Steve Bannon telur að hið gamla stjórnmálakerfi í Bandaríkjunum sé að deyja – og að hvorki Demókrataflokkurinn né Repúblikanaflokkurinn fylgi lengur þeirri þróun sem á sér stað. Á sama tíma sjáum við svipað mynstur í Evrópu, þar sem innflytjendagagnrýnir flokkar vinna sífellt meira fylgi á kostnað hefðbundinna miðjuflokka. Spurningin er hvort við séum núna að verða vitni að endalokum stjórnmálatímabils sem hefur mótað Vesturlönd í áratugi.
Steve Bannon, fyrrverandi aðalráðgjafi Donalds Trump og einn áhrifamesti talsmaður bandarísku íhaldsstefnunnar, telur að hið hefðbundna tveggja flokkakerfi í Bandaríkjunum sé að hrynja. Hann segir í viðtali við Politico að bæði forysta Demókrataflokksins og Repúblikanaflokksins hafi misst tökin á stjórnmálaþróuninni.
– Við stöndum frammi fyrir nýjum stjórnmálum. Við sjáum gömlu stjórnmálin deyja fyrir framan augun á okkur, segir Bannon. Þú sérð þau brenna til grunna fyrir framan augun á þér.
Framsæknir vinstrimenn sækja í sig veðrið innan Demókrataflokksins
Bannon bendir sérstaklega á að framsækni vinstri armur Demókrataflokksins vinni sífellt fleiri prófkjör fyrir þingkosningarnar í haust. Frambjóðendur sem standa lengra til vinstri en hefðbundin flokksforysta laða að sér kjósendur sem flokksforystan hafði áður talið sjálfsagt að myndu styðja sig.
Að mati Bannons hefur framsækna hreyfingin náð að móta skýra efnahagslega framtíðarsýn sem höfðar til stórs hluta kjósenda. Hann telur að Repúblikanar geti ekki svarað þeirri þróun með sömu gömlu uppskriftunum og áður – skattalækkanir og afregluvæðing dugi ekki lengur.
Bannon vill sjá tæra íhaldsstefnu
Þess í stað hvetur Bannon Repúblikana til að aðhyllast skýra þjóðlega íhaldsstefnu. Hann telur ekki lengur að sá frambjóðandi sem hafi mest fé í kosningabaráttuna vinni sjálfkrafa. Mikilvægara sé að bjóða fram skýran valkost gegn stefnu framsækna vinstrisins.
Bannon hefur lengi haldið því fram að gamla skiptingin milli hægri og vinstri sé smám saman að víkja fyrir nýrri átakalínu – milli hnattvæðingar og föðurlandshyggju. Hann lítur á vaxandi fylgi framsækinna demókrata sem merki um að þessi breyting sé nú farin að hafa veruleg áhrif einnig innan Demókrataflokksins.
Svipuð þróun í Evrópu
Þróunin sem Bannon lýsir í Bandaríkjunum endurspeglast að mörgu leyti í Evrópu. Í landi eftir landi tapa hefðbundnir miðjuflokkar fylgi á sama tíma og flokkar sem gagnrýna innflytjendastefnu og tala skýrt um málefni innflytjenda og þjóðarvitund njóta sífellt meiri stuðnings.
Í Svíþjóð hafa Svíþjóðardemókratar fest sig í sessi sem einn stærsti flokkur sænska þingsins. Í Frakklandi hefur Þjóðfylkingin (Rassemblement National) orðið eitt helsta stjórnmálaafl landsins og í Þýskalandi hefur Valkostur fyrir Þýskaland (AfD) vaxið hratt þrátt fyrir mikla andstöðu frá stjórnmála- og fjölmiðlaelítunni.
Sameiginlegt með þessum flokkum er að þeir ögra þeirri samstöðu sem áður ríkti um fjöldainnflytjendur og önnur umdeild málefni. Kjósendur virðast í sívaxandi mæli kalla eftir skýrari svörum við spurningum sem áður voru oft dregnar úr umræðunni eða afgreiddar sem umdeildar.
Líkt og Bannon lýsir þróuninni í Bandaríkjunum virðist evrópsk stjórnmál einnig færast í átt að nýrri átakalínu þar sem hefðbundin hægri-vinstri skipting skiptir minna máli en skilin milli hnattvæðingar og sjálfsákvörðunarréttar þjóðar/fullveldisins.
Klofin stjórnarandstaða
Á sama tíma og framsækni armur Demókrataflokksins sækir í sig veðrið geisar innri valdabarátta innan flokksins milli róttækari vinstrivængsins og hinnar hefðbundnu flokksforystu. Bannon telur að Repúblikanar hafi nú sögulegt tækifæri til að nýta sér þessa klofningu – en aðeins ef þeir þora sjálfir að rjúfa tengslin við gömlu stjórnmálin og bjóða kjósendum upp á eitthvað nýtt.
Ummæli Bannons koma fram á þeim tíma, þegar bæði Repúblikanaflokkurinn og Demókrataflokkurinn glíma við innri ágreining um hvaða stefnu þeir eigi að taka til framtíðar.