Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, lýsir innflytjendastraumi til Evrópu sem vaxandi ógn við evrópskt samfélag. Í umræðum á danska þinginu þann 12. ágúst nefndi hún sérstaklega stuðningsmenn Hamas, einstaklinga sem fremja hryðjuverk og fólk af íslömskum uppruna sem ekki virðir grundvallargildi Evrópu. Þessi ummæli féllu aðeins fáeinum dögum eftir að Frederiksen, ásamt Giorgiu Meloni forsætisráðherra Ítalíu, kallaði eftir mun harðari evrópskri stefnu í málefnum innflytjenda.
Danski forsætisráðherrann lét þessi athyglisverðu orð falla í umræðum um flóttamannavandann á spænska yfirráðasvæðinu Ceuta. Frederiksen hóf mál sitt á því að lýsa Rússlandi sem „helsta óvini“ Evrópu þegar kemur að andlýðræðislegum öflum.
– Vandamálið er að stór óvinur er farinn að vaxa upp innan frá, og það eru útlendingar sem hafa komið til Evrópu, það eru stuðningsmenn Hamas, það er fólk sem fremur hryðjuverk gegn evrópskum samfélögum, það er fólk sem viðurkennir ekki grundvallargildi okkar í Evrópu, það er fólk sem hefur samúð með sumum af allra myrkustu öflum þessa heims. Evrópu er því ógnað.
„Ógnað utan frá og nú einnig innan frá“
Frederiksen útfærði síðan mál sitt frekar og tengdi ógnina með beinum hætti við fólk með íslamskan bakgrunn.
– Vandamálið er að okkur er bæði ógnað utan frá og nú einnig innan frá, en það er ekki vegna ágreinings milli dönsku og spænsku ríkisstjórnanna, heldur vegna fólks með íslamskan bakgrunn sem vill ekki hið opna og frjálsa evrópska samfélag, því miður.
Frederiksen gerir jafnframt greinarmun á ytri og innri vídd ógnarinnar: Rússlandi er lýst sem hinni miklu ytri ógn, en innri ógnina tengir hún við fólk sem komið hefur til Evrópu og sættir sig ekki við evrópskt samfélagskerfi. Tilefni umræðunnar var hin mikla þróun í Ceuta þar sem þúsundir ólöglegra innflytjenda komust frá Marokkó inn í spænsku útlenduna. Atburðirnir hafa hrundið af stað umfangsmikilli umræðu í Evrópu um ytri landamæri ESB og hvort innflytjendastefna sumra aðildarríkja skapi nýja strauma innflytjenda.
Frederiksen hefur tekið skýrt fram að Danmörk vilji sjá mun harðari innflytjendastefnu í Evrópu. Í umræðunum var meðal annars fjallað um hvernig Evrópa geti haft stjórn á ytri landamærum sínum og hvað eigi að gera við fólk sem hefur ekki rétt til að dvelja í Evrópu.
Sameiginleg stefna með Meloni
Ummælin á danska þinginu koma aðeins nokkrum dögum eftir að Frederiksen kynnti ásamt Giorgiu Meloni, forsætisráðherra Ítalíu, sameiginlegt frumkvæði að breytingum á innflytjendastefnu Evrópu. Í sameiginlegu bréfi til leiðtoga Evrópu færðu ríkisstjórnarleiðtogarnir tveir rök fyrir harðari aðgerðum gegn því sem þeir lýsa sem stjórnlausum fólksflutningum. Þær vilja meðal annars sjá fleiri sendar til baka og að komið verði á móttöku- eða endursendingarmiðstöðvum utan yfirráðasvæðis ESB. Þær leggja einnig áherslu á nauðsyn þess að vernda menningarlegan og kristinn arf Evrópu.
Þetta ber að aðgreina frá fyrra bréfi sem 22 af 27 þjóðhöfðingjum og ríkisstjórnarleiðtogum ESB undirrituðu 1. ágúst. Það frumkvæði var samræmt af Ítalíu og Danmörku í kjölfar hins mikla straums innflytjenda til Ceuta og þar var krafist neyðarfundar ESB til að ræða sameiginleg viðbrögð.
Í bréfinu vöruðu leiðtogarnir meðal annars við stjórnlausum fjölda fólks sem færi yfir landamæri og svokallaðri beitingu fólksflutninga sem stjórntækis og kröfðust öflugri aðgerða gegn ólöglegum innflytjendum. Frumkvæðin tvö eru því aðskilin en eru hluti af sömu pólitísku þróuninni: Frederiksen og Meloni hafa á skömmum tíma tekið sífellt skýrari sameiginlega afstöðu með mun harðari innflytjendastefnu í Evrópu. Það er í þessu samhengi sem ummæli Frederiksen á danska þinginu 12. ágúst hafa vakið sérstaka athygli.
Danski forsætisráðherrann leiðir jafnaðarmannaflokk en Meloni leiðir ríkisstjórn á hægri væng evrópskra stjórnmála. Þrátt fyrir þennan mun eru innflytjendamál orðin málaflokkur þar sem ríkisstjórnarleiðtogarnir tveir fylgja sífellt skýrar sameiginlegri stefnu.
Hefur áður varað við innflytjendum sem ógn
Ummæli Frederiksen 12. ágúst standa því ekki ein og sér. Hún hefur um árabil talað fyrir róttækri breytingu á innflytjendastefnu Evrópu. Í fyrri ræðum hefur hún lýst miklum straumi innflytjenda til Evrópu sem ógn við evrópsk samfélög og ítrekað fært rök fyrir því að Evrópa verði að hjálpa fleira fólki utan álfunnar í stað þess að taka við miklum fjölda hælisleitenda á evrópsku yfirráðasvæði.
Í vinnu dönsku ríkisstjórnarinnar að innflytjendamálum hefur Frederiksen auk þess beitt sér fyrir því að meðferð hælisumsókna og endursendingar geti í auknum mæli farið fram utan Evrópu. Danska leiðin hefur gert hana að einum þeirra ríkisstjórnarleiðtoga innan evrópskrar jafnaðarstefnu sem fylgja hvað harðastri stefnu í innflytjendamálum.