Karl konungur neitar að biðjast afsökunar á þrælahaldinu. Það sem oft „gleymist“ er að Bretar gegndu sögulegu hlutverki í baráttunni fyrir afnámi þrælahalds um allan heim. Mynd: Gervigreind
Karl konungur mun hvorki biðjast afsökunar né bjóða fjárhagslegar skaðabætur vegna hlutverks Bretlands í þrælaversluninni yfir Atlantshafið. Á sama tíma fellur annar hluti sögunnar enn á ný í skuggann: Bretland fór frá því að taka þátt í þrælaverslun yfir í að verja miklu fé og mannafla til að berjast gegn henni.
Karl konungur mun hvorki bera fram formlega afsökunarbeiðni né bjóða fjárhagslegar skaðabætur í ferð sinni um Karíbahafssvæðið 27. október til 4. nóvember. Ferðinni er heitið til Bahamaeyja, Gvæjana og Antígva og Barbúda, þar sem Karl mun taka þátt í leiðtogafundi Samveldisins.
Breska ríkisstjórnin lýsir þrælaversluninni yfir Atlantshafið sem viðurstyggilegri en stendur fast við að engar fjárhagslegar skaðabætur verði greiddar. Buckinghamhöll leggur jafnframt áherslu á að konungurinn fylgi ráðgjöf ríkisstjórnarinnar í stjórnskipulegum málum, að sögn Daily Mail.
Kröfurnar um fé halda áfram
Talsmenn skaðabóta í Karíbahafsríkjunum halda áfram að krefjast bæði afsökunarbeiðna og bóta. Skaðabótanefnd Bahamaeyja hefur til dæmis krafist formlegrar afsökunarbeiðni og formaður hennar, Niambi Hall Campbell-Dean, hefur gagnrýnt afstöðu konungsins.
Konungurinn hyggst þó vekja athygli á sögu þrælaverslunarinnar. Buckinghamhöll segir að í heimsókninni verði ekki sneitt hjá því sem Karl hefur áður kallað „myrkustu daga“ sögunnar, þótt megináherslan verði á nútíð og framtíð ríkjanna.
Bretar sneru þróuninni við
Þrautseig barátta Breta gegn þrælaverslun er jafnframt mikilvægur hluti af sögu landsins. Eftir áratuga baráttu hreyfingarinnar fyrir afnámi þrælahalds bannaði breska þingið þrælaverslun Breta árið 1807. Þrælahald var síðan afnumið í stærstum hluta heimsveldisins með lögum um afnám þrælahalds frá 1833.
Bretland beitti einnig konunglega breska sjóhernum, Royal Navy, gegn þrælaverslun á hafi úti. Vestur-Afríkudeild flotans lagði hald á þrælaskip og frelsaði tugi þúsunda manna. Bretar beittu einnig diplómatískum og hernaðarlegum þrýstingi til að fá önnur ríki til að hætta versluninni.
Evrópubúar voru einnig hnepptir í þrældóm
Þrælahald takmarkaðist ekki við verslunina yfir Atlantshafið. Öldum saman tóku sjóræningjar frá Barbaríströnd Norður-Afríku einnig Evrópumenn til fanga. Fólk frá meðal annars Austur-Evrópu og Kákasus var jafnframt flutt inn í þrælahaldskerfi tengd Krímkanatinu og Tyrkjaveldi. Ránsferðir meðfram ströndum Vestur-Evrópu, allt til Írlands og Íslands, leiddu einnig til þess að gríðarlegur fjöldi Evrópumanna var hnepptur í þrældóm. Innrás Frakka í Alsír og hernám landsins árið 1830 var meðal annars ætlað að stöðva þessar ránsferðir.
Deilt er um nákvæman heildarfjölda og því er varasamt að draga víðtækar ályktanir af samanburði. Rannsóknir sýna þó að í gegnum söguna hafa bæði gerendur og fórnarlömb tilheyrt mörgum ólíkum þjóðum.
Sagan í heild gefur víðara sjónarhorn
Umræðan um skaðabætur snýst því um meira en væntanlega ferð Karls konungs. Hún vekur einnig spurningar um hvaða þættir í sögu þrælahalds fái mesta athygli.
Á meðan hvítt fólk er krafið um „skaðabætur“ og auðmýkjandi afsökunarbeiðnir er þagað um að Evrópubúar hafi fyrstir í sögunni barist með virkum hætti fyrir afnámi þrælahalds, ekki aðeins innan eigin landamæra heldur um allan heim. Samt er aldrei krafist „skaðabóta“ af afrísku þrælaríkjunum, sem tóku fólk til fanga og seldu það Evrópumönnum, af Aröbum vegna hinnar gríðarlegu þrælaverslunar yfir Sahara eða af Norður-Afríkuríkjunum og Tyrklandi fyrir að hafa tekið fólk í þrældóm frá Balkanskaga, Írlandi og jafnvel Íslandi.