Refsa öllum Rússum vegna Úkraínustríðsins
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra Íslands og Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra hafa skrifað undir hvatningu til framkvæmdastjórnar ESB um að refsa öllum rússneskum ríkisborgurum með vegabréfsbanni svo þeim verði meinað að koma til ESB-ríkja og ferðast innan sambandsins (sjá bréf með undirskriftum pdf að neðan).
Vegabréfsbannið nái til allra rússneskra ríkisborgara óháð búsetu þeirra
Í bréfinu sem var skrifað að frumkvæði Svía og einnig undirritað af innflytjendaráðherra og utanríkisráðherra Svíþjóðar, Tékkalands, Danmerkur, Eistlands, Finnlands, Lettlands, Litháens og Hollands segjast undirritaðir vera:
„að kalla eftir því að framkvæmdastjórnin uppfæri og fylgist með árangursríkri framkvæmd leiðbeininga um útgáfu vegabréfsáritana til rússneskra ríkisborgara. Þótt við fögnum nýju takmarkandi fyrirkomulagi teljum við að það eigi að gilda almennt og að takmörkun á útgáfu fjölinnkomuáritana eigi að ná til allra rússneskra ríkisborgara, óháð búsetu þeirra.”
Nú vill svo til að hundruð þúsunda ef ekki milljónir Rússar eru búsettir í aðildarríkjum ESB og eiga ættingja í heimalandinu Rússlandi. Flestir af þeim hafa komið til vinnu og náms og sest að í nýja landinu þar sem margir hafa giftst heimamönnum og átt með þeim börn. Vegabréfsbann þýðir því að amma og afi í Rússlandi geta ekki lengur heimsótt barnabörnin sín í Evrópu sem er brot á mannréttindum þjóðlegra hópa. Með þessu er verið að refsa Rússum sem þjóð sem er rasismi af fyrstu gráðu.
Þannig komu nazistar fram við gyðinga fyrir seinni heimsstyrjöldina að þeir voru merktir með stjörnu svo allir vissu að þarna væri lægra sett fólk á ferð. Þessi samlíking á alveg rétt á sér ef ESB fer að ráðum þessara ráðherra eins og þeirra íslensku að útmála heila þjóð sem óvin, þótt saklaust fólk beri enga ábyrgð á Úkraínustríðinu, hvort svo sem það eru rússneskur eða úkraínskur almenningur.
Íslensku ráðherrarnir eru íslensku þjóðinni til ævarandi skammar með nöfnum sínum á þessu bréfi og benda má á að mannréttindi eru varin af 65. grein stjórnarskrárinnar:
„65. gr.
Allir skulu vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda án tillits til kynferðis, trúarbragða, skoðana, þjóðernisuppruna, kynþáttar, litarháttar, efnahags, ætternis og stöðu að öðru leyti.
Konur og karlar skulu njóta jafns réttar í hvívetna.] 1)“
Þannig er nú komið fyrir fjölmenningunni að viss þjóðerni eru hærri sett en önnur og njóta lögverndar á meðan þau lægri settu eru smánuð.
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir brýtur stjórnarskrá Ísland ítrekað og böðlast á stjórnarskrárbundnum starfsháttum með framferði sínu. Hún dregur nafn Íslands beint inn í átök stórvelda, sem reyndir, vitrir Íslendingar eins og Ólafur Ragnar Grímsson og Hannes Hólmsteinn Gissurarson vara eindregið við.
Ef þjóðin bregst ekki gegn þessari ólánsferð, hver á þá að bregðast við?
Beiðni Íslands til ESB um að gera alla rússneska ríkisborgara ábyrga fyrir Úkraínustríðinu og banna þeim að ferðast til Evrópu
Frú Kaja Kallas
Æðsti fulltrúi fyrir utanríkis- og öryggismál og varaforseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins
Herra Magnus Brunner
Framkvæmdastjóri innanríkis- og fólksflutningamála
2. júní 2026
Virðulegi varaforseti, virðulegi framkvæmdastjóri,
Við erum nú komin inn á fimmta ár allsherjarinnrásar Rússlands í Úkraínu.
Í september 2022 stöðvaði framkvæmdastjórnin með réttu samninginn um einfaldaða vegabréfsáritun með Rússlandi og gaf í kjölfarið út leiðbeiningar um meðferð vegabréfsáritanaumsókna frá rússneskum ríkisborgurum. Hins vegar skilur ójöfn framkvæmd þessara leiðbeininga milli aðildarríkja mikið eftir, þar sem hana skortir bæði samstöðu og samræmi. Hún skapar einnig hættu á að setja aðildarríki í ójafna efnahagslega stöðu.
Á tímum landpólitískra átaka felst styrkur Evrópusambandsins í einingu þess. Samræmd og samstillt nálgun er nauðsynleg, ekki aðeins fyrir trúverðugleika sameiginlegrar utanríkis- og öryggisstefnu okkar, heldur einnig fyrir virkni þeirra takmarkandi aðgerða sem við höfum samþykkt. Viðurlög, sem og aðgerðir sem tengjast vegabréfsáritunum, verða að vera framkvæmd með samræmdum hætti um allt sambandið til að hafa raunveruleg áhrif á rússneska ríkið og samfélagið. Sundrung veikir áhrifamátt okkar, grefur undan trausti almennings og getur sent misvísandi skilaboð á tímum þegar þörf er á skýrleika og festu.
Með enn eitt sumarið í nánd teljum við undirritaðir ráðherrar brýnt að ítreka nauðsyn þess að viðhalda takmarkandi stefnu gagnvart rússneskum umsækjendum um vegabréfsáritun. Það hefur valdið okkur miklum áhyggjum að sjá sífellt fleiri rússneska ferðamenn njóta frístundaferða á evrópskum ströndum og í evrópskum ferðamannastöðum á sama tíma og eldflaugar og drónar halda áfram að gera árásir á almenna borgara og borgaralega innviði í Úkraínu. Þetta er enn alvarlegra í ljósi þess að þúsundir úkraínskra barna, sem hafa verið flutt með ólögmætum hætti úr landi og þvinguð til brottflutnings, geta ekki snúið aftur til fjölskyldna sinna.
Ennfremur leiðir sú staða að aðildarríki beiti í grundvallaratriðum ólíkum aðferðum við útgáfu vegabréfsáritana fyrir ónauðsynleg ferðalög ekki aðeins til svokallaðs „vegabréfsáritanainnkaupa“ heldur felur hún einnig í sér öryggisáhættu fyrir allt Schengen-svæðið. Auðveldur aðgangur að Schengen-svæðinu eykur mögulega öryggisáhættu, þar á meðal þá sem tengist ferðum hundruða þúsunda rússneskra hermanna sem hafa tekið þátt í árásarstríðinu gegn Úkraínu.
Samkvæmt Schengen-mælikvarðanum voru 477.878 Schengen-vegabréfsáritanir gefnar út til rússneskra ríkisborgara vegna ferðamennsku árið 2025. Verulegur hluti þeirra voru vegabréfsáritanir fyrir endurteknar komur. Þetta stangast mjög á við leiðbeiningar framkvæmdastjórnarinnar sem kveða á um strangari nálgun gagnvart rússneskum umsækjendum sem ferðast í ónauðsynlegum tilgangi og teljum við þetta vera verulegan veikleika í sameiginlegri stefnu okkar gagnvart árásarríkinu. Við teljum þetta afar áhyggjuefni.
Í ljósi framangreinds, og með vísan til niðurstaðna leiðtogaráðs Evrópusambandsins frá mars 2026, óskum við eftir eftirfarandi:
• Að hvetja framkvæmdastjórnina til að halda áfram vinnu sinni við að innleiða nýjar, takmarkandi og bindandi vegabréfsáritunaraðgerðir í vegabréfsáritanareglugerðinni, í samræmi við hugmyndir sem settar eru fram í nýrri stefnu Evrópusambandsins um vegabréfsáritanir, þar sem við verðum að geta brugðist skilvirkar við fjandsamlegum aðgerðum þriðju ríkja. Lagafrumvörp í þessu skyni ættu að vera lögð fram eins fljótt og auðið er.
• Að kalla eftir því að framkvæmdastjórnin uppfæri og fylgist með árangursríkri framkvæmd leiðbeininga um útgáfu vegabréfsáritana til rússneskra ríkisborgara. Þótt við fögnum nýju takmarkandi fyrirkomulagi teljum við að það eigi að gilda almennt og að takmörkun á útgáfu fjölinnkomuáritana eigi að ná til allra rússneskra ríkisborgara, óháð búsetu þeirra.
• Að hvetja framkvæmdastjórnina til að halda áfram að upplýsa reglulega ráðið um samanteknar tölur um útgáfu vegabréfsáritana til rússneskra ríkisborgara, til að auðvelda skilvirkt eftirlit. Í ljósi erfiðra öryggisaðstæðna og starfsumhverfis í Rússlandi fyrir bæði ræðisskrifstofur aðildarríkjanna og sendinefnd ESB teljum við einnig að framkvæmdastjórnin geti gegnt stærra hlutverki við að styðja staðbundið Schengen-samstarf við framkvæmd vegabréfsáritanastefnunnar.
• Að kalla eftir því að framkvæmdastjórnin, í samstarfi við viðeigandi stofnanir ESB, skoði og leggi fram viðeigandi ráðstafanir til að bregðast við frumkvæði Eistlands frá 11. mars 2026, um að bera kennsl á fyrrverandi og núverandi rússneska hermenn og koma í veg fyrir að þeir komist inn á Schengen-svæðið.
Við undirritaðir ráðherrar stöndum sameiginlega að baki kröfunni um samræmdari og samstilltari nálgun allra aðildarríkja. Takmarkandi vegabréfsáritanastefna gagnvart rússneskum ríkisborgurum er nauðsynleg til að verja öryggi og heilleika Schengen-svæðisins. Sundruð nálgun getur grafið undan – og jafnvel unnið gegn – þeim þrýstingi sem við leitumst við að viðhalda gagnvart Rússlandi.
Virðingarfyllst,
(undirritað af ráðherrum Svíþjóðar, Tékklands, Danmerkur, Eistlands, Finnlands, Íslands, Lettlands, Litháens og Hollands)