Rússneski utanríkisráðherrann Sergei Lavrov skrifaði 19. júní 2026 greinina Sannleikur Moskvu til Evrópu á rússnesku ríkisfréttasíðunni RT. Greinin var upphaflega skrifuð til birtingar í Politico Europe – en var stöðvuð.
NewsVoice birti alla grein Lavrovs. Að mati miðilsins er um að ræða eitt af mikilvægustu sögulegu skjölum samtímans. Í um 1.400 orðum útskýrir hún afstöðu Rússlands til stríðsins í Úkraínu og það sem leiðtogar ESB vilja ekki að borgarar þeirra viti. Upprunalegu greinina á ensku má lesa hér. Samantekt á grein Lavrovs er hér að neðan í þýðingu gervigreindar:
Nokkrar hugleiðingar um Úkraínukreppuna, lausn hennar og öryggi Evrópu og heimsins
Á fundi í London 7. júní 2026 lögðu leiðtogar Bretlands, Frakklands og Þýskalands, ásamt Volodymyr Zelenskyj, fram fimm skilyrði sem Rússland yrði að uppfylla til að tryggja „réttlátan og varanlegan frið“ í Úkraínu. Evrópa kynnir nú sameiginlega þennan kröfulista sem grundvöll fyrir viðræðum við Moskvu.
Bakgrunnurinn
Meira en tveir áratugir af viðræðum við Evrópu, sem hluta af hinu sameiginlega Vesturlandi, leiða aðeins til einnar niðurstöðu: að samráð við Rússland hafi þjónað sem diplómatísk hula yfir landfræðilegri útþenslu vestrænna stofnana, fyrst og fremst NATO og Evrópusambandsins, í austurátt – allt að landamærum Rússlands.
Aðild Evrópu að því að magna upp Úkraínukreppuna er óumdeilanleg. Ásamt Bandaríkjunum skipulögðu Evrópuríki appelsínugulu byltinguna í Kænugarði árið 2004. Til að koma á fót andrússnesku brúarhöfði í Úkraínu mútuðu þau og keyptu stjórnmálamenn og heila stjórnmálaflokka árum saman, endurskrifuðu söguna og námskrár, ræktuðu og hlúðu að úkraínskri þjóðernishyggju og lögðu sig fram um að slíta Úkraínu frá Rússlandi.
Árið 2013 hafnaði ESB alfarið tillögu okkar um málamiðlun varðandi samstarfssamning [Úkraínu] – samning sem Brussel hafði lengi þrýst á Viktor Janúkóvytsj að undirrita. Vert er að benda á að Úkraínu var boðin einhliða leið inn á innri markað ESB, án gagnkvæmra skuldbindinga – skilyrði sem var ósamrýmanlegt áframhaldandi aðild Kænugarðs að fríverslunarsvæði Samveldis sjálfstæðra ríkja (SÞR/CIS). Þegar Viktor Janúkóvytsj óskaði eftir fresti hratt Evrópa af stað götumótmælum sem þróuðust fljótt yfir í valdarán í Kænugarði í febrúar 2014.
Þýskaland, Frakkland og Pólland reyndust síðan jafn óáreiðanleg. Þrátt fyrir að hafa ábyrgst að samkomulagið milli stjórnarandstöðunnar og Viktors Janúkóvytsj yrði virt, þvoðu þau hendur sínar um leið og þessi sama stjórnarandstaða – sem þau höfðu sjálf skapað – greip völdin. „Lýðræði,“ sögðu þau með andvarpi og ypptu öxlum, „getur tekið óvæntar stefnur.“
Evrópa studdi síðan ný stjórnvöld. Þegar tugir saklausra stuðningsmanna nánari tengsla við Rússland létust í íkveikjuárásinni í Odesu 2. maí 2014 heyrðist ekki eitt einasta fordæmingarorð frá höfuðborgum Evrópu.
Sem meðábyrgðaraðilar Minsk-samninganna frá 2015 hvöttu Frakkland og Þýskaland í raun úkraínsk stjórnvöld til að sniðganga eigin skuldbindingar. Eins og Angela Merkel og François Hollande viðurkenndu síðar – eftir að sérstaka hernaðaraðgerð Rússlands (SMO) var hafin – var aldrei ætlunin að Kænugarður framkvæmdi Minsk-samningana, sem öryggisráð Sameinuðu þjóðanna hafði samþykkt samhljóða. Markmiðið var, viðurkenndu þau, einfaldlega að kaupa tíma: að efla og vopnavæða úkraínska herinn með vopnum frá Vesturlöndum.
Rússland kannaði af sinni hálfu allar diplómatískar leiðir til að afstýra þessari öryggiskreppu í Evrópu. Í janúar 2022 höfnuðu þó Bandaríkin og NATO tillögum Rússlands um lagalega bindandi gagnkvæmar öryggistryggingar. Evrópsk NATO-ríki studdu þá höfnun með virkum hætti.
Eftir að sérstök hernaðaraðgerð Rússlands hófst sameinaðist Evrópa um stuðning við tilraunir breska forsætisráðherrans til að eyðileggja friðarviðræður Rússlands og Úkraínu í Istanbúl. Skilaboð Boris Johnsons til Kænugarðs – „skrifið ekki undir neitt, haldið bara áfram að berjast“ – lokuðu dyrunum fyrir raunverulegum diplómatískum lausnum um ófyrirsjáanlega framtíð.
Núverandi staða
Hvað hefur þá orðið til þess að stjórnmálamenn í Evrópu hafa skyndilega breytt orðræðu sinni og farið að tala um samningaviðræður – hverju stefna þeir að með þessum yfirlýsingum?
Utanríkismálastjóri ESB, Kaja Kallas, hefur til dæmis sagt að markmið allra viðræðna við Rússland sé að knýja fram skilyrði Evrópu. Þar á meðal eru greiðsla „stríðsskaðabóta“ til Úkraínu, brottflutningur rússneskra hermanna frá Transnístríu og Suður-Kákasus, afnám laganna um „erlenda áhrifavalda“ og samþykki harðra takmarkana á stærð rússneska hersins. Að hennar mati getur „engin réttlát og varanlegur friður orðið án þess að Rússland verði dregið til ábyrgðar.“ Á fundi öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna 19. maí 2026 orðaði fulltrúi ESB þetta skýrt: „Hernaðarstuðningur við Úkraínu stangast ekki á við friðarviðleitni heldur er grundvallarforsenda allra trúverðugra samningaviðræðna í góðri trú.“
Áætlun Evrópu er að ræða við Rússland á sama tíma og hún rekur lagalegt stríð í gegnum Evrópuráðið. Innan þessarar áður virðulegu stofnunar er nú verið að byggja upp heila innviði með því yfirlýsta markmiði að „draga Rússland til ábyrgðar“: skrá yfir tjón, skaðabótanefnd og sérstakan dómstól.
ESB hefur einnig samþykkt að grípa inn í gagnvart kaupskipum á alþjóðlegu hafsvæði. Nokkur slík atvik hafa þegar átt sér stað á Eystrasalti og Atlantshafi. Á sama tíma lítur Vesturlönd vísvitandi undan þeim skemmdarverkum og hryðjuverkaverkum sem úkraínski herinn fremur í Svartahafi og Miðjarðarhafi.
Raunverulegt markmið leiðtoga Evrópu er því ekki að semja við Rússland. Markmiðið er að styrkja stjórn Zelenskyjs og varðveita hana sem stökkpall fyrir áframhaldandi átök gegn Rússlandi. Með það í huga flýta evrópskir leiðtogar sér að tryggja vopnahlé eins fljótt og auðið er, en aðeins af einni ástæðu: að koma í veg fyrir hrun úkraínska hersins á vígvellinum. Áætlunin er að „frysta“ átökin án þess að taka á rót vandans og senda síðan hratt herlið frá ensk-franska „bandalagi hinna viljugu“ inn á úkraínskt yfirráðasvæði.
Alkunna er að pólitískar elítur Evrópu hafa lagt eigið pólitískt traust undir í átökunum við Rússland og dælt hundruðum milljarða dollara í að halda stjórninni í Kænugarði gangandi og efla hernaðargetu bæði ESB-ríkja og NATO. Evrópa stefnir nú að því að ná „varnarviðbúnaði“ gagnvart Rússlandi fyrir árið 2030. Fram að því hyggst hún vinna sér tíma með öllum tiltækum ráðum. Í athyglisverðri yfirlýsingu í apríl sagði belgíski hershöfðinginn berum orðum: „Við höfum enn nokkur ár. Þökk sé hugrekki og blóði Úkraínumanna, sem kaupir okkur þann tíma.“
Sameinuð Evrópa heldur áfram að dreyma um útþenslu. Hún hyggst innlima Úkraínu og Moldóvu og jafnframt draga Armeníu inn á sitt áhrifasvæði. NATO hefur þegar þanist út til austurs og tekið inn Finnland og Svíþjóð. Hvað Úkraínu varðar er landið í auknum mæli litið á sem framtíðarherafl Evrópu, óháð Bandaríkjunum og óháð NATO.
Áhætta fyrir öryggi heimsins
Þetta ástand felur í sér alvarlegar ógnir við öryggi heimsins. Bein átök milli NATO og Rússlands gætu á skömmum tíma stigmagnast í gagnkvæmar kjarnorkuárásir með skelfilegum afleiðingum.
Undir slagorðinu „stefnumótandi sjálfstæði“ verður Evrópa vitni að umfangsmikilli uppbyggingu hernaðargetu sinnar, einnig á kjarnorkusviðinu. Áform Parísar um að útvíkka „kjarnorkuhlíf“ sína til fleiri aðildarríkja ESB og NATO eru mikið áhyggjuefni. Það mun hvorki auka öryggi Frakklands sjálfs né þeirra ríkja sem njóta eiga þessarar svokölluðu verndar.
Þrátt fyrir þetta heldur pólitískt og hernaðarlegt valdakerfi Evrópu áfram að eigna Rússlandi árásaráform – áform sem það heldur fram að nái langt út fyrir Úkraínu. Rússneski forsetinn hefur ítrekað lýst því yfir að allt þetta sé hrein vitleysa, ögrun og rangfærslur sem einungis miði að því að tryggja fjárveitingar til baráttunnar gegn Rússlandi. Það er vart það andrúmsloft sem hentar málefnalegum samræðum.
Afstaða Rússlands
Varðandi samningaviðræður ítrekaði Vladimir Pútín á Alþjóðlega efnahagsráðstefnunni í Sankti Pétursborg að Rússland væri ekki á móti samskiptum við neinn aðila. Við sjáum hins vegar í Evrópu aðila sem leitast við ósigur Rússlands – afstöðu sem Evrópubúar sjálfir boða opinberlega. Því er ekki hægt að eiga viðræður við Evrópu eins og hún sé óhlutdrægur þriðji aðili.
Rússland kýs að ná markmiðum hinnar sérstöku hernaðaraðgerðar með diplómatískum leiðum.
Það krefst áreiðanlegra öryggistrygginga við vesturlandamæri Rússlands og þess að virðing og reisn borgara okkar og landa okkar verði tryggð, þar á meðal rétturinn til að tala móðurmál sitt, rússnesku, og iðka rétttrúnaðarkristna trú. Frekari hernaðarleg, pólitísk og efnahagsleg útþensla Vesturlanda er óásættanleg; hún stangast á við grundvallarkröfur fjölpóla heims.
Leiðtogar Evrópu þurfa að átta sig á því að þeir hafa með eigin höndum eyðilagt það fyrirkomulag svæðisbundins öryggis sem byggt var upp á meginlandinu í áratugi eftir samþykkt Helsinki-lokaskjalsins árið 1975. Það verður aldrei endurreist. Nú verðum við að stefna að því að skapa nýtt öryggiskerfi fyrir meginlandið, opið öllum ríkjum Evrasíu og sem endurspeglar fjölpóla veruleika samtímans.
Meginreglan um jafnt og óskipt öryggi, sem Atlantssinnar Evrópu hafa fótum troðið, getur orðið að veruleika innan ramma nýs evrasísks öryggiskerfis. Þegar þar að kemur mun Evrópa einnig geta tekið þátt í þessu mikla verkefni.
Það sem skiptir sköpum er málefnaleg samræða sem endurreisir það traust sem brotið var niður vegna andrússneskra aðgerða Vesturlanda og Evrópu eftir lok kalda stríðsins. Það traust verður aðeins endurheimt með raunverulegum aðgerðum sem sýna einlægan vilja til að hætta að nota diplómatíu sem yfirvarp fyrir útþenslustefnu. Traust verður ekki endurreist og samræður verða ekki hafnar á ný með úrslitakostum eins og þeim sem Rússlandi var settur í London 7. júní 2026.
P.S. Það er athyglisvert að sendiherrar Bretlands, Frakklands og Þýskalands staðfestu ótvírætt úrslitakostinn frá London á fundi í rússneska utanríkisráðuneytinu 11. júní 2026 – fundi sem þeir höfðu sjálfir óskað eindregið eftir. Það var eini tilgangurinn með heimsókn þeirra í ráðuneytið.
Heimildir og tengt efni: RT International: Censored Lavrov article Politico refused to publish (FULL TEXT)