Ný úttekt sænska miðilsins Bulletin dregur verulega í efa niðurstöður opinberrar rannsóknar sænsku Efnahagsrannsóknastofnunarinnar (Konjunkturinstitutet) um áhrif innflytjenda á opinber fjármál í Svíþjóð. Samkvæmt endurreikningi hagfræðingsins Tino Sanandaji gæti árlegur nettókostnaður vegna innflytjenda verið í kringum 110 milljarðar sænskra króna, þegar kostnaðarliðir sem hann telur að hafi verið vanmetnir eða undanskildir eru teknir með.
Konjunkturinstitutet birti árið 2025 umfangsmikla rannsókn, að beiðni sænsku ríkisstjórnarinnar, á efnahagslegum áhrifum innflytjenda. Þar kom fram að nettóframlag erlendra fæddra til opinberra fjármála hefði lengi verið neikvætt en batnað á síðari árum og verið lítillega jákvætt síðasta árið sem rannsóknin náði til, 2022.
Bulletin segir hins vegar að við nánari athugun á útreikningunum komi í ljós bæði reikningsskekkjur og veruleg álitamál um hvernig kostnaði sé skipt milli innfæddra Svía og innflytjenda. Kostnaður vegna hælisleitenda ekki talinn með
Eitt stærsta álitamálið er að einstaklingar sem dvelja í Svíþjóð en hafa ekki enn verið skráðir í þjóðskrá — þar á meðal hælisleitendur meðan umsókn þeirra er til meðferðar — eru ekki hluti af rannsókninni. Konjunkturinstitutet staðfestir þetta sjálft í svörum sínum til Bulletin. Þar með falla kostnaður og tekjur sem verða til áður en einstaklingurinn er skráður í þjóðskrá utan útreikninganna.
Bulletin bendir jafnframt á kostnað vegna meðal annars hælismóttöku Migrationsverket, fylgdarlausra barna, sænskukennslu fyrir innflytjendur og túlkaþjónustu. Samkvæmt aðferðinni sem notuð er í rannsókninni er stórum hluta slíks kostnaðar dreift yfir íbúana almennt í stað þess að færa hann sérstaklega á innflytjendur, jafnvel þegar þjónustan tengist innflytjendamálum með beinum hætti.
Börn innflytjenda talin með innfæddum Svíum
Annað stórt álitamál snýr að annarri kynslóð innflytjenda. Börn sem fæðast í Svíþjóð af erlendum foreldrum eru flokkuð með innfæddum Svíum en ekki með innflytjendum.
Sanandaji, sem er hagfræðingur og stjórnarformaður Bulletin, telur þetta hafa mjög mikil áhrif á niðurstöðuna. Þar sem stór hluti annarrar kynslóðar er enn á barnsaldri greiðir hópurinn tiltölulega litla skatta en nýtir meðal annars skóla og aðra opinbera þjónustu.
Að hans mati veldur þessi flokkun því að kostnaður innflytjenda virðist um 50 milljörðum sænskra króna lægri á ári en ella.
Konjunkturinstitutet segir að áhugavert hefði verið að rannsaka aðra kynslóð sérstaklega en rannsóknin hafi verið afmörkuð við fyrstu kynslóð innflytjenda. Stofnunin hefur ekki gert sérstakan útreikning þar sem sænskfædd börn erlendra foreldra eru flokkuð með fólki af erlendum uppruna.
Konjunkturinstitutet hyggst leiðrétta lýsingu á aðferðinni
Bulletin bendir einnig á misræmi milli þeirrar reikniaðferðar sem lýst er í skýrslu Konjunkturinstitutet og þeirra útreikninga sem raunverulega voru gerðir.
Sem dæmi nefnir miðillinn útgjöld vegna löggæslu og vinnumarkaðsaðgerða. Samkvæmt aðferðarlýsingunni hefði mun stærri hluti kostnaðarins átt að falla á erlenda fædda en raunin varð í útreikningunum.
Konjunkturinstitutet hefur brugðist við þessari gagnrýni og tilkynnt Bulletin að stofnunin hyggist birta leiðréttingu á aðferðarlýsingunni. Stofnunin stendur þó almennt við niðurstöður rannsóknarinnar og bendir á að ítarlegri skipting kostnaðar krefjist einnig fleiri forsendna og sé því ekki sjálfkrafa nákvæmari.
Sanandaji fær 110 milljarða í stað jákvæðrar niðurstöðu
Sanandaji segist hafa tekið niðurstöðuskrár Konjunkturinstitutet og endurreiknað dæmið innan sama ramma og fyrir sama ár. Þegar aðferðarlýsingunni sé fylgt, meintar reikningsskekkjur leiðréttar, kostnaður vegna Migrationsverket, túlka og annarra innflytjendatengdra útgjalda tekinn betur með og önnur kynslóð innflytjenda reiknuð inn, verði niðurstaðan samkvæmt útreikningi hans allt önnur.
Hann áætlar að nettókostnaður innflytjenda sé þá í kringum 110 milljarðar sænskra króna á ári. 110 milljarðarnir eru ekki opinber niðurstaða Konjunkturinstitutet, heldur endurreikningur Sanandaji á grundvelli gagna stofnunarinnar og annarra forsendna um hvernig skipta eigi kostnaðinum.
Gagnrýnin fær þó aukið vægi af því að erlendir sérfræðingar sem Bulletin leitaði til telja ástæðu til að skoða fleiri kostnaðarliði. Erling Holmøy hjá norsku Hagstofunni, sem kom að sambærilegum útreikningum í Noregi, segir að í grundvallaratriðum eigi að taka tillit til alls viðeigandi kostnaðar, þar á meðal umsýslukostnaðar vegna flóttamanna og hælisleitenda. Finnskir hagfræðingar sem Bulletin ræddi við benda sömuleiðis á takmarkanir sænsku rannsóknarinnar.
Málið snýst því ekki aðeins um eina reikningsskekkju heldur grundvallarspurningu: Hvaða kostnað á að telja með þegar efnahagsleg áhrif innflytjenda eru reiknuð — og hverjum á að færa þann kostnað til reiknings?
Konjunkturinstitutet hefur jafnframt sagt Bulletin að nýr rannsóknarstjóri stofnunarinnar muni meta hvort gera eigi nýja rannsókn með uppfærðum gögnum og mögulegri endurskoðun á sumum aðferðunum.