Ekki allir fjölmiðlar greina frá því, að Spánn hafði skömmu fyrir áhlaupið bæði skapað sérstaka undantekningu fyrir ólöglega innflytjendur sem syntu yfir landamærin til Ceuta og veitt sakaruppgjöf fyrir hálfa milljón til viðbótar sem þegar voru þar.
Eftir fjöldakomuna til Ceuta innleiddi Ítalía tímabundið eftirlit með ríkisborgurum þriðju landa sem komu frá Spáni. Á sama tíma kröfðust fjölmörg ESB-ríki sameiginlegra aðgerða. „Sérfræðingar“ lýsa viðbrögðunum sem „frekar ýktum og taugaóstyrkum“ og að Spánn sé aðeins „örlítið opnari“ en lönd með strangari innflytjendastefnu.
Þróunin fyrir áhlaupið sýnir hins vegar að bæði dómskerfi landsins og vinstristjórn þess gripu skömmu áður til ýmissa ráðstafana sem eru þekktar til að laða ólöglega innflytjendur frá arabalöndum til ESB.
Sérleið fyrir þá sem synda yfir
Hæstiréttur Spánar komst að þeirri niðurstöðu í lok júní að ekki megi senda ólöglega innflytjendur sem synda fram hjá landamæragirðingunum til Ceuta og Melilla til baka í einfölduðu ferli, sem notað er þegar ráðist er á landamærahindranirnar á landi. Samkvæmt dómsúrskurðinum ber þess í stað að afgreiða mál þeirra samkvæmt hefðbundnu endursendingarferli, með einstaklingsbundnu mati og möguleika á að vísa meðal annars til verndarþarfar.
Dómurinn veitti ekki sjálfkrafa hæli eða dvalarleyfi. Hann þýddi hins vegar að einstaklingur sem næði spænsku landsvæði sjóleiðina gæti ekki lengur verið sendur samstundis til baka á sama hátt og áður. Viðkomandi færi þess í stað inn í hæliskerfi ESB, með fjármögnuðu uppihaldi, hælismeðferð og styrkjum.
Skömmu eftir úrskurðinn sagði Guardia Civil að endursendingum hefði verið hætt meðan beðið væri nýrra fyrirmæla frá ríkisstjórninni. Þann 18. júlí greindi El Español frá því að tilraunum til að synda inn til Ceuta hefði fjölgað verulega eftir dóminn. Spænskir landamæraverðir vöruðu við svo nefndum aðdráttaraflsáhrifum og sögðu smyglara dreifa björgunarvestum og laga leiðir sínar að nýju réttarástandi.
Spænska úrskurðinum dreift á arabísku
Fyrir fjöldakomuna var myndböndum og skilaboðum á arabísku dreift á samfélagsmiðlum, þar sem því var haldið fram að landamærin til Spánar væru opin og að ekki væri hægt að senda þann sem kæmist inn til baka. Ungir Marokkóbúar sögðust samkvæmt Reuters hafa séð upplýsingar um dómsúrskurðinn áður en þeir lögðu af stað.
Í sumum tilvikum hafði dóminum verið ranglega lýst sem loforði um að allir sem næðu til Ceuta fengju að dvelja í ESB. Ólöglegur innflytjandi sagði spænska útvarpinu Cadena SER að hann hefði farið að landamærunum vegna þess að hann teldi að „dyrnar væru opnar“ og vonaðist til að fá hæli, fjárhagslegan stuðning og síðar geta flutt fjölskyldu sína til Spánar.
Þótt upplýsingar á samfélagsmiðlum hafi verið ýktar breytir það ekki þeirri staðreynd að þær byggðu á raunverulegum spænskum dómsúrskurði. Skilaboðin voru þau að sá sem kæmist sjóleiðis inn hefði meiri möguleika á að forðast tafarlausa brottvísun.
Sakaruppgjöf fyrir hálfri milljón
Nokkrum mánuðum fyrir atburðina hafði spænska ríkisstjórnin einnig ákveðið umfangsmikla sakaruppgjöf fyrir ólöglega innflytjendur. Um 500 þúsund einstaklingar, sem höfðu dvalið ólöglega á Spáni fyrir 1. janúar 2026 og gátu sýnt fram á að minnsta kosti fimm mánaða veru, fengu möguleika á að sækja um dvalar- og atvinnuleyfi.
Þegar ríkisstjórnin kynnti sakaruppgjöfina lýsti hún henni, samkvæmt La Moncloa, sem leið til að veita ólöglegum innflytjendum rétt til að vinna og öðlast „full réttindi“. Þeir sem komu núna til Ceuta falla ekki formlega undir sakaruppgjöfina, þar sem þeir komu eftir viðmiðunardagsetninguna. Það hefur einnig komið fram í staðreyndakönnun AP.
Sakaruppgjöfin styrkti hins vegar þá mynd af Spáni sem vinstrisinnuðu landi þar sem ólöglegur innflutningur getur síðar breyst í löglega búsetu, rétt til velferðarstyrkja og frjálsrar farar til annarra ESB-ríkja, til dæmis Þýskalands og Svíþjóðar og áfram til Íslands.
Spánn hefur einnig varanlegar reglur sem gera ólöglegum innflytjendum kleift að sækja um dvalarleyfi eftir ákveðinn tíma í landinu. Ný ríkisstjórn hefur gert reglurnar örlátari. Með breytingu sem tók gildi árið 2025 var venjulegur hæfistími styttur úr þremur árum í tvö, samkvæmt spænsku reglugerðinni.
Sánchez: „Þurfum mikinn innflutning“
Spáni er stjórnað af bandalagi Sósíalistaflokks Pedro Sánchez forsætisráðherra, PSOE, og vinstribandalagsins Sumar. Í Sumar eru vinstri-, umhverfis- og kommúnistaflokkar, og bandalagið lýsir stefnu sinni sem femínískri, grænni og félagslegri. Ríkisstjórnin tók við völdum, samkvæmt spænsku ríkisstjórninni, eftir samkomulag PSOE og Sumar.
Sánchez hefur ítrekað haldið því fram að Spánn þurfi mikinn innflutning til að mæta þörfum vinnumarkaðarins og fjármagna velferðarkerfið. Hann hefur einnig lýst móttöku fólks sem sækist eftir betra lífi sem bæði siðferðilegri skyldu og efnahagslegri nauðsyn.
Ítalía herðir viðbrögð sín
Eftir Ceuta-kreppuna tók ítalska ríkisstjórnin aftur upp sértækt eftirlit með ríkisborgurum þriðju landa sem koma frá Spáni. Aðgerðin tók ekki til spænskra eða annarra ríkisborgara ESB. Samkvæmt Reuters rökstuddi Ítalía eftirlitið með hættunni á að ólöglegir innflytjendur færu áfram frá Spáni til annarra hluta Evrópu.
Aðgerðir Spánar benda því til þess að áhyggjur hafi fremst sprottið af tiltölulega róttækum vinstrisinnuðum aðgerðum, jafnvel á mælikvarða ESB. Staðan batnaði ekki þegar landamæravörnum gegn syndandi innflytjendum var í reynd aflétt með dómi Hæstaréttar Spánar, þótt ríkisstjórnin hafi lýst vonbrigðum með niðurstöðuna.
Ekki eru allir hrifnir af stefnu sósíalistastjórnarinnar samanber myndskeiðið að neðan: