Netanyahu hæðist að Bretlandi: „Íslamska lýðveldið Bretland“

Forsætisráðherra Ísraels, Benjamin Netanyahu, hefur vakið athygli eftir að hafa kallað Bretland „Íslamska lýðveldið Bretland“. Ummælin lét hann falla í hlaðvarpsviðtali þar sem Netanyahu gagnrýndi þróunina í Bretlandi og sífellt gagnrýnni afstöðu landsins í garð Ísraels.

Netanyahu lét ummælin falla þegar hann ræddi um breska blaðamanninn Winston Churchill, barnabarn fyrrverandi forsætisráðherrans Winston Churchill, og jákvæða umfjöllun hans um Ísrael í sex daga stríðinu árið 1967. Netanyahu sagði erfitt að finna sambærilega afstöðu í Bretlandi nútímans.

„Reynið að finna þetta núna í Bretlandi, sem mætti kalla Íslamska lýðveldið Bretland,“ sagði Netanyahu. Þegar spyrillinn spurði hvort öll Evrópa hefði ekki þróast í sömu átt svaraði Netanyahu því játandi.

Í kjölfarið tengdi hann Bretland við umræðuna um kjarnorkuvopnaáætlun Írans.

„Fyrsta íslamska lýðveldið með kjarnorkuvopn verður Íslamska lýðveldið Bretland,“ sagði Netanyahu og bætti við að Ísrael sæi á sama tíma til þess að Íran yrði ekki annað slíkt ríki.

Vísar til Vance

Orðalagið er ekki alveg nýtt. Netanyahu vísaði til fyrri ummæla varaforseta Bandaríkjanna, JD Vance, sem árið 2024 velti því fyrir sér að Bretland undir stjórn Verkamannaflokksins gæti orðið „fyrsta raunverulega íslamista-ríkið sem eignast kjarnorkuvopn“. Vance hafði þá í gamansömum tón borið Bretland saman við Íran og Pakistan í umræðu um útbreiðslu kjarnorkuvopna.

Ummæli Netanyahus koma jafnframt fram á sama tíma og samskipti Lundúna og Jerúsalem hafa orðið sífellt stirðari. Breska ríkisstjórnin undir stjórn Verkamannaflokksins hefur tekið mun gagnrýnni afstöðu til aðgerða Ísraels á Gaza en fyrri ríkisstjórnir Íhaldsflokksins.

Piers Morgan: „Fífl“

Ummælin hafa þegar vakið viðbrögð. Breski fjölmiðlamaðurinn Piers Morgan, sem lengi hefur verið mjög gagnrýninn á stefnu Netanyahus, svaraði ummælunum stuttlega: „Fífl.“ Færsla Morgans fékk um þrjár milljónir áhorfa og yfir 10.000 athugasemdir á fyrstu klukkustundunum. Viðbrögðin voru þó langt frá því að vera á einn veg. Margar þeirra athugasemda sem fengu flest „líkar við“ voru fremur stuðningsyfirlýsingar við lýsingu Netanyahus og vísuðu til breytinga á múslímskum íbúafjölda Bretlands.

Ísraelski stjórnarandstöðupólitíkusinn Avi Deboush gagnrýndi Netanyahu einnig. Hann sagði að forsætisráðherrann ætti, með hliðsjón af embætti sínu, að sýna meiri ábyrgð í ummælum sínum og ekki gera grín að Bretlandi, sem er fastafulltrúi í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna.

200-föld fjölgun frá 20.000 í fjórar milljónir

Bakgrunnur orðalags Netanyahus er mikil fjölgun múslíma í Bretlandi á tímabilinu eftir síðari heimsstyrjöld. Áætlanir sýna miklar lýðfræðilegar breytingar. Talið er að um 21.000 múslímar hafi búið í Bretlandi árið 1951, sem samsvaraði um 0,05 prósentum íbúanna. Á næstu áratugum fjölgaði þeim hratt samhliða fólksflutningum meðal annars frá Suður-Asíu og öðrum svæðum sem áður tilheyrðu breska heimsveldinu.

Árið 2001 voru múslímar um 1,59 milljónir samkvæmt manntalinu. Tíu árum síðar hafði þeim fjölgað í um 2,79 milljónir í öllu Bretlandi. Samkvæmt nýjustu manntölum eru þeir tæplega fjórar milljónir. Í Englandi og Wales bjuggu 3,87 milljónir múslíma árið 2021. Í Skotlandi voru þeir 119.872 til viðbótar samkvæmt manntalinu 2022 og 10.870 á Norður-Írlandi.

Samanlagt er um að ræða um fjórar milljónir manna, sem samsvarar um sex prósentum af íbúum Bretlands.

Í Englandi og Wales jókst hlutfall þeirra sem skilgreindu sig sem múslíma úr 4,9 prósentum árið 2011 í 6,5 prósent árið 2021. Hópurinn er auk þess með mun yngri aldurssamsetningu en íbúarnir í heild: miðgildi aldurs múslíma var 27 ár árið 2021, samanborið við 40 ár hjá íbúunum í heild.

Þetta þýðir að múslímum í Bretlandi hefur fjölgað úr því að vera lítill minnihluti eftir síðari heimsstyrjöld í um fjórar milljónir manna í dag – sem er nærri 200-föld fjölgun miðað við áætlunina frá árinu 1951.