The Guardian greinir frá dómi í Bandaríkjunum sem gæti markað tímamót í ábyrgð tæknirisanna á því efni sem birtist á samfélagsmiðlum. Dómnefnd í New Mexico hefur komist að þeirri niðurstöðu að Meta, móðurfélag Facebook og Instagram, beri ábyrgð á því að hafa blekkt notendur um öryggi vettvanga sinna og gert kleift alvarlegt ofbeldi – þar á meðal kynferðislega misnotkun barna.
Fyrirtækið var dæmt til að greiða 375 milljónir dala í sekt sem er hámarksrefsing samkvæmt lögum ríkisins.
„Sögulegur sigur fyrir börn og fjölskyldur“
Saksóknari New Mexico, Raúl Torrez, lýsti dómnum sem stórsigri:
„Þetta er sögulegur sigur fyrir hvert barn og hverja fjölskyldu sem hefur greitt verðið fyrir það að Meta setti gróða fram yfir öryggi barna.“
Málið byggðist meðal annars á tveggja ára rannsókn sem sýndi að Facebook og Instagram hefðu í sumum tilvikum þróast í vettvang fyrir mansal og kynferðislega misnotkun barna.
Vissu af vandanum – en gripu ekki inn í
Í réttarhöldunum komu fram gögn og vitnisburður sem sýndu að bæði starfsmenn Meta og utanaðkomandi sérfræðingar höfðu ítrekað varað við hættunni. Þrátt fyrir það voru viðvaranir hundsaðar og almenningi ekki sagt frá raunverulegri áhættu.
Eitt af því sem vakti sérstaka athygli var að dulkóðun á skilaboðaþjónustu Facebook Messenger árið 2023 gerði yfirvöldum erfiðara fyrir að afla sönnunargagna í málum sem tengdust barnaníði.
Gervigreind skilaði „rusltilkynningum“
Vitni frá lögreglu og samtökum sem vinna gegn barnaníði bentu á að Meta hefði treyst of mikið á gervigreind til eftirlits. Gervigreindin sendi frá sér mikið magn af tilkynningum sem margar hverjar voru gagnslausar. Þetta gerði rannsóknir erfiðari og í sumum tilvikum ómögulegar.
Meta neitar sök og hyggst áfrýja
Meta hefur hafnað niðurstöðunni og hyggst áfrýja. Talsmaður fyrirtækisins segir:
„Við erum ósammála dómnum. Við vinnum stöðugt að því að halda notendum öruggum og erum meðvituð um þær áskoranir sem fylgja því að fjarlægja skaðlegt efni.“
Sérfræðingar telja að málið geti haft víðtæk áhrif. Bandarískur lögfræðingur sagði að dómurinn gæti opnað fyrir fjölda nýrra mála og aukið kröfur um strangari reglur
Meta stendur þegar frammi fyrir öðru stóru dómsmáli í Los Angeles þar sem fjölskyldur og skólayfirvöld saka fyrirtækið – ásamt öðrum samfélagsmiðlum – um að hafa hannað kerfi sem eru ávanabindandi og skaðlegt börnum.
Hefur dómurinn þýðingu fyrir Ísland?
Þó málið hafi farið fram í Bandaríkjunum hefur það skýra þýðingu fyrir Ísland:
- Íslensk börn nota sömu miðla og bandarísk
- Reglur Evrópu og Bandaríkjanna hafa bein áhrif hér
- Umræðan um ábyrgð samfélagsmiðla er að harðna
Spurningin sem vaknar er einföld:
Hver ber ábyrgð þegar tæknifyrirtæki skapa umhverfi þar sem brot geta átt sér stað?
Dómurinn gegn Meta snýst ekki aðeins um eina sekt heldur stærri reglu:
Hvort samfélagsmiðlar geti lengur skýlt sér á bak við að þeir beri ekki ábyrgð á því sem gerist á vettvangi þeirra.
Ef þessi lína færist gæti það markað upphaf nýs tímabils þar sem öryggi notenda – sérstaklega barna – verður sett ofar hagnaði netrisanna.