Heimildarmaður innan bankageirans í Svíþjóð sagði við Epoch Times að bankarnir söfnuðu í auknum mæli gögnum um fjölmiðlavenjur og félagsleg tengsl viðskiptavina. Þetta varðar þó ekki stuðning við vinstri-frjálslynda fjölmiðlarisa eða smærri vinstri sinnuð dagblöð, heldur viðskiptavini sem styðja „öfgahægri“ valkostafjölmiðla.
Samkvæmt upplýsingum sem Epoch Times hefur aflað sér frá nafnlausum heimildarmanni hefur innra eftirlitskerfi bankanna orðið sífellt umfangsmeira og í mörgum tilfellum farið að ná yfir stjórnmálaskoðanir og fjölmiðlaáskriftir viðskiptavina.
Heimildarmaðurinn lýsir því hvernig bankar flokka viðskiptavini kerfisbundið í mismunandi áhættustig út frá upplýsingum um þá. Þessi flokkun mun að lokum haft áhrif á aðgang viðskiptavina að bankaþjónustu og leiða til takmarkana eða lokun reikninga.
Það sem hefur vakið sérstakar áhyggjur eru upplýsingar um að starfsfólk banka er hvatt til að huga að áskriftum „annara fjölmiðla.“ Slík upplýsingasöfnun fer út fyrir mörk hefðbundins fjárhagslegs mats. Heimildarmaðurinn sagði:
„Þetta er ekki neitt sem viðskiptavinir fá vitneskju um.“
Skylda banka til að þekkja viðskiptavini sína byggist á lögum um peningaþvott og reglum ESB til að koma í veg fyrir alvarlega glæpi og fjármögnun hryðjuverka. Ekki á að bera kennsl á stjórnmálaskoðanir umfram það sem þarf til að gefa til kynna hættu á fjármögnun hryðjuverka.
En það efni sem Epoch Times hefur skoðað eru skráðar vísbendingar til dæmis aðild að því sem er á óljósan hátt lýst sem „öfgahópum“ eða um þá sem eru áskrifendur íhaldssamra fjölmiðla sem gengur út yfir lögmætt áhættumat. Heimildarmaður Epoch Times segir:
„Við bregðast núna við þeim sem eru áskrifendur að „öðrum fjölmiðlum“ eða hafa tengsl við meðlimi í hópum á samfélagsmiðlum sem gætu talist öfgahægri. Þetta er næsta stig upplýsingasöfnunarinnar. Ég er með í mörgum hópum á samfélagsmiðlum sem gætu talist öfgahægri. Þetta er lýðræðislegt vandamál.“
Sænska fjármálaeftirlitið segir að eftirlitið ákveði ekki hvaða tiltekna viðskiptavinahópa eða hegðun bankarnir eiga að einbeita sér að. Bankarnir hafa að mestu frjálsar hendur sjálfir, hvernig þeir haga málum sínum.
Fleiri er synjað um bankaþjónustu
Sífellt fleiri viðskiptavinir lenda í því að bankaþjónusta við þá er takmörkuð eða sagt upp. Samkvæmt sænska fjármálaeftirlitinu jókst fjöldi synjaðra greiðslureikninga verulega á milli áranna 2023 og 2024. Fyrri tölur sýna að tugþúsundum reikningum er árlega lokað að frumkvæði bankanna.
Að vera án bankareiknings í stafrænu samfélagi nútímans hefur í för með sér mikla erfiðleika. Það hefur áhrif á möguleikann á að taka við launum, að geta borgað reikninga, nota stafræn auðkenni og eiga samskipti við yfirvöld.
Eftirlitið segir sjálft að aðgangur að greiðslureikningi sé grunnskilyrði fyrir þátttöku í samfélaginu. Hins vegar hefur það enn ekkert eftirlit með misnotkun banka á reglum um áreiðanleikakönnun viðskiptavina.
Fórnarlömb vitna um handahófskennda hegðun
Mörg mál hafa vakið mikla athygli þar sem lokað hefur verið fyrir bæði einstaklinga og fyrirtæki án skýringa og af pólitískum ástæðum. Til dæmis hefur greiðsluþjónustu Frelsisfréttarinnar Frihetsnytt verið lokað mörgum sinnum. Fulltrúar fyrirtækisins telja að ákvarðanirnar séu pólitískar, því efnahagslegu samskiptin hafi verið óaðfinnanleg.
Einkareikningum ritstjóra Frjálsra Tíma Fria Tider var lokað af Swedbank. Það sama var gert við fv. starfsmann Samnytt, Mira Aksoy, á meðan hún var í krabbameinsmeðferð. SEB bankinn lokaði banka auðkennum Mattias Albinsson, starfsmanni Samnytt. Einstakir viðskiptavinir hafa einnig vitnað um íhlutun sem tengist eðlilegum daglegum viðskiptum, svo sem úttekt reiðufjár, þar sem bankarnir hafa krafist ítarlegrar skýrslugerðar eftir á.
Bankarnir ákveða hverjir geta tekið þátt í samfélaginu
Gagnrýni á aðgerðir bankanna hefur aukist á undanförnum árum. Gagnrýnt er að einkaaðilum hafi í reynd verið veitt vald til að ákveða hverjir geta tekið þátt í efnahagskerfinu og þar með miðlægum hlutum samfélagsins.
Starfsmaður Samnytt og fulltrúi Svíþjóðardemókrata, Kent Ekeroth, lýsir þróuninni sem lýðræðisvanda í greinarskrifum í blaðið. Hann telur að með því að vísa til „þekkingarskorts um viðskiptavini“ og innra áhættumats, þá virki bankarnir í reynd sem hliðverðir.
Gagnrýni hans undirstrikar að ákvarðanir eru oft teknar án skýrs rökstuðnings, að viðskiptavinum sé gefinn takmarkaður möguleiki á að kæra og að hætta sé á að löggjöf gegn peningaþvætti sé notuð miklu víðar en til stóð. Ekeroth heldur því fram að þetta skapi kerfi þar sem aðgangur fólks að samfélaginu sé takmarkaður án án undangengins dóms.
Lýðræðinu raskað
Með skráningu á stjórnmálaskoðunum viðskiptavina og eigin refsingu þerra sem hafa „rangar skoðanir“ fara bankarnir langt út fyrir löglegt áhættumat viðkomandi. Afleiðingar vegna lokunar bankareikninga hafa víðtæk áhrif fyrir viðkomandi varðandi fyrirtækjarekstur og annarra mikilvægra þátta samfélagasins.
Upplýsingarnar sem Epoch Times birtir um að fjölmiðlanotkun sé orðinn þáttur í áhættumati bankanna, vekur ugg um hvernig hægt er að nota efnahagskerfið til að hafa áhrif á eða takmarka tjáningarfrelsið.