Þjóðólfi barst ábending um myndbandið hér að neðan frá einum lesenda. Í myndbandinu ræðir Survival Lilly um nýjar umbúðarreglur ESB sem komu til framkvæmda þann 12. ágúst, fyrir þremur dögum síðan. Hún segist eiga litla netverslun með bogfimibúnað í Austurríki en segist verða að hætta að selja vörur til annarra landa innan ESB vegna þess að ESB er með kröfur um að framleiðandi sem selur umbúðir eða pakkaðar vörur yfir landamæri þurfi viðurkenndan fulltrúa vegna framleiðendaábyrgðar í því aðildarríki þar sem vörurnar eru settar á markað. Þótt ekki sé nefnt neitt fast verð fyrir slíkan fulltrúa, þá er ljóst að enginn tekur að sér slíkt starf ókeypis og áhyggjur Lilly því raunverulegar og sannar.
Umbúðarreglurnar gera ráð fyrir aukinni framleiðendaábyrgð vegna umbúða sem þurfa að falla undir afar strangar nýjar umbúðarreglur og ESB segir meginmarkmiðið vera að draga úr umbúðaúrgangi og samræma reglur á innri markaðnum. Reglugerðin setur meðal annars strangari kröfur um endurvinnanleika umbúða, lágmarkshlutfall endurunnins plasts í ákveðnum umbúðum, minnkun óþarfa umbúða og merkingar. Frá 2030 koma ýmsar kröfur enn frekar til framkvæmda. PPWR reglurnar — Packaging and Packaging Waste Regulation gerir umbúðir að sérstakri reglubundinni einingu og framleiðendur þurfa í ákveðnum tilvikum að útbúa tæknigögn og ESB-samræmisyfirlýsingu fyrir umbúðirnar auk vörunnar sem er í umbúðunum. Vegna gagnrýni hefur framkvæmdastjórnin frestað skyldunni fyrir fyrirtæki innan ESB til að hafa sérstakan EPR-fulltrúa í öðrum ESB-ríkjum allt til 1. janúar 2035. Þessi frestun gildir ekki fyrir fyrirtæki fyrir utan ESB. Þar sem nýju reglurnar eru ekki komnar inn á borð EES ríkjanna veit enginn hvað er í gildi fyrir íslensku fyrirtækin í dag sem gætu orðið fyrir reglunum af fullum krafti.
Þjóðólfur lét gervigreindina þýða orð Lilly í þeim hluta myndbandsins þar sem hún ræðir um nýju umbúðarreglur Evrópusambansins. Hún lýsir skoðun sinni á ástandinu:
Algjört stórslys!
Þetta er algjört stórslys. Algjört stórslys, það sem er að gerast hér í Evrópusambandinu. Í dag ætla ég að segja ykkur frá fréttum sem eru gjörsamlega ótrúlegar. Þetta er brjálæði. Það sem er að gerast er ótrúlegt. Maður á erfitt með að trúa þessu lengur. Ný reglugerð Evrópusambandsins um umbúðir og umbúðaúrgang mun hafa mikil áhrif á netverslun í Evrópu. Hún nær bæði til stórra fyrirtækja og lítilla og meðalstórra fyrirtækja. Umbúðirnar verða í raun sjálfstæð vara. Það þýðir að þegar ég sendi pakka er það ekki aðeins innihald pakkans sem telst vara, heldur líka pappakassinn sjálfur. Kassinn verður þannig vara og fyrir hann þarf einnig að gefa út samræmisyfirlýsingu. Umbúðirnar þurfa jafnframt að gangast undir prófanir vegna efnaöryggis.
Umbúðirnar þurfa í raun einnig að hafa sitt eigið vörunúmer. Pappakassinn þarf því vörunúmer og samræmisvottun. Þetta á líka við um kassa sem notaðir eru við útflutning. Jafnvel þótt ég selji til dæmis til Bandaríkjanna gilda þessar reglur engu að síður. Allir kassarnir þurfa að vera rétt merktir og skráðir og fyrir þá þarf að gefa út samræmisyfirlýsingu.
Ég skoðaði þetta á netinu og þetta er heilmikið vesen og mikil skriffinnska. Og nú kemur atriðið sem mun líklega verða til þess að mörg lítil fyrirtæki gefast upp. Þú þarft viðurkenndan fulltrúa í hverju einasta ESB-ríki sem þú sendir vörur til. Það kostar um 500 til 600 evrur á ári og þú þarft að skrá þig og taka þátt í viðkomandi kerfi frá fyrsta eintaki sem þú selur.
Segjum til dæmis að ég eigi viðskiptavin á Ítalíu sem vill kaupa boga af mér. Þá get ég ekki sent honum vöruna, því kostnaðurinn við fulltrúann er meiri en hagnaðurinn sem ég hef af þessari einu sölu. Ég verð því að segja ítalska viðskiptavininum: „Því miður, ég get ekki sent til Ítalíu.“
Sjálf rek ég litla bogaverslun. Þetta er netverslun með bogfimibúnað og hún er mjög lítil. Ég hef rekið hana vegna þess að þetta er áhugamál mitt og sem smá aukatekjur til hliðar. Ég seldi aðeins til Austurríkis og Þýskalands. En vegna þessara reglna, sem tóku gildi í dag, hef ég nú lokað fyrir sendingar til Þýskalands. Sem austurrískt fyrirtæki sel ég því aðeins innan Austurríkis, vegna þess að ég einfaldlega hef ekki efni á þessum fulltrúa.
Ef ég seldi til tíu Evrópulanda myndi þetta þýða 5.000 til 6.000 evrur í aukagjöld á ári. Enginn með fullu viti myndi gera það. Nú hafa mörg lítil fyrirtæki í Austurríki og Þýskalandi tilkynnt á Instagram að þau ætli að hætta rekstri vegna þessara nýju umbúðareglna. Frá og með deginum í dag ætla þau ekki lengur að senda vörur til annarra ríkja Evrópusambandsins, nema innan síns eigin lands.
Hér segir eitt fyrirtæki að engar sendingar verði lengur til annarra ESB-ríkja. Önnur kona segir: „Við sendum ekki lengur. Við verðum að kveðja.“ Einn áhrifavaldur segir: „ESB er að eyðileggja fyrirtækið mitt og svona verður millistéttin eyðilögð.“ Önnur kona segir: „Takk fyrir, Evrópusamband. Vegna nýju reglna um umbúðir getum við ekki lengur sent til annarra ESB-ríkja.“
Ég fann líka annað myndband þar sem kona stendur með sendingarbúnað í bakgrunni og segir einfaldlega: „Við sendum ekki lengur til annarra ESB-ríkja.“ Og þetta heldur áfram. Ef ég nota mismunandi umbúðir fyrir hverja einstaka vöru þarf sérstaka samræmisyfirlýsingu fyrir hverja tegund umbúða. Stóru fyrirtækin eru auðvitað þegar farin að ráða sérstakt starfsfólk til að sinna reglufylgni. Þau hafa peningana til að ráða sérfræðinga sem sjá um þetta.
En lítil og meðalstór fyrirtæki hafa einfaldlega ekki efni á því. Mörg þeirra munu því annaðhvort gefast upp eða hætta að senda vörur til annarra ESB-ríkja. Og þetta er ekki allt. Ef þið haldið að þetta sé allt, þá er þetta aðeins byrjunin.
Næst kemur stafræni vörupassinn
Nú vilja þau gefa hverri vöru sérstakt stafrænt vegabréf. Segjum til dæmis að þú sért með pakka á pósthúsi og einhver vilji vita hvað sé inni í honum. Þá mun síminn geta sýnt nákvæmlega hvaða vara er þar inni, hvaða lit hún er, hvaða stærð og allar aðrar upplýsingar. Allt þetta verður tengt saman í stafrænum vörupassa.
Í fyrstu mun þetta aðeins gilda um vörur eins og rafgeyma í bílum og rafhjólum, en síðan verður kerfið útvíkkað til annarra vöruflokka, svo sem leikfanga, barnaleikfanga, vefnaðarvara og svo framvegis. Að lokum mun hver einasta vara sem þú sérð í verslun hafa stafrænt vöruvegabréf. Þetta á eftir að verða miklu verra. Það er ekki að fara að lagast.
Þetta vekur þá spurningu hvort Evrópusambandið vilji í raun drepa lítil og meðalstór fyrirtæki. Það verður sífellt erfiðara fyrir fyrirtæki að lifa af og taka þátt í frjálsum markaði. Maður fer líka að velta fyrir sér hvers vegna Evrópusambandið var stofnað yfirhöfuð. Okkur var sagt á sínum tíma að Evrópusambandið ætti að auðvelda fólki að ferðast milli ríkja sambandsins, nota sama gjaldmiðil, tryggja frjálst flæði fjármagns og frjálst flæði vöru og þjónustu. Frjálsa vöruflutninga milli ESB-ríkja. En með allri þessari skriffinnsku eru þeir ekki lengur frjálsir.
Þetta er orðið algjörlega fáránlegt og hefur ekkert lengur með samkeppnishæfni að gera, því þú getur einfaldlega ekki keppt við stóru fyrirtækin. Amazon getur auðvitað ráðið sér sérfræðinga í reglufylgni. Fyrirtækið hefur næga peninga til þess. Það þarf bara að breyta nokkrum hlutum og heldur svo áfram eins og ekkert hafi í skorist.
En fyrir lítil fyrirtæki eins og mitt og hin sem ég sýndi ykkur á Instagram er leikurinn búinn. Þetta er búið. Ég skil einfaldlega ekki hvers vegna Evrópusambandið er að drepa lítil fyrirtæki. Ég skil það ekki. Þegar ég heyrði af þessu í dag varð ég svo reið. Það er nánast eins og einhver ill öfl standi að baki þessu. Þeim er alveg sama um okkur. Þau vilja bara skattpeningana okkar. Og nú munu mörg lítil fyrirtæki gefast upp. Þau munu þá auðvitað líka greiða minni skatta.