Evrópa (lesist Evrópusambandið/Þjóðólfur) verður að móta sjálfstæða utanríkisstefnu, hefja beinar viðræður við Rússland og vinna að friði í Úkraínu með hlutleysi og öryggistryggingum. Þetta voru meginráð bandaríska hagfræðingsins Jeffreys Sachs í ræðu og umræðum í húsakynnum Evrópuþingsins í febrúar 2025.

Sachs gagnrýndi harðlega að Evrópuríki hefðu fylgt stefnu Bandaríkjanna í öryggismálum án þess að skilgreina eigin hagsmuni nægilega skýrt. Hann taldi stækkun NATO til austurs og fyrirætlanir um aðild Úkraínu hafa átt lykilþátt í aðdraganda stríðsins.

Að hans mati yrði friður ekki tryggður með frekari stigmögnun heldur samningum sem tækju mið af öryggi Úkraínu, Rússlands og annarra Evrópuríkja.

Evrópusambandið tali beint við Rússland

Sachs hvatti evrópska leiðtoga til að taka sjálfir frumkvæði að viðræðum við Moskvu. Evrópa hefði bæði efnahagslegt vægi og sjálfstæða öryggishagsmuni sem hún ætti að gæta.

„Ekki grátbiðja um sæti við borðið með Bandaríkjunum. Þið þurfið ekki að vera í sama herbergi og Bandaríkin. Þið eruð Evrópa. Evrópa og Rússland eiga að sitja saman í herbergi. Vilji Bandaríkin vera með er það í lagi.“

Hann lagði áherslu á að slíkar viðræður ættu meðal annars að snúast um varanlegar öryggistryggingar fyrir Úkraínu og Eystrasaltsríkin.

Hlutleysi leið til að verja Úkraínu

Sachs lýsti hlutleysi Úkraínu sem lykli að samkomulagi. Hann sagði áframhaldandi stríð stefna mannslífum, landsvæði og fullveldi landsins í enn meiri hættu og rifjaði upp ráð sem hann sagðist hafa gefið Úkraínumönnum:

„Bjargið mannslífum ykkar. Verndið fullveldi ykkar. Verndið landsvæði ykkar. Verið hlutlaus. Ekki hlusta á Bandaríkjamenn.“

Hann taldi samkomulag myndu fela í sér málamiðlanir um landsvæði, hlutleysi og öryggistryggingar. Þetta var mat hans á mögulegri niðurstöðu viðræðna.

Diplómatía komi í stað stríðsáróðurs

Þriðja megináherslan var að Evrópa endurreisti diplómatísk samskipti við Rússland. Sachs sagði stjórnarerindreka þurfa að hlusta, ræða ágreining og leggja fram tillögur og gagntillögur.

„Fyrsta reglan er að stjórnarerindrekar ykkar eigi að vera stjórnarerindrekar, ekki stríðsráðherrar.“

Hann studdi jafnframt sjálfstæðari evrópskar varnir og sameiginlega öryggisstefnu. Markmiðið ætti að vera að tryggja Evrópu svigrúm til að gæta eigin hagsmuna og skapa varanlegan frið með nágrönnum sínum.