Sögulegt forskot sænskra jafnaðarmanna meðal iðnverkafólks hefur minnkað verulega. Fyrir kosningarnar í Svíþjóð eru nú nærri jafnmargir iðnverkamenn í framboði fyrir Svíþjóðardemókrata (SD) og Jafnaðarmannaflokkinn (S), samkvæmt úttekt sænska verkalýðsblaðsins Dagens Arbete.
Blaðið hefur farið yfir framboðslista sænsku kjörstjórnarinnar og fundið 472 iðnverkamenn sem eru í framboði fyrir Jafnaðarmannaflokkinn í sveitarstjórnar-, héraðs- eða þingkosningunum. Samsvarandi tala hjá Svíþjóðardemókrötum er 416.
Munurinn er því aðeins 56 frambjóðendur.
Breytingin verður enn skýrari þegar litið er tvo áratugi aftur í tímann. Árið 2006 voru 746 iðnverkamenn í framboði fyrir jafnaðarmenn en aðeins 48 fyrir SD.
Þegar SD komst fyrst inn á sænska þingið árið 2010 var talan komin í 100. Nú eru iðnverkamenn í framboði fyrir flokkinn orðnir 416, meira en áttfalt fleiri en árið 2006.
Á sama tíma hefur iðnverkafólki í framboði fyrir jafnaðarmenn fækkað úr 746 í 472. Fjöldinn nú er sá lægsti hjá flokknum á öllu 20 ára tímabilinu sem Dagens Arbete skoðaði.
„Stærsta hlutfall verkafólks af öllum flokkum“
Úttektin nær til starfsgreina sem heyra undir verkalýðsfélögin IF Metall, GS-facket og Pappers. Dagens Arbete skoðaði framboðslista frá kosningunum 2006 til 2026 og flokkaði frambjóðendur eftir þeim starfsheitum sem þeir sjálfir gáfu upp.
Johanna Rickne, fræðimaður við Stokkhólmsháskóla, segir verkafólk lengi hafa verið með fulltrúaskort í sænskum stjórnmálum, sérstaklega ofar í valdakerfinu. Uppgangur Svíþjóðardemókrata hafi hins vegar breytt myndinni.
„Svíþjóðardemókratar eru með stærsta hlutfall verkafólks á framboðslistum allra flokka,“ segir Rickne.
Hún telur að uppgangur SD hafi þannig haft þau áhrif að draga úr undirfulltrúa verkalýðsstéttarinnar meðal stjórnmálamanna.
„Það má segja að Svíþjóðardemókratar hafi lagt jákvætt af mörkum til að draga úr undirfulltrúanum,“ segir hún.
Svipuð þróun meðal LO-félaga
Þessi breyting á framboðslistunum endurspeglast einnig í fylgi meðal félagsmanna sænska Alþýðusambandsins, LO.
Í könnun sænsku hagstofunnar SCB á flokkssamúð frá maí 2026 sögðu 29,2% LO-félaga að SD væri sá flokkur sem þeir stæðu næst. Hjá Jafnaðarmannaflokknum var hlutfallið 36,5%.
SCB tekur þó sérstaklega fram að flokkssamúð sé ekki það sama og svar við spurningunni um hvaða flokk viðkomandi myndi kjósa í þingkosningum.
Tölurnar sýna engu að síður mikla breytingu á sænsku stjórnmálalandslagi. Jafnaðarmenn eru enn með fleiri iðnverkamenn í framboði en SD, en bilið hefur minnkað úr 698 frambjóðendum árið 2006 niður í aðeins 56 nú.
Dagens Arbete setur jafnframt fyrirvara við úttektina. Hún byggist á starfsheitum sem frambjóðendur sjálfir skrá hjá kjörstjórninni og því geta iðnverkamenn sem ekki gáfu upp starfsheiti hafa fallið utan talningarinnar.
Þegar Svíar ganga að kjörborðinu sýna þessar tölur engu að síður hversu mikið hefðbundið samband sænskra jafnaðarmanna við iðnverkafólk hefur breyst á síðustu tveimur áratugum.