Kínversk bílamerki flæða yfir Evrópu. Nú kemur harkaleg viðvörun – eftir tvö ár gæti eigin bílaiðnaður álfunnar verið horfinn. – Markmiðið er að gera heiminn háðan Kína, segir Jorge Guajardo, diplómat og sérfræðingur í málefnum Kína, við TN.
Bílaiðnaður Evrópu stendur frammi fyrir alvarlegustu kreppu sinni frá upphafi. Kínverskir framleiðendur ná hratt aukinni markaðshlutdeild með ódýrum og tæknilega háþróuðum bílum. Ef stjórnmálamenn Evrópu bregðast ekki við núna gæti brátt orðið of seint.
– Bíði Evrópa í eitt eða tvö ár er hætta á að heilar iðngreinar og bílaiðnaðurinn hverfi. Þegar þekkingin og birgðakeðjurnar eru einu sinni horfnar er mjög erfitt að byggja þær upp á ný. Þá er leikurinn tapaður, segir Kína-sérfræðingurinn Jorge Guajardo við sænska Viðskiptablaðið.
Hann var sendiherra Mexíkó í Kína í sex ár. Hann lýsir þróuninni sem öðru Kína-áfallinu. Það fyrra kom eftir inngöngu Kína í Alþjóðaviðskiptastofnunina, WTO, árið 2001 og bitnaði einkum á einfaldari framleiðslu, til dæmis á fatnaði, leikföngum og hversdagsvörum.
Nýja bylgjan hittir mun þyngri iðnað fyrir. Nú er um að ræða rafbíla, rafhlöður, sólarrafhlöður, vélar og aðra háþróaða tækni. Kínversk fyrirtæki keppa ekki lengur aðeins með lágum launakostnaði.
Kínverskum bílum er dælt inn á evrópska markaðinn
Þau eru orðin leiðandi á ýmsum tæknisviðum og njóta jafnframt stuðnings í formi ódýrra lána, niðurgreidds lands, ódýrrar orku og annarrar ríkisaðstoðar.
Á öðrum áratug þessarar aldar byggði Kína upp risavaxið iðnaðarkerfi fyrir hagkerfi sem óx hratt. Milljónir manna fluttu árlega til borganna og eftirspurn eftir húsnæði, vegum, stáli og bílum virtist takmarkalaus. Síðan hægði á kínverska hagkerfinu. Fasteignamarkaðurinn hrundi, fólksfjölgun stöðvaðist og eftirspurn eftir nýjum bílum minnkaði.
Verksmiðjurnar og framleiðslugetan voru hins vegar áfram til staðar. Umframframleiðslunni er nú beint inn á heimsmarkaðinn á verði sem evrópsk fyrirtæki eiga erfitt með að keppa við.
Guajardo telur að umræðan beinist oft í ranga átt. Spurningin sé ekki hvort Kína geti haldið áfram að styðja við umframframleiðslu sína að eilífu. Það sem skipti máli sé hvort fyrirtæki Evrópu lifi nógu lengi af.
– Afgerandi spurningin er ekki hversu lengi Kína getur haldið þessu kerfi uppi, heldur hversu lengi okkar eigin iðnaður þolir innflutningsþrýstinginn.
Þegar bílaverksmiðju er lokað hverfur ekki aðeins færibandið. Undirverktakar missa viðskiptavini sína, verkfræðingar leita annað og þekking sem byggst hefur upp á mörgum kynslóðum glatast. Jafnvel þótt eftirspurn aukist síðar á ný getur reynst mjög erfitt og kostnaðarsamt að byggja allt kerfið upp aftur.
ESB hefur lagt refsitolla á kínverska rafbíla og á sama tíma átt í viðræðum við Kína um nýjar viðskiptalausnir.
Jorge Guajardo er mexíkóskur diplómat og sérfræðingur í málefnum Kína sem var sendiherra Mexíkó í Kína frá 2007 til 2013.
Guajardo telur ferlið ganga of hægt. Hann vill sjá mun hærri tolla, strangari upprunareglur og kröfur um staðbundið innihald, gagnaöryggi og tækni. Viðvörunin fær aukið vægi eftir þær upplýsingar sem Carup greindi frá á dögunum. Geely Auto ætlar frá árinu 2028 að hefja framleiðslu kínverskra lúxusbíla í evrópskum verksmiðjum Volvo Cars.
Þar gæti meðal annars verið um að ræða gerðir frá Zeekr og Lynk & Co. Verksmiðjurnar í Torslanda, Gent í Belgíu og nýja verksmiðjan í Košice í Slóvakíu eru nefndar sem mögulegir framleiðslustaðir. Framleiðslan getur skapað störf og nýtt ónýtta framleiðslugetu í verksmiðjum Volvo. Á sama tíma gerir staðbundin framleiðsla Geely kleift að komast hjá refsitollum ESB á bíla sem fluttir eru beint inn frá Kína.
Markmiðið: Að gera heiminn háðan Kína
Þróunin er í takt við sviðsmynd sem bílasérfræðingurinn Michael Dunne lýsir í TN. Bílaverksmiðjur Evrópu þurfa ekki endilega að loka. Þær geta í staðinn lifað áfram með því að framleiða kínverskar bílgerðir með kínverskri tækni og kínversku fjármagni. Samsetningin verður þá áfram í Evrópu, en yfirráð yfir tækninni, birgjunum og mikilvægustu ákvörðununum færast austur á bóginn.
Að mati Guajardo er þetta ekki tímabundin útflutningssókn. Hann sér stærri og mun langtímalegri stefnu að baki þróuninni.
– Markmiðið er að gera heiminn háðan Kína – og á sama tíma gera Kína óháð umheiminum.
Árangurinn er þegar farinn að sjást. BMW hyggst samkvæmt upplýsingum fækka um 8.000 störfum eftir að hagnaður fyrir skatta dróst saman um 35 prósent á öðrum ársfjórðungi. Sala fyrirtækisins í Kína hrundi jafnframt um 30 prósent.
Enn meiri eru niðurskurðaráformin sem vofa yfir hjá Volkswagen-samsteypunni, þar sem fyrirhugað er að fækka allt að 100.000 störfum.