Ungverska þingið hefur samþykkt umdeilda stjórnarskrárbreytingu sem felur í sér að Tamás Sulyok, forseti landsins, verður sviptur embætti. Ákvörðunin markar eitt afdrifaríkasta skrefið hingað til í viðleitni nýja forsætisráðherrans Péter Magyar til að mola sundur það kerfi sem byggðist upp á 16 ára valdatíð Viktors Orbán.
Stjórnarskrárbreytingin var samþykkt með 139 atkvæðum gegn sex, eftir að flokkur Magyars, Tisza — sem vann yfirburðasigur í kosningunum fyrr á árinu og hefur tveggja þriðju hluta meirihluta á þingi — knúði umbæturnar í gegn. Flokkur Viktors Orbán, Fidesz, sniðgekk atkvæðagreiðsluna í mótmælaskyni.
Samkvæmt ríkisstjórninni hefur Sulyok, sem tók við forsetaembættinu árið 2024 með stuðningi Fidesz, glatað trausti almennings og brugðist stjórnarskrárbundnu hlutverki sínu með því að setja engin mörk við það sem nýja ríkisstjórnin lýsir sem valdasamþjöppun Orbán-tímabilsins.
Umbæturnar fela í sér að þingið getur kosið nýjan forseta þar til ný stjórnarskrá hefur verið samþykkt. Ef Sulyok neitar að undirrita stjórnarskrárbreytinguna innan fimm daga hefur ríkisstjórnin tilkynnt að hún muni hefja formlega ríkisráðsmeðferð til að víkja honum frá.
Samþykktu umbæturnar fela einnig í sér nokkrar aðrar breytingar. Meðal annars er innleitt hámark upp á tólf ár fyrir þingmenn og 70 ára eftirlaunaaldur fyrir dómara við stjórnlagadómstólinn, sem þýðir að nokkrir dómarar sem skipaðir voru á valdatíma Orbáns þurfa að láta af embætti.
Hreinsar út stjórnmálaandstæðinga
Ríkisstjórnin hefur einnig tilkynnt að ný stjórnarskrá verði samin í samráði við almenning síðar í haust.
Ákvörðunin hefur mætt harðri gagnrýni frá Fidesz, sem sakar ríkisstjórnina um að nýta sinn mikla meirihluta til að hreinsa út stjórnmálaandstæðinga. Sulyok sjálfur hefur lýst tilrauninni til að víkja honum frá völdum sem pólitíska árás á stjórnarskrárbundið stjórnskipulag Ungverjalands.
Á sama tíma heldur Péter Magyar forsætisráðherra því fram að aðgerðirnar séu nauðsynlegar til að endurreisa réttarríkið og leggja niður þær stofnanir sem, að hans sögn, gerðu Viktori Orbán kleift að treysta völd sín í sessi á þeim 16 árum sem hann gegndi embætti forsætisráðherra.