Sænska hernaðar- og öryggisleyniþjónustan, Must, heldur því fram að Rússland hagræði kerfisbundið hagtölum til að fela dýpri kreppu á bak við stríðshagkerfið. En þýski hagfræðingurinn og Rússlandssérfræðingurinn Janis Kluge ræðst nú harkalega á sænsku greininguna. Í viðtali við Der Spiegel segir hann að upplýsingarnar byggi annaðhvort á misskilningi – eða séu hluti af upplýsingastríðinu.
Í viðtali við breska viðskiptablaðið Financial Times dró yfirmaður Must, Thomas Nilsson, nýlega upp dökka mynd af rússneska hagkerfinu. Samkvæmt Nilsson hefur Rússland ekki náð sér þrátt fyrir hækkandi olíuverð og auknar tekjur vegna stríðsins í Miðausturlöndum.
Hann hélt því fram að Kreml hagræði hagtölum til að láta Vesturlönd halda að refsiaðgerðirnar og stríðskostnaðurinn bíti ekki. Svíþjóð á einnig, samkvæmt Nilsson, eigin leyniupplýsingar sem styðja niðurstöðu þýsku leyniþjónustunnar BND um að Rússland vanmeti fjárlagahallann um sem nemur um 30 milljörðum dollara.
„Þeir glíma enn við kerfislægt vandamál” sagði Nilsson við Financial Times og hélt því fram að vaxtarlíkan Rússlands væri ósjálfbært þar sem hagkerfið væri að mestu knúið áfram af framleiðslu fyrir stríðið í Úkraínu.
Hann hélt því einnig fram að raunveruleg verðbólga í Rússlandi væri mun hærri en opinbera talan 5,86 prósent – nær stýrivöxtunum sem eru 15 prósent. Samkvæmt Nilsson benda nokkrir mælikvarðar einnig til framtíðarbankakreppu í Rússlandi.
En þýski hagfræðingurinn og Rússlandssérfræðingurinn Janis Kluge hafnar stórum hluta sænsku greiningarinnar. Í viðtali við tímaritið Der Spiegel segir Kluge að rússnesk efnahagsgögn séu enn nothæf og í meginatriðum trúverðug – þó Kreml noti ýmsar bókhaldsbrellur. Hann segir:
„Ég sé engin merki um að Rússland falsi verðbólgutölur kerfisbundið.”
Hann telur að Kreml hafi ekki einu sinni sérstakan áhuga á að hagræða verðbólgunni gróflega þar sem Rússar sjálfir taki eftir hvaða verð þeir greiða í daglegu lífi. Kluge bendir einnig á að rússnesk ríkisskuldabréf séu ekki verðlögð eins og verðbólgan sé nærri 15 prósentum:
„Ef verðbólgan væri jafn há og sænska leyniþjónustan heldur fram, þá væru vextir á rússneskum ríkisskuldabréfum miklu hærri en þeir eru í dag.”
Upplýsingastríð
Þegar þýska blaðið Der Spiegel spyr hvers vegna Must haldi þá hinu gagnstæða fram svarar Janis Kluge að það geti verið um áróður að ræða.
„Annað hvort eru þetta mistök eða hluti af upplýsingastríðinu.”
Samtímis þá hafnar Kluge ekki öllum grunsemdum um lagfæringar í rússneska hagkerfinu. Hann bendir á að mörg efnahagsgögn séu trúnaðargögn eftir innrásina í Úkraínu og að Moskva noti líklega ýmsar bókhaldslegar aðferðir til að láta ríkisfjármálin líta betur út.
Kluge segir að opinber merki séu um að útgjöld hafi verið færð milli fjárlagaára og milli mismunandi hluta hins opinbera til að minnka sambandsríkjahallann á pappírnum. Hann telur þó að það sé ekki það sama og að öll opinber tölfræði sé uppspuni.
Ekkert hrun – en augljós stöðnun
Samkvæmt Kluge er Rússland frekar á tímabili stöðnunar en í efnahagshruni. Hann bendir á dökkar fyrirtækjakannanir, minnkandi fjárfestingar og háa vexti sem hægi á hagkerfinu. Einkum glími Rússland við skort á vinnuafli sem takmarki vöxt. „Rússneska hagkerfið stendur ekki frammi fyrir hruni” segir hann við Spiegel.
Hann viðurkennir að staðan verði sífellt erfiðari fyrir Kreml til lengri tíma þar sem hagkerfi án vaxtar eigi erfiðara með að fjármagna bæði ríkið og stríðið í Úkraínu.
Verðhækkanir á olíu gefa Kreml svigrúm
Kluge bendir einnig á að Rússland hafi tímabundið hagnast verulega á hækkandi olíuverði eftir að átökin brutust út á milli Ísraels, Bandaríkjanna og Írans. Verð á rússnesku útflutningsolíunni Urals hækkaði samkvæmt honum úr um 45 dollurum á tunnu í febrúar í 95 dollara í apríl.
Það hafi gefið Rússlandi um tíu milljörðum dollara meiri olíutekjur í apríl samanborið við febrúar. Þessar aukatekjur geta minnkað fjárlagahallann tímabundið og frestað þörfinni á niðurskurði en leysi ekki skipulagsvandamál hagkerfisins.
Kluge bendir á nokkrar atvinnugreinar sem eigi í erfiðleikum. Kolaiðnaðurinn hafi orðið fyrir þungu höggi vegna evrópskra refsiaðgerða þar sem Evrópa hafi áður verið mikilvægasti markaðurinn fyrir rússnesk kol.
Byggingargeirinn er einnig undir þrýstingi vegna hárra vaxta og bílaframleiðslan tapar markaðshlutdeild gagnvart kínverskum samkeppnisaðilum.
En á sama tíma telur hann að Vesturlönd ýki myndina af Rússlandi á leið í efnahagshrun. Munurinn á mati sænsku leyniþjónustunnar og greiningu Kluge sýni þá vaxandi umræðu um hversu hart refsiaðgerðirnar bitna í raun á rússneska hagkerfinu – og hversu mikið af upplýsingastríðinu sé nú einnig háð með efnahagstölum.