G7-ríkin hafa samþykkt að losa 100 milljónir tunna af olíu og dísileldsneyti úr neyðarbirgðum á næstu fjórum mánuðum. Ákvörðunin kemur í kjölfar þrýstings frá Donald Trump Bandaríkjaforseta og er ætlað að draga úr háu eldsneytisverði. Olíuverð lækkaði skarpt eftir tíðindin en lækkunin gekk að hluta til baka þegar leið á daginn.
Samkomulagið var tilkynnt föstudaginn 2. október eftir fjarfund leiðtoga G7-ríkjanna. Alþjóðaorkumálastofnunin, IEA, mun samræma aðgerðirnar. Samkvæmt sameiginlegri yfirlýsingu leiðtoganna hefst losunin þegar í stað og verður verulegu magni dísileldsneytis komið á markað fyrstu tuttugu dagana.
Leiðtogarnir segja miklar verðsveiflur og hækkandi olíuverð ógna efnahagslegum stöðugleika og afkomu almennings. Markmiðið sé að tryggja framboð og verja heimili og fyrirtæki fyrir verðhækkunum.
Trump þrýsti á Evrópuríkin
Samkvæmt AFP-fréttastofunni hafði Trump þrýst á Evrópuríkin að nýta neyðarbirgðir sínar af dísileldsneyti og hótað að öðrum kosti að banna útflutning þess frá Bandaríkjunum.
Í samkomulaginu árétta G7-ríkin að þau muni ekki takmarka útflutning orku og orkugjafa sín á milli. Þau ætla einnig að samræma viðhald olíuhreinsistöðva svo margar stöðvar stöðvist ekki samtímis og auka tímabundið nýtingu framleiðslugetu þar sem unnt er.
Verðið féll en tók síðan við sér
Bandaríska viðmiðunarolían lækkaði um allt að fimm prósent um tíma á föstudag og Brent-olían fór tímabundið undir 100 dollara á tunnu, að sögn AFP.
Lækkunin reyndist þó ekki öll varanleg. Samkvæmt markaðsyfirliti Flux Markets fór verð á Brent-samningi til afhendingar í desember niður í 98,43 dollara en var aftur komið í 102,43 dollara síðdegis. Viðbrögðin sýna því skarpa tímabundna lækkun fremur en viðvarandi verðhrun.
Bandarísk olía lánuð gegn endurgreiðslu í tunnum
Bandaríkin höfðu þegar kynnt umfangsmikla losun úr eigin neyðarbirgðum. Í tilkynningu orkumálaráðuneytisins frá 10. júní var boðað útboð á allt að 40 milljónum tunna sem hluta af 172 milljóna tunna áætluninni frá mars.
Olían er afhent samkvæmt skiptasamningum: Fyrirtæki fá hana að láni og eiga síðar að skila samsvarandi magni ásamt viðbótartunnum. Þannig á að auka framboð til skamms tíma og bæta birgðastöðuna þegar olíunni er skilað.
G7-yfirlýsingin tengir 100 milljóna tunna losunina jafnframt við framkvæmd skuldbindinganna frá mars. Tölurnar lýsa því tengdum aðgerðum og ekki er hægt að leggja þær einfaldlega saman sem nýtt viðbótarframboð.