Nærri þrír af hverjum fjórum borgurum ESB telja að sambandið eigi að fara eigin leið eftir áratuga náið samstarf við Bandaríkin. Á sama tíma segjast 58 prósent ekki lengur líta á Washington sem áreiðanlegan samstarfsaðila, samkvæmt nýrri könnun frá Bertelsmann Stiftung (sjá pdf að neðan).
Þýska stofnunin birti niðurstöðurnar fyrir Evrópudaginn 9. maí. Rannsóknin, sem byggir á könnunum innan ESB og Bretlands sýnir mikla breytingu á viðhorfum til hins transatlantíska sambands.
Í mars 2026 svöruðu 73 prósent borgara ESB því að kominn væri tími fyrir ESB að „fara eigin leið“ eftir áratuga náið samstarf við Bandaríkin. Árið 2024 var sambærileg tala 63 prósent.
Einnig í Bretlandi er stuðningur við sjálfstæðari evrópska stefnu skýr. Þar sögðu 67 prósent að Evrópa ætti að losa sig meira undan áhrifum Washington, samkvæmt könnuninni.
Bandaríkin enn talin mikilvægust – en missa hratt stöðu sína
Bandaríkin eru enn það land sem flestir Evrópubúar líta á sem mikilvægasta bandamann ESB, en staða þeirra hefur veikst verulega. Hlutfall þeirra sem nefna Bandaríkin sem verðmætasta bandamann sambandsins hefur fallið úr 51 prósenti í september 2024 niður í 31 prósent í mars 2026.
Bertelsmann Stiftung lýsir þessari lækkun sem skýrum „Trump-áhrifum.“ Í skýrslunni er breytingin tengd meðal annars nýjum tolladeilum, efasemdum um öryggisskuldbindingar Bandaríkjanna, Úkraínustefnunni, hótunum gagnvart Grænlandi og stríðinu við Íran.
Traust til Washington er lítið víða í Evrópu. Samtals segja 58 prósent borgara ESB að Bandaríkin séu ekki áreiðanlegur samstarfsaðili, samanborið við 54 prósent árið áður. Aðeins 42 prósent telja Bandaríkin áreiðanleg.
Þýskaland sker sig úr með sérstaklega lítið traust. Þar telja 73 prósent að Bandaríkin séu ekki áreiðanlegur samstarfsaðili. Pólland er skýrasta mótvægið: þar telja 61 prósent enn Bandaríkin áreiðanleg.
Ekki breyting í átt að Kína
Minnkandi traust til Bandaríkjanna þýðir ekki að Evrópubúar snúi sér að Kína. Þvert á móti sýnir könnunin að Kína mætir áfram verulegri tortryggni.
Aðeins 9 prósent aðspurðra líta á Kína sem verðmætasta bandamann ESB. Á sama tíma segja 61 prósent að þau líti á alþjóðleg áhrif Kína sem neikvæð.
Í skýrslunni kemur einnig fram að 67 prósent telja eigið land vera efnahagslega háð Kína. Af þeim vilja 77 prósent draga úr þeirri háð jafnvel þótt það hafi í för með sér skammtímalegan efnahagskostnað.
Sjálfstæði – en ekki einangrun
Niðurstöðurnar benda fremur til þess að Evrópa vilji breikka bandalög sín en yfirgefa þau. Bretland og Kanada hafa bæði styrkt stöðu sína í könnuninni. Hlutfall þeirra sem líta á Bretland sem verðmætasta bandamann ESB hefur aukist úr 13 í 24 prósent síðan 2024, á meðan Kanada hefur aukist úr 7 í 13 prósent.
Á sama tíma er stuðningur við NATO áfram sterkur. Samkvæmt skýrslunni telja 63 prósent að aðild að varnarsamstarfinu verndi gegn ógnunum við frið, og 71 prósent vilja að ESB gegni virkari hlutverki í alþjóðamálum.
Myndin sem dregin er upp er því ekki Evrópa sem sækist eftir einangrun. Frekar vex stuðningur við samband sem vill standa traustar á eigin fótum – jafnvel þótt það haldi áfram samstarfi við aðra.