Skömmtunarkort gætu orðið að veruleika á nýjan leik í Svíþjóð. Ríkisstjórnin hefur samþykkt nýja stefnu sem undirbýr stjórnvöld og fyrirtæki undir að geta komið hratt á skömmtun nauðsynjavara ef alvarlegt neyðarástand eða stríð skellur á í landinu.
Svíþjóð undirbýr sig undir að geta tekið upp skömmtun nauðsynjavara ef alvarlegt neyðarástand eða stríð skellur á í landinu. Fyrsta landsstefna ríkisstjórnarinnar um viðbúnað í aðfangamálum tilgreinir skömmtun sem eina af 19 forgangsaðgerðum. Stefnan gildir fyrir tímabil almannavarna og hernaðarvarna 2025–2030 og nær bæði til opinberra stofnana og einkaaðila, að því er Göteborgs-Posten greinir frá.
Stjórnvöld eiga að undirbúa skömmtun
Samkvæmt stefnunni eiga stjórnvöld, sveitarfélög og fyrirtæki þegar á friðartímum að undirbúa sig undir að geta komið á skömmtun ef aðfangastaðan versnar. Markmiðið er að samfélagslega mikilvæg starfsemi geti haldið áfram þrátt fyrir alvarlegar truflanir eða stríð.
– Það getur verið mismunandi eftir því um hvaða starfsemi við erum að ræða, en þetta snýst um aðföng sem eru nauðsynleg til þess að starfsemi geti haldið áfram til lengri tíma, segir Carl-Oskar Bohlin, ráðherra almannavarna.
Samhliða þessu fer fram vinna í sænska stjórnarráðinu við að tryggja að lögum um skömmtun og verðstýringu verði hægt að beita af viðkomandi stjórnvöldum. Ríkisstjórnin vill þannig geta brugðist hraðar við ef alvarlegur vöruskortur kemur upp.
– Þótt ekki sé ástæða til að beita þessari löggjöf eins og staðan er núna verður að vinna framsýnt með það í huga að staðan gæti orðið mun verri síðar, segir Bohlin.
Orka og eldsneyti sérstaklega nefnd
Að sögn Bohlin eru það fyrst og fremst orka og eldsneyti sem gætu orðið fyrir skömmtun ef langvarandi skortur kemur upp. Ef sænska Orkustofnunin telur að bráð skortsstaða sé komin upp getur ríkisstjórnin ákveðið skömmtun eftir að önnur úrræði hafa fyrst verið reynd.
– Þá gæti ríkið þurft að grípa inn í og segja að ákveðin starfsemi þurfi að njóta forgangs, frekar en að verðið rjúki upp í þak; að brugðist verði við því með einhvers konar skömmtun, segir Bohlin.
Ráðherrann segir að ekki standi til að taka skömmtun upp þegar í stað í Svíþjóð. Hann hvetur þó heimilin til að vera viðbúin, þar sem erfiðara sé að hefja undirbúning þegar neyðarástand er þegar skollið á.
– Það er mikilvægt að valda fólki ekki áhyggjum og láta það halda að við séum komin í þessa stöðu núna, en það er ekki hægt að byrja að undirbúa sig fyrir neyðarástand þegar maður er þegar kominn í neyðarástand, segir Bohlin.