Rannsókn: 44 prósent demókrata samþykkja ofbeldi til að stöðva Trump

Banatilræði við Trump þann 13. júlí 2024, í Butler, Pennsylvania. Skjáskot YouTube.

Fjórðungur fullorðinna Bandaríkjamanna — þar á meðal 44% þeirra sem segjast vera demókratar — segist styðja valdbeitingu til að koma í veg fyrir að Donald Trump forseti gegni forsetaembættinu. Þetta kemur fram í niðurstöðum nýrrar könnunar sem Robert Pape, stjórnmálafræðingur við Chicago-háskóla, hefur lýst.

Pape varar einnig við því að þingkosningarnar 2026 geti leitt til pólitísks ofbeldis í mæli sem ekki hafi sést í Bandaríkjunum í áratugi. Í versta falli gætu þær orðið „ofbeldisfyllstu kosningar í sögu Bandaríkjanna“.

„Við höfum ekki séð ofbeldi, pólitískt ofbeldi, í þessum mæli síðan á sjöunda áratugnum,“ sagði Pape í nýlegu viðtali.

Pape stýrir Chicago Project on Security and Threats, eða CPOST, rannsóknarverkefni sem hefur fylgst með viðhorfum Bandaríkjamanna til pólitísks ofbeldis frá árinu 2021. CPOST framkvæmir kannanir með úrtökum sem endurspegla þjóðina í samstarfi við NORC (National Opinion Research Center) við Chicago-háskóla.

Pape sagði áhyggjur sínar af nóvember aukast vegna þess að nokkrir álagsþættir færu saman: djúpstæð fjandskapur milli flokka, örar breytingar á mannfjöldasamsetningu og samfélagi, efnahagsáhyggjur og kjósendahópur þar sem verulegur minnihluti segði í könnunum að réttlæta mætti valdbeitingu í pólitískum tilgangi.

Jafngildir 65 milljónum fullorðinna Bandaríkjamanna

Í viðtali við hlaðvarpsstjórnandann Chris Williamson í síðustu viku sagði Pape að nýjasta könnun hans við Chicago-háskóla hefði sýnt að 25% fullorðinna Bandaríkjamanna styddu valdbeitingu til að koma í veg fyrir að Trump gegndi forsetaembættinu. Það jafngilti um 65 milljónum fullorðinna. Meðal þeirra sem segjast vera demókratar væri hlutfallið 44%, sagði Pape.

„Þetta er sláandi tala og þetta er ekki bara enn ein sveiflan í gögnunum.“

Pape sagði að víðtækur stuðningur við pólitískt ofbeldi yki líkurnar á ofbeldi. Hann sagði rannsóknarteymi sitt hafa reynt að komast að því hvað svarendur ættu við með „valdbeitingu“, með rýnihópum og tilraunum í könnunum. Pape sagði að meðal svarenda sem styddu valdbeitingu gegn Trump tengdu 55% hana við banvænt ofbeldi, svo sem tilræði, en aðrir sæju fyrir sér ofbeldi á borð við það sem fylgir óeirðum. Hann sagði kannanir sínar einnig hafa sýnt stuðning við valdbeitingu til kúgunar hinum megin í stjórnmálunum.

Samkvæmt Pape studdu 16% Bandaríkjamanna að Trump beitti hernum til að bæla niður mótmæli demókrata í nýjustu könnun hans. Að mati Pape er kjördagurinn sjálfur þó ekki endilega hættulegasta augnablikið. Hann hefur mestar áhyggjur af tímabilinu frá því að talning atkvæða hefst þar til sigurvegararnir taka sæti í janúar.

„Þetta er hið raunverulega hættutímabil,“ sagði hann.

Úrslitaspurningin væri hvort frambjóðendur sem tapa og stuðningsmenn þeirra sætti sig við ósigur eða komist að þeirri niðurstöðu að kosningunum hafi verið stolið. Pape bendir einnig á aukið efnahagslegt álag. Að baki þessu öllu liggur víðtækari kenning Pape um „ofbeldisfullan popúlisma“. Hann heldur því fram að samfélagsmiðlar magni pólitíska reiði en skapi ekki undirliggjandi orsakir hennar.

Ógnin við Trump fer vaxandi

Í hlaðvarpi Williamsons sagði Pape að nýjasta könnunin hefði sýnt að 25% fullorðinna Bandaríkjamanna styddu valdbeitingu til að koma í veg fyrir að Trump gegndi forsetaembættinu — áætlað væri að það samsvaraði 65 milljónum fullorðinna.

Pape sagði niðurstöðuna sýna verulega aukningu frá fyrri könnunum sem sýndi um 9% og 14% í september 2025. Í könnun CPOST frá maí 2025 voru 39% demókrata sammála því að réttlætanlegt væri að beita valdi til að koma Trump úr forsetaembættinu. Núna er hlutfallið fimm prósentustigum hærra, 44%.

Í áratugi komust rannsakendur að því að öfgamenn yst til hægri stæðu á bak við mun fleiri manndráp af hugmyndafræðilegum hvötum í Bandaríkjunum en öfgamenn yst til vinstri. Rannsóknir sem bandaríska dómsmálarannsóknastofnunin, National Institute of Justice, fjármagnaði töldu yfir 520 dauðsföll í árásum öfgamanna yst til hægri frá árinu 1990, samanborið við 78 dauðsföll í árásum öfgamanna yst til vinstri.

Sprengjuárás Timothys McVeigh í Oklahoma City árið 1995, sem varð 168 manns að bana, er enn alræmdasta nútímadæmið um hryðjuverk öfgahægrimanna sem beinast gegn stjórnvöldum.

En Pape heldur því fram að staðan hafi breyst. Rannsóknir hans lýsa tímabilinu frá kosningunum 2016 sem hluta af nýju skeiði „ofbeldisfulls popúlisma“, þar sem pólitískar hótanir og ofbeldi beinast í auknum mæli að einstaklingum beggja vegna pólitísku víglínunnar. Í greiningu CPOST á nærri 400 hótunum gegn þingmönnum, sem leiddu til ákæru á árunum 2001–2024, kom fram að hótunum fjölgaði um 600% frá 2016 til 2017 og þær héldust síðan margar. Þær beindust bæði að þingmönnum demókrata og repúblikana.

Vaxandi pólitískt ofbeldi

Helstu áhyggjur Pape snúast því ekki einfaldlega um hvort ofbeldið komi frá vinstri eða hægri. Hann heldur því fram að sífellt fleiri almennum Bandaríkjamönnum þyki ofbeldi ásættanlegt. Trump sjálfur hefur verið í miðju hins vaxandi pólitíska ofbeldis í landinu.

  • Þann 13. júlí 2024 hóf Thomas Matthew Crooks skothríð á kosningafundi Trumps í Butler í Pennsylvaníu. Trump varð fyrir byssukúlu, fundargesturinn Corey Comperatore lést og tveir aðrir áhorfendur særðust.
  • Tveimur mánuðum síðar handtóku yfirvöld Ryan Wesley Routh eftir að fulltrúi leyniþjónustunnar kom auga á hann með riffil nærri golfvelli Trumps í West Palm Beach. Routh var síðar sakfelldur fyrir að reyna að ráða Trump af dögum og í febrúar síðastliðnum var hann dæmdur í lífstíðarfangelsi. Þessum árásum hafa fylgt fleiri meintar hótanir.
  • Alríkissaksóknarar ákærðu mann frá Pennsylvaníu árið 2025 fyrir að hafa að sögn birt hótanir á netinu um að ráða Trump og aðra embættismenn af dögum. Í maí 2026 ákærðu saksóknarar mann frá Miami Beach fyrir ítrekaðar hótanir um að ráða Trump og aðra embættismenn af dögum.
  • Ofbeldið hefur ekki eingöngu beinst að Trump eða repúblikönum. Einnig hefur verið ráðist á kjörna fulltrúa og embættismenn úr röðum demókrata eða þeim hótað. Það styrkir rök Pape um að hættan sé í auknum mæli gagnkvæm fremur en að hún fylgi skýrum flokkslínum.

Skeið ofbeldisfulls popúlisma

Pape segir að Bandaríkin séu á „skeiði ofbeldisfulls popúlisma“. Hann óttast vítahring þar sem árás á eina pólitíska fylkingu gæti réttlætt hefndaraðgerðir annarrar og þannig smám saman veikt þá óskráðu reglu að pólitískt ofbeldi sé óásættanlegt.

„Þegar maður áttar sig á því að tugir milljóna Bandaríkjamanna styðja pólitískt ofbeldi breytir það öllu,“ sagði Pape.

Hann heldur því fram að hættan takmarkist ekki lengur við einstaka öfgamenn, heldur skapist hún einnig þegar verulegur fjöldi annars venjulegra borgara fer að líta á ofbeldi sem lögmætt pólitískt tæki.

Þannig hafi það verið þegar Luigi Mangione varð Brian Thompson, forstjóra UnitedHealthcare, að bana árið 2024. Mangione, vinstrisinnaður aðgerðasinni, myrti Thompson vegna óánægju tengdrar heilbrigðisgeiranum. Í könnun Emerson College sem gerð var skömmu eftir morðið sögðu 17% líklegra kjósenda það „að nokkru eða öllu leyti ásættanlegt“. Meðal demókrata voru 22% þeirrar skoðunar.

Í könnun Generation Lab meðal 1.026 háskólanema sama ár sögðu 48% að það hefði verið „algerlega eða að nokkru leyti réttlætanlegt“ að verða Thompson að bana. Þótt flestir Bandaríkjamenn hafni enn pólitísku ofbeldi er stór og vaxandi minnihluti tilbúinn að réttlæta það. Pape heldur því fram að þessi popúlíska hreyfing auki aðeins líkurnar á ofbeldi.

Hér að neðan er viðtal við Robert Pape sem hefur gefið út bókina: Við sjálf erum okkar verstu óvinir: Bandaríkin á tímum ofbeldisfulls popúlisma.