Presturinn mótmælti íslamsvæðingunni – nú er hún dregin fyrir dóm í Svíþjóð

Hún kemur fram með prestakraga og stóran kross og hefur brennt Kóraninn á opinberum mótmælafundum. Nú hefur Jade Sandberg, þekkt sem „Konan með krossinn“, verið ákærð fyrir tvö tilvik hatursáróðurs gegn þjóðfélagshópi. Í viðtali við sænska miðilinn Samnytt segir hún frá trúarsannfæringunni að baki aðgerðunum, útskýrir hin umdeildu ummæli „enga múslima á göturnar okkar“ og lýsir líflátshótunum og því að hún hafi algerlega misst traust á sænska réttarkerfinu.

Jade Sandberg lýsir sér enn sem presti þótt hún starfi ekki lengur innan þess kirkjufélags þar sem hún var vígð. Hún segist hafa verið prestvígð árið 2018 og áður verið vígð til djákna. Hún lýsir sér einnig sem menntaðri særingakonui og segist hafa gögn frá biskupi sínum sem staðfesti það. Í dag stendur hún utan hins hefðbundna kirkjusamfélags.

– Það má segja að ég sé kirkjulaus, segir hún og heldur því fram að kirkjur og söfnuðir vilji ekki „snerta mig með töng“ vegna opinberrar baráttu hennar gegn íslam.

„Ég byrjaði að brenna Kóraninn til að reka út illa anda“

Myndir af Sandberg með kross og brennandi Kórana hafa farið víða. Sjálf hafnar hún því að megintilgangurinn sé að ögra múslimum.

„Ef ég bæri líka hatur til múslimanna myndi ég ekki gera það sem ég geri. Þá væri byrjað á röngum enda.“

Hennar eigin skýring er mun trúarlegri. Sandberg segist líta á Kóranbrennurnar sem eins konar særingar til að reka út illa anda.

Hverju viltu eiginlega ná fram með Kóranbrennunum og þessum mótmælum? Er tilgangurinn að ögra, vekja umræðu eða einfaldlega vara við einhverju sem þú telur vera að gerast í Svíþjóð?

– Ég byrjaði að brenna Kóraninn til að reka út illa anda. Það er að segja að reka út illa anda og djöfulinn. Reyna einfaldlega að hrekja þetta burt í hinum ósýnilega heimi. Ég er prestur og prédikari og hef sjálf upplifað slíkt sem tengist illum öndum og djöflinum. Ég trúi á Guð, Jesú Krist og það sem stendur í Biblíunni.

Hún segist sjálf hafa tekið þátt í því sem hún lýsir sem særingum og líti á það sem hún gerir sem raunverulega andlega baráttu.

– Hugmyndin var aldrei að fara út og ögra svo að við færum að berja og myrða hvert annað. Nei, þannig var það ekki. Þetta snerist um að reka út, og reyna að reka út, djöfulinn og illu andana, vekja fólkið og koma á einhverjum andlegum stöðugleika.

Sandberg gengur enn lengra. Í hennar augum snýst þetta ekki eingöngu um að kristni og íslam séu tvö trúarbrögð sem keppi sín á milli. Út frá kristinni trú sinni lítur hún á íslam sem eitthvað djöfullegt.

Lítur þú á íslam sem djöfulleg trúarbrögð, það er að segja sem andstæðu þeirrar kristni sem þú ver?

– Já, einmitt. Það geri ég.

Jafnframt hafnar hún því að þetta þýði að hún hati múslima.

– Ef ég bæri líka hatur til múslimanna myndi ég ekki gera það sem ég geri. Þá væri byrjað á röngum enda.

Ákærð fyrir hatursáróður gegn þjóðfélagshópi

Sandberg hefur verið ákærð við héraðsdóm Stokkhólms fyrir tvö tilvik af hatursáróðri gegn þjóðfélagshópi. Ákæran varðar tvo mótmælafundi í Stokkhólmi vorið 2024. Saksóknari heldur meðal annars fram að Sandberg hafi sýnt múslimum fyrirlitningu á Odenplan með yfirlýsingum um að þeir ættu að yfirgefa Svíþjóð og Evrópu, auk annarra ummæla og athafna á mótmælafundinum.

Hinn ákæruliðurinn varðar mótmælafund nálægt moskunni í Stokkhólmi. Þar á hún samkvæmt ákærunni að hafa endurtekið orðin „enga múslima á göturnar okkar“. Sandberg neitar sök. Hún lítur á málshöfðunina sem grundvallarmál um tjáningarfrelsi. Ákæran var gefin út í maí og fyrirhugað er að réttarhöldin fari fram í október.

Hvernig lítur þú sjálf á ákæruna?

– Sem árás á tjáningarfrelsi mitt, auðvitað. Þetta er sannarlega árás, því bæði ég og aðrir sem hafa brennt Kóraninn höfum gert það með lögmætum hætti, sem löghlýðnir borgarar.

Sandberg leggur áherslu á að hún hafi sótt um leyfi fyrir mótmælunum. Hún segist hafa gengið út frá því að leyfi til mótmælafundar fæli jafnframt í sér víðtækt svigrúm til að tjá umdeildar skoðanir.

– Ég hef einhvern veginn trúað því að þegar maður heldur mótmælafund megi maður tjá sig og segja það sem maður vill. Hins vegar hef ég aldrei sagt að það eigi að drepa fólk eða tortíma því.

„Ég geng að járngirðingunum og sé þar gríðarlegan mannfjölda. Þegar fólkið sér mig byrjar það að öskra og hrópa. Þetta eru múslimar og ég geri ráð fyrir að töluvert margir séu frá því sem kallast vinstrið. Þarna var fullt af fólki sem öskraði og hrópaði. Hið hefðbundna: ‚Enga nasista, enga rasista.‘ Þá hrópaði ég í gjallarhornið: ‚Ekkert íslam á göturnar okkar, enga múslima á göturnar okkar.‘ Þetta kom bara upp úr mér.“

Hún telur að aðrir mælikvarðar séu lagðir á fólk sem gagnrýnir íslam og segist upplifa að bæði ríkið og réttarkerfið takmarki möguleika á að koma slíkri gagnrýni á framfæri.

„Enga múslima á göturnar okkar“

Eitt orðalag er sérstaklega mikilvægt í ákærunni. Á mótmælafundinum fyrir utan moskuna heyrist Sandberg bæði segja „ekkert íslam á göturnar okkar“ og „enga múslima á göturnar okkar“. Síðara orðalagið skiptir máli vegna þess að sænskur réttur greinir á milli gagnrýni á trúarbrögð og ummæla sem lýsa fyrirlitningu á hópi sem nýtur lagaverndar.

Hæstiréttur Svíþjóðar hefur áður staðfest að múslimar falli undir ákvæðið um hatursáróður gegn þjóðfélagshópi, en gagnrýni á trúarbrögð sé ekki bönnuð í sjálfu sér.

Í rannsóknargögnunum koma bæði fyrir orðin „ekkert íslam á göturnar okkar“ og „enga múslima á göturnar okkar“. Finnst þér sjálfri að þú hafir farið yfir einhver mörk þarna?

– Mér finnst ég ekki hafa farið yfir nein mörk.

Sandberg lýsir ummælunum sem ósjálfráðu svari í háværum orðaskiptum við andmótmælendur.

– Ég geng að járngirðingunum og sé þar gríðarlegan mannfjölda. Þegar fólkið sér mig byrjar það að öskra og hrópa. Þetta eru múslimar og ég geri ráð fyrir að töluvert margir séu frá því sem kallast vinstrið. Þarna var fullt af fólki sem öskraði og hrópaði. Hið hefðbundna: „Enga nasista, enga rasista.“

Hún segir að þá hafi hún svarað í gjallarhornið:

– Þá hrópaði ég í gjallarhornið: „Ekkert íslam á göturnar okkar, enga múslima á göturnar okkar.“ Þetta kom bara upp úr mér.

Hún stendur því við að hafa sagt þessi orð en hafnar því að hafa þar með framið lögbrot. Sandberg er þó svartsýn á réttarhöldin.

– Ég held að líkurnar á að ég verði sýknuð séu litlar. Þau hafa jú sakfellt flesta, í rauninni. Alla hina úr okkar hópi að minnsta kosti.

Hörð gagnrýni á sænsku kirkjuna

Gagnrýni Sandberg beinist ekki aðeins að íslam eða réttarkerfinu. Hún gagnrýnir einnig sænsku kirkjuna og önnur kristin trúfélög harðlega og telur þau hafa yfirgefið grundvallarþætti kristinnar trúar.

„Kristnir menn hafa fengið þá hugmynd að maður eigi að umbera og samþykkja nákvæmlega allt og snúa hinni kinninni að. Maður eigi bara að umbera allt. Þetta er alger lygi. Jesús Kristur umbar sannarlega ekki allt.“

Hún bendir meðal annars á samstarf milli trúarbragða, samband sænsku kirkjunnar við íslam og ýmis önnur trúarleg áhrif innan kirkjunnar.

– Þau hafa um nokkuð langt skeið vikið frá boðskap Biblíunnar. Þau hafa vikið frá því sem þar stendur, segir hún.

Í trúarlegri heimsmynd Sandberg snýst þetta ekki aðeins um frjálslyndari guðfræði. Hún orðar það mun harkalegar:

– Þau hafa hleypt sjálfum Satan inn.

Hún hafnar einnig því sem hún lýsir sem þeirri hugmynd að kristni feli í sér að samþykkja allt.

– Kristnir menn hafa fengið þá hugmynd að maður eigi að umbera og samþykkja nákvæmlega allt og snúa hinni kinninni að. Maður eigi bara að umbera allt. Þetta er alger lygi. Jesús Kristur umbar sannarlega ekki allt.

„Öryggi mitt er ekki gott“

Opinber framkoma Sandberg hefur jafnframt haft persónulegar afleiðingar.

Þú hefur orðið fyrir bæði hótunum og áreitni. Hvernig er öryggi þínu háttað í dag?

– Öryggi mitt er ekki gott. Ég get ekki sagt að svo sé.

Hún segir að hótanirnar séu misalvarlegar.

– Ég bý bæði við hótanir og, hvernig á ég að orða það, alvarlegri hótanir sem eru kannski ekki beinlínis orðaðar sem líflátshótanir. Síðan eru líka líflátshótanir. Þetta er hvort tveggja. Ég get sagt að mér líður ekki vel við þessar aðstæður. Ég lagði upp með að vera kurteis og vingjarnleg og allt það. En lögreglan hefur sannarlega sýnt hvað í henni býr. Núll prósent. Ég treysti henni ekki.“

Sandberg segir fólk þekkja sig þegar hún er á meðal almennings og því þurfi hún stöðugt að vera á varðbergi gagnvart umhverfi sínu. Hún segir þó einnig frá fólki sem kemur til hennar og hrósar henni fyrir starfið.

Sakar lögregluna um að hafa logið

Fyrir réttarhöldin setur Sandberg einnig fram alvarlegar ásakanir um meðferð lögreglu á rannsókn málsins. Hún segir frá yfirheyrslu þar sem hún hafi mótmælt því að tekin væri myndbandsupptaka af sér. Að sögn Sandberg sagði rannsakandinn að saksóknari hefði ákveðið að taka ætti yfirheyrsluna upp bæði í hljóði og mynd.

Sandberg heldur því fram að lögmaður hennar hafi fengið önnur svör beint frá saksóknaranum daginn eftir: Engin slík fyrirmæli hefðu verið gefin. Þetta er lýsing Sandberg sjálfrar á atvikinu og Samnytt gat að svo stöddu ekki staðfest ásökun hennar á hendur viðkomandi rannsakanda. Hún heldur því einnig fram að í rannsóknargögnunum sé fleira sem sýni hvernig yfirvöld hafi komið fram við hana.

Hvert er traust þitt til sænsku lögreglunnar og sænska réttarkerfisins núna?

– Núll prósent. Ég lagði upp með að vera kurteis og vingjarnleg og allt það. En lögreglan hefur sannarlega sýnt hvað í henni býr. Núll prósent. Ég treysti henni ekki.

Í augum Sandberg snúast væntanleg réttarhöld því um meira en það sem hún sagði á tveimur mótmælafundum vorið 2024. Hún lítur á málið sem baráttu um réttinn til að ráðast opinberlega gegn trúarbrögðum sem hún telur sjálf ósamrýmanleg kristinni trú sinni. Sandberg telur sig hafa komið gagnrýni sinni á íslam á framfæri með sínum eigin hætti á mótmælafundunum en aldrei hvatt til ofbeldis.

Nú er það dómstólsins að meta hvort framkoma og ummæli Sandberg hafi rúmast innan verndaðs réttar til trúarbragðagagnrýni og skoðanatjáningar eða hvort hún hafi farið yfir mörk refsilaganna og lýst fyrirlitningu á múslimum sem hópi.