina á að staðfesta sjálfsmynd barnsins sem stúlku.
Þjónusta fyrir ungmenni: Barnið sótti Hinsegin félagsmiðstöð þeirra (samstarfsverkefni við Reykjavíkurborg), sem vísað var til í málinu. Forstöðumaður miðstöðvarinnar bar vitni og veitti samhengi um stuðningsumhverfi fyrir transfólk.

Þessi framsetning hafði áhrif á röksemdafærslu dómstólsins samkvæmt íslenskum barnaverndarlögum (t.d. Barnalög nr. 76/2003 og Kynrænt Sjálfræði nr. 80/2019), þar sem áhersla var lögð á hagsmuni barnsins, þar á meðal sjálfræði kynsins og stöðugleika. Þetta stuðlaði að því að móðirin fékk umráðaréttinn, sem staðfesti sjálfsmynd barnsins, en bent var á að mótspyrna föðurins skapaði spennu í samskiptum. Samtökin voru ekki aðili málsins heldur þjónuðu sem óhlutdrægur aðili með sérfræðiþekkingu á málefnum transfólks.