Umdeild tillaga Evrópusambandsins um svokallað Chat Control fór í nýja samningalotu á þriðjudag. Eitt helsta ágreiningsefnið er hvort skilaboðaþjónustur eigi áfram að geta skannað einkaskilaboð án þess að notandinn sé grunaður um brot.
Þriðjudaginn 29. september funduðu framkvæmdastjórn ESB, ráðherraráðið og Evrópuþingið í sjöttu lotu þríhliða viðræðna um varanlega reglugerð gegn kynferðisofbeldi gegn börnum á netinu, oft nefnt Chat Control 2. Ráðherraráðið undirbjó afstöðu sína á fundi fastafulltrúanefndarinnar, Coreper, hinn 23. september.
Samkvæmt vefnum Femte juli ber enn mikið á milli aðila varðandi eftirlit með innihaldi rafrænna skilaboða.
Evrópuþingið vill takmarka skönnunina
Samningsafstaða Evrópuþingsins felur í sér að svokallaðar greiningarfyrirmæli, detection orders, skuli beinast að tilteknum notendum eða hópum þar sem rökstuddur grunur er fyrir hendi. Þingið hefur einnig kveðið á um að skilaboð sem eru dulkóðuð frá enda til enda skuli undanþegin slíkum fyrirmælum.
Í texta þingsins kemur jafnframt fram að almennt og óaðgreint eftirlit með einkasamskiptum allra notenda geti stangast á við grundvallarréttindi. Þar er því skýr munur á afstöðu þingsins og sumum þeim sjónarmiðum sem aðildarríkin hafa áður beitt sér fyrir innan ráðherraráðsins.
Ráðið vill viðhalda heimild til skönnunar að eigin frumkvæði
Samkvæmt upplýsingum úr innri samningsgögnum ráðsins vill ráðherraráðið að minnsta kosti viðhalda möguleikum netþjónustufyrirtækja á að skanna skilaboð notenda að eigin frumkvæði. Það yrði svipað fyrirkomulag og gildir samkvæmt bráðabirgðalöggjöfinni Chat Control 1. Þetta felur í sér að skönnun geti farið fram án þess að tiltekinn notandi hafi áður verið skilgreindur sem grunaður.
Samkvæmt Femte juli hefur verið rætt um málamiðlun þar sem slíkt eftirlit yrði ekki endilega heimilað til frambúðar heldur mætti samþykkja það í takmarkaðan tíma. Vefurinn segir meginágreininginn þó óleystan, þar sem eftirlitið þyrfti ekki að beinast að grunuðum einstaklingum.
Formennska ráðsins hefur jafnframt vakið máls á því hvort einkaskilaboð eigi að vera alfarið undanþegin tilteknum hlutum varanlegu reglugerðarinnar ef aðilarnir ná ekki málamiðlun. Í innra skjali fyrir þríhliða viðræðurnar á þriðjudag er þeirri spurningu sérstaklega beint til aðildarríkjanna.
Bráðabirgðareglur gilda til ársins 2028
Þegar eru í gildi bráðabirgðareglur ESB sem heimila tilteknum samskiptaþjónustum að leita að eigin frumkvæði að efni sem sýnir kynferðisofbeldi gegn börnum.
Eftir langvinnt löggjafarferli hefur gildistími reglnanna verið framlengdur til apríl 2028. Evrópuþingið hefur í ferlinu reynt að takmarka umfang þeirra og meðal annars krafist þess að samskipti sem eru dulkóðuð frá enda til enda verði undanþegin.
Framlengingin dregur jafnframt úr þrýstingi á stofnanirnar um að ná fljótt samkomulagi um varanlegu löggjöfina.
Samningaviðræður hafa staðið frá 2022
Framkvæmdastjórn ESB lagði tillöguna að varanlegu reglugerðinni fram árið 2022. Markmiðið er að torvelda dreifingu efnis sem sýnir kynferðisofbeldi gegn börnum og greina svokallaða tælingu barna á netinu, eða grooming.
Tillagan hefur jafnframt sætt umfangsmikilli gagnrýni frá samtökum sem berjast fyrir friðhelgi einkalífs, öryggissérfræðingum og stjórnmálamönnum. Þeir hafa varað við því að tæknilausnir til að skoða einkaskilaboð geti leitt til almenns eftirlits og veikt öryggi dulkóðaðra samskiptaþjónustna.
Með núverandi afstöðu sinni reynir Evrópuþingið að bregðast við þeirri gagnrýni. Þingið vill taka skýrt fram að fyrirmæli um greiningu skuli vera markviss, tímabundin og háð dómsúrlausn, auk þess sem vernda skuli dulkóðun frá enda til enda.
Niðurstaða viðræðnanna í þessari lotu ræður því hvort stofnanirnar ná að nálgast sameiginlega niðurstöðu eða hvort málinu verður frestað enn á ný. Náist ekki samkomulag á meðan Írland gegnir formennsku í ráðinu færist ábyrgðin á áframhaldandi vinnu þess til Litháens um áramótin.