Sven R. Larson er sænsk-amerískur doktor í hagfræði sem hefur starfað sem hagfræðingur hjá hugveitum og ráðgjafi í stjórnmálaherferðum. Hann er höfundur margra fræðigreina og bóka. Skrif hans beinast að velferðarríkinu, hvernig það veldur efnahagslegri stöðnun og hvaða umbætur eru nauðsynlegar til að draga úr neikvæðum áhrifum mikils ríkisvalds. Á Twitter er hann @S_R_Larson og hann skrifar reglulega á Larson’s Political Economy á Substack. Hann skrifar fyrir The European Conservative og skrifaði grein þar nýlega um ofurskattahugmyndir búrókrata ESB.
Sven R. Larsson byrjar greinina á þessum orðum:
Stundum velti ég því fyrir mér hvort stjórnmálamenn sem taka stöðugt rangar ákvarðanir geri það viljandi. Eftir að hafa lesið nýja skýrslu framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins (sjá pdf að neðan) „Skattlagning auðs, þar með talin nettóeign, fjármagns- og brottflutningsskattar“, freistast ég enn á ný til að benda á vísvitandi vanþekkingu.
Skýrslan styður fjölda nýrra skatta á ríkasta fólk Evrópu: skatt á söluhagnað, bæði innleystan og óinnleystan; víðtækan, „sniðgönguvissan“ skatt á arf og gjafir; og skatt á fjármagnsflutninga. Ef þetta yrði parað við þunga skattlagningu á tekjur af hlutafé myndu þessir hata-þá ríku-skattar virka eins og upptökuvél sem ryksugar Evrópu hreina af öllu sem líkist efnahagslegum árangri.
Það er sársaukafull reynsla að lesa skýrsluna
Hún er:
- Annars vegar eins konar yfirlýsing við matarborðið um fjárhagslegt stríð gegn öllum sem skapa störf, verðmæti og auð
- Hins vegar harmsöngur um að Evrópa hafi ekki stétt ofurríkra frumkvöðla eins og þeirra sem byggðu upp hina goðsagnakenndu Silicon Valley í Bandaríkjunum.
Opinberi tilgangurinn með útgáfunni er að draga úr „efnahagslegum ójöfnuði“ í Evrópu í víðum skilningi. Á milli línanna byggir skýrslan þó upp veiklega dulbúið mál fyrir því að veita framkvæmdastjórn Evrópusambandsins vald til að leggja á beina ESB-skatta á fjárhagslega farsælasta fólk Evrópu. Í leiðinlegu, tæknilegu orðalagi nærri tveggja tuga höfunda skýrslunnar:
Efsta 1% í ESB hefur aukið hlut sinn í heildarauði heimila hraðar en sambærilegir hópar á heimsvísu. Þessi þróun er athyglisverð vegna þess að hlutfall auðæfa hjá efsta hópnum á heimsvísu hefur stöðvast á síðustu árum, á meðan ESB heldur áfram að sjá aukningu. Þetta mynstur undirstrikar víðara efnahagslegt samhengi þessarar rannsóknar: Samþjöppun auðs er að verða kerfislægt einkenni evrópska efnahagslandslagsins og vekur spurningar um hvernig núverandi skattakerfi geti tryggt sanngirni.
Það er auðvelt að renna yfir þessa málsgrein og halda áfram að skattahækkununum sem höfundarnir leggja til. En það væri óbein viðurkenning á því að eitthvað væri rangt við mikinn mun á tekjum og eignum. Slík viðurkenning setur íhaldsmenn í varnaraðstöðu, þar sem við neyðumst til að vera með efnahagslegt tjónaeftirlit. Allt sem við getum gert er að reyna að takmarka það tjón sem skattgráðugir vinstrimenn — með framkvæmdastjórn ESB í fararbroddi — valda hagkerfi okkar.
„Ójöfnuður“ er siðferðilega niðrandi orð
Mun afkastameiri nálgun er að hafna alfarið öllum rökum um „efnahagslegan ójöfnuð.“ Þess í stað þurfa íhaldsmenn að draga í efa sjálfa hugmyndina um að „ójöfnuður“ sé til staðar. Það er munur á einstaklingum hvað varðar hversu mikið fé þeir vinna sér inn á mánuði eða hversu mikið fé þeir eiga í bankanum, en þessi mismunur réttlætir engan veginn siðferðilega niðrandi orð eins og „ójöfnuður.“
Með því að gera mismun á auði að vandamáli gerir þessi skýrsla framkvæmdastjórnar ESB það að vandamáli að auðug heimili hafi fjárhagslega fjarlægst síður auðug heimili. Með öðrum orðum er áherslan ekki á að hve miklu leyti fólk hefur það betra en fyrir 30 árum, heldur hversu miklu betur sumir hafa það samanborið við aðra.
Aftur, þetta er hin opinbera frásögn skýrslunnar sem ekki má hunsa. Umræðan um skattana sem skýrslan leggur til verður án efa sett fram sem „barátta gegn ójöfnuði“. Íhaldsmenn verða að vera tilbúnir til að svara þeirri umræðu — eða mæta hugmyndafræðilegum ósigri þar sem og á sviði skattastefnunnar.
Í raun og veru er saga þessarar skýrslu framkvæmdastjórnarinnar, eins og hún er flækingslega orðuð í málsgreininni, saga vaxandi efnahagslegrar örvæntingar hjá framkvæmdastjórn ESB. Ef við skoðum aðeins nánar hvernig skýrslan réttlætir markmið sitt um að draga úr efnahagslegum ójöfnuði er raunverulegi punkturinn sá að auðugt fólk í Evrópu hefur „fjarlægst“ annað fólk í Evrópu — en munur á auðæfum hefur ekki aukist á sama hátt annars staðar í heiminum.
Fljótleg niðurstaða gæti verið sú að auðugt fólk í Evrópu hafi fjárfest með meiri árangri en auðugt fólk í til dæmis Bandaríkjunum eða Asíu. En svo er ekki: auðugt fólk heimsins — sérstaklega það sem tilheyrir efsta 1% rjómanum — fjárfestir almennt á sömu alþjóðlegu mörkuðum.
Endalaus efnahagsleg stöðnun Evrópu
Því hlýtur önnur skýring að vera á því hvers vegna eignamunur hefur aukist í Evrópu. Við finnum hana í endalausri efnahagslegri stöðnun Evrópu:
- Stöðnuð landsframleiðsla veldur einnig stöðnun persónulegra tekna
- Þegar tekjur standa í stað lifir stór hluti heimila, oftast meirihlutinn, frá útborgun til útborgunar
Þar sem evrópska hagkerfið hefur þjáðst af meiri stöðnun en sambærileg hagkerfi eru evrópsk millistéttarheimili meira fjárhagslega föst án raunverulegs sparnaðar en jafnaldrar þeirra annars staðar í heiminum. Á meðan afla auðugustu Evrópubúarnir tekna sinna og viðhalda og auka auð sinn á mörkuðum sem eru aftengdir stöðnuðu evrópsku hagkerfi.
Þetta þýðir á einföldu máli að vandamálið með eignaskiptingu sem framkvæmdastjórn ESB vill nú takast á við hefur ekkert með eignaskiptingu að gera. Rót vandans liggur í þeim þáttum sem halda evrópska hagkerfinu föstu í stöðnun:
- Háir skattar sem draga úr frumkvöðlastarfsemi og starfsþróun
- Velferðarkerfi sem hvetur fólk til að vinna minna og vera áfram í lægra launuðum störfum
- Reglugerðir sem kæfa nýsköpun, þróun fyrirtækja og áhættutöku
Maður myndi ætla að framkvæmdastjórn ESB, eða að minnsta kosti þeir 21 sérfræðingur sem skrifuðu þessa skýrslu um hvernig eigi að skattleggja burt eignamun, hefðu næga hagfræðilega þekkingu til að tengja þessa punkta saman. Því miður gera þeir það ekki. Í staðinn gera þeir eitthvað sem — í ljósi þess hvers vegna hagkerfi Evrópu stendur í stað — virðist beinlínis kaldhæðnislegt: þeir viðurkenna að Evrópa sé veik þegar kemur að nýsköpun og frumkvöðlastarfsemi. En þessi viðurkenning tengist ekki þörfinni fyrir hagvexit, hún er hluti af harmsöng skýrslunnar, þar sem höfundarnir harma að Evrópa hafi svo fáa ofurríka einstaklinga.
Þeir taka eftir því að efsti hluti evrópsku auðstéttarinnar, efstu 0,01%, hefur séð auð sinn vaxa hægar en sambærilegur topphópur annars staðar í heiminum. Þetta segja þeir að endurspegli „minna hlutverk hávaxtafyrirtækja“ bæði í því að leggja verulega til hagkerfisins og skapa ofurríka frumkvöðla og fjárfesta.
Hvaða niðurstöðu draga þeir svo af þessu? Líta þeir til bandaríska hagkerfisins, þar sem það er ekki aðeins Silicon Valley sem framleiðir gríðarleg auðæfi? Nei, þeir gera það ekki. Ef þeir gerðu það myndu þeir sjá frumkvöðla úr öllum stéttum, eins og sjálfskapaða milljarðamæringinn Mike Lindell, sem stofnaði fyrirtæki sem framleiðir púða.
Í stað þess að leggja til stórkostlega hugmyndafræðilega stefnubreytingu í Evrópu draga höfundar skýrslu framkvæmdastjórnarinnar nákvæmlega rangar ályktanir. Þeir gera
samþætta greiningu á endurteknum og einskiptum sköttum á eignum og fjármagni. Þetta felur í sér greiningu á því hversu mikið slík tæki geti stuðlað að tekjuöflun og réttlátari dreifingu skattbyrðarinnar, á meðan dregið er úr neikvæðum áhrifum á fjárfestingar, frumkvöðlastarfsemi og hagvöxt.
Síðan skella þeir skattahækkunum yfir allt evrópska hagkerfið
Þeir vilja:
- skatt á innleystan söluhagnað, þ.e. hækkun á verðmæti hlutabréfa sem þú seldir nýlega
- skatt á óinnleystan söluhagnað, þ.e. hækkun á verðmæti hlutabréfa sem þú ákvaðst að halda
- skatt á gjafir, þ.e. þegar amma þín gefur þér gamla en vel viðhaldna Alfa Romeo-bílinn hans afa þíns kemur skattheimtumaðurinn bankandi á dyrnar hjá þér
- skatt á arf, sem auðvitað er í allt of mörgum tilvikum refsiskattur á fjölskyldu sem reynir að halda fyrirtæki sínu í gegnum kynslóðaskipti — sami tegund skattur og hótar að rústa bændabúum í Bretlandi
- skatt á fjármagnsflutninga, þ.e. skatt á fé sem þú ákveður að flytja út úr ESB svo þú getir haldið að minnsta kosti einhverju af því sem þú aflaðir þér á farsælum starfsferli
En bíddu — við erum ekki búin enn. Endurtekið þema í þessari skýrslu er að Evrópa hafi bútasaumskennt skattakerfi, og það sé ekki gott. Það væri miklu betra, segja þeir, ef sama skilgreining á „auði“ eða „hagnaði“ eða „eignum“ gilti alls staðar innan ESB. Þeir nefna þennan mismun í neikvæðum tón víða í skýrslunni.
Í stuttu máli: segið hæ við skattlagningarvaldi ESB.
Ef þessi hata-ríka-skattapakki ESB verður að veruleika mun hann drepa það sem eftir er af vaxtaranda í evrópska hagkerfinu. Ef framkvæmdastjórn ESB fengi vald til að leggja á skattana sem taldir eru upp hér að ofan yrðu afleiðingarnar fyrir hagkerfi ESB beinlínis eyðileggjandi.