Evrópa stendur frammi fyrir lýðfræðilegum breytingum sem verða ekki stöðvaðar með því einu að draga úr innflytjendum. Þetta segir Austurríkismaðurinn Philipp Huemer, framkvæmdastjóri hinnar nýstofnuðu Endurflutningastofnunar (Institute for Remigration) í ítarlegu viðtali við Samnytt. Að hans mati hafa ESB-ríkin aðeins fimm til tíu ár til að grípa til afgerandi aðgerða áður en þróunin verður óafturkræf. Eitt þessara ríkja er Svíþjóð.
Huemer hefur um árabil starfað sem stjórnmálaaktívisti og fjölmiðlamaður í Austurríki. Í dag stýrir hann Endurflutningastofnuninni þar sem austurríski rithöfundurinn og stjórnmálagagnrýnandinn Martin Sellner er einn helsti hugmyndafræðingurinn. Samkvæmt Huemer var stofnunin sett á laggirnar vegna þess að umræðan um endurflutning var orðin það umfangsmikil að hún þyrfti skipulagða rannsóknar- og stefnumótunarvinnu í stað þess að byggjast eingöngu á starfsemi einstaklinga eða hreyfinga.
Að sögn Huemers er markmið stofnunarinnar að þróa rannsóknir, safna gögnum og móta ítarlegar tillögur sem stjórnmálamenn geti byggt stefnu sína á. Hann segir að stofnunin hafi ekki svör við öllum álitaefnum enn sem komið er, en tilgangurinn sé að skapa heildstæða endurflutningastefnu sem hægt verði að leggja fyrir stjórnvöld og löggjafa.
Endurflutningur nái til fleiri en ólöglegra innflytjenda
Í viðtalinu hafnar Huemer þeirri hugmynd að endurflutningur snúist eingöngu um brottvísun þeirra sem dvelja ólöglega í Evrópu. Hann telur að það sé aðeins einn hluti verkefnisins og að umræðan þurfi að ná yfir fleiri hópa fólks.
Samkvæmt honum ættu hælisumsóknir almennt að fara fram utan Evrópu og aðeins þeir sem raunverulega uppfylla skilyrði alþjóðlegrar verndar ættu síðan að fá að koma til Evrópuríkja. Hann telur jafnframt að nágrannaríki átakasvæða eigi í flestum tilvikum að bera meginábyrgð á móttöku flóttafólks.
Huemer segir einnig að sumir innflytjendur kunni að velja að yfirgefa Evrópu af fúsum og frjálsum vilja ef hvatar og reglur breytist. Jafnframt telur hann að ríki þurfi í ákveðnum tilvikum að hafa skýrari heimildir til að svipta fólk nýfengnum ríkisborgararétti, til dæmis ef viðkomandi fremur alvarleg afbrot skömmu eftir að hafa fengið ríkisborgararétt. Hann tekur þó sérstaklega fram að slíkt verði að fara fram samkvæmt stjórnarskrám og gildandi lögum hvers lands.
Vill harðari úrræði gegn glæpaklönum
Samnytt tekur einnig upp stöðu skipulagðrar glæpastarfsemi eins og í Svíþjóð. Huemer segir að mörg glæpanet byggist á stórfjölskyldum eða ættarböndum á sama tíma og evrópsk löggjöf sé fyrst og fremst miðuð við ábyrgð einstakra einstaklinga.
Hann bendir á bandarísku RICO-löggjöfina sem fyrirmynd að víðtækari aðgerðum gegn skipulagðri glæpastarfsemi og telur að Evrópuríki ættu að skoða sambærilegar lagalegar leiðir til að takast á við slík net.
Spáir miklum lýðfræðilegum breytingum
Samkvæmt Samnytt vinnur Endurflutningastofnunin nú að svokölluðum Demography Monitor, gagnagrunni og spálíkani um lýðfræðilega þróun í Vestur-Evrópu.
Huemer segir að samkvæmt útreikningum stofnunarinnar muni íbúar Svíþjóðar með innflytjendabakgrunn verða um helmingur þjóðarinnar eftir um tuttugu ár ef núverandi þróun heldur áfram. Hann tekur fram að útreikningarnir hafi enn ekki verið birtir opinberlega og hafi því ekki verið yfirfarnir af óháðum sérfræðingum. Fyrstu niðurstöður eigi að birtast síðar á árinu.
Segir tímann nauman
Að mati Huemers beinist umræðan í Evrópu of mikið að því hvernig megi draga úr framtíðarinnflytjendum en of lítið að þeim lýðfræðilegu breytingum sem þegar hafi átt sér stað.
Hann segir að ef stjórnvöld hyggist snúa þróuninni við verði það að gerast innan næstu tíu til tuttugu ára. Sjálfur telur hann þó að raunverulegi pólitíski glugginn sé aðeins fimm til tíu ár og að það sé nú sem mestur möguleiki sé á að ná fram róttækum breytingum með lýðræðislegum hætti.
Varar við óstöðugleika ef ekkert breytist
Í viðtalinu er Huemer spurður hvað geti gerst ef þróunin heldur áfram óbreytt. Hann segir að hætta sé á aukinni samfélagslegri spennu og útilokar ekki að átök geti orðið alvarleg í sumum ríkjum. Að hans mati sé markviss endurflutningsstefna friðsamlegri leið en að leyfa vandanum að magnast.
Hann nefnir einnig þann möguleika að Evrópubúar sætti sig einfaldlega við sívaxandi menningarleg áhrif utan frá, eða að þeir fari að skipuleggja lokuð staðarsamfélög til að vernda eigin samfélög ef stjórnmálalegar lausnir nái ekki fram að ganga.
Þrátt fyrir dökka framtíðarsýn segist Huemer vera bjartsýnn á næstu ár. Hann segir að síðan stofnunin hóf starfsemi hafi tugir sérfræðinga, frumkvöðla, fræðimanna og annarra haft samband og boðist til að leggja verkefninu lið. Að hans mati bendir það til þess að stuðningur við hugmyndir um endurflutning fari vaxandi og að „straumurinn sé að snúast“.
IFR = Institute for Remigration (Endurflutningastofnunin) er sjálfstæð austurrísk hugveita sem var stofnuð árið 2025. Markmið hennar er að vinna rannsóknir, stefnumótun og greiningar um svokallaðan remigration (endurflutning), þ.e. hvernig ríki geti skipulagt endurflutning innflytjenda sem hafa ekki löglegan dvalarrétt eða sem samkvæmt stefnu viðkomandi ríkis ættu að yfirgefa landið.
Stofnunin er með aðsetur í:
Institute for Remigration
Paulinengasse 18/5/17
1180 Vín (Wien)
Austurríki
Samkvæmt upplýsingum á heimasíðu stofnunarinnar eru starfssvið hennar meðal annars:
- rannsóknir á innflytjenda- og endurflutningsmálum,
- útgáfa greininga og skýrslna,
- stefnumótun og tillögugerð,
- fræðsla og opinber umræða um endurflutning.
Framkvæmdastjóri stofnunarinnar er Philipp Huemer, en Martin Sellner er skráður eigandi hugveitunnar og ábyrgðarmaður efnis á vefsíðu stofnunarinnar samkvæmt upplýsingum í lögboðnum útgefanda- og ábyrgðarupplýsingum (impressum).