Ítalía hefur lent upp á kant bæði við framkvæmdastjórn ESB og þýsku ríkisstjórnina eftir að hafa neitað að taka við innflytjendum sem Þýskaland vill senda til baka samkvæmt nýju sameiginlegu hæliskerfi ESB. Frá því reglurnar tóku gildi 12. júní hefur ítalska ríkisstjórnin hafnað öllum tólf formlegum beiðnum Þýskalands um endurviðtöku.
Samkvæmt fyrstu úttekt framkvæmdastjórnar ESB á hinu nýja kerfi hefur Ítalía enn ekki framkvæmt þær tilfærslur sem reglurnar kveða á um. Framkvæmdastjórnin bendir á að landið hafi undirbúið innleiðingu hins nýja regluverks, en að grípa þurfi til raunverulegra aðgerða svo hægt verði að framkvæma tilfærslurnar í reynd.
Þýski innanríkisráðherrann Alexander Dobrindt sagði svo seint sem í lok árs 2025 að hann hefði náð samkomulagi við bæði Ítalíu og Grikkland um að þessi ríki tækju aftur við innflytjendum sem komu fyrst þangað áður en þeir héldu áfram til Þýskalands. Framganga Ítalíu bendir hins vegar til þess að slíku samkomulagi sé í raun ekki framfylgt.
Frá því Giorgia Meloni tók við embætti forsætisráðherra haustið 2022 hefur ríkisstjórnin gert ólöglegan innflutning innflytjenda að einu mikilvægasta pólitíska forgangsmáli sínu. Ríkisstjórnin hefur sameinað nánara samstarf við ríki í Norður-Afríku, hert aðgerðir gegn mansali og smygli á fólki, hert eftirlit á Miðjarðarhafi og tekið upp strangari afstöðu gagnvart björgunarskipum sem rekin eru af frjálsum félagasamtökum.
Meloni hefur jafnframt lagt áherslu á að hælisumsóknir verði í auknum mæli afgreiddar utan yfirráðasvæðis ESB. Athyglisvert dæmi um það er samkomulag við Albaníu þar sem Ítalía hefur reist móttöku- og varðgæslumiðstöðvar fyrir innflytjendur sem bjargað hefur verið á Miðjarðarhafi.
Ríkisstjórnin hefur lýst þessari leið sem úrræði til að draga úr ólöglegum fólksflutningum og grafa undan viðskiptalíkani mansmyglara.
Verulega hefur dregið úr ólöglegum innflutningi
Á valdatíma Giorgiu Meloni hefur ólöglegum komum innflytjenda yfir miðhluta Miðjarðarhafsins fækkað verulega miðað við hámark á fyrri árum.
Nýjustu tölur frá Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna (UNHCR) sýna að 14.388 manns komu sjóleiðina til Ítalíu á fyrstu sex mánuðum ársins. Það er 48 prósenta samdráttur miðað við sama tímabil árið 2025, þegar rúmlega 30.000 manns komu til landsins.
Jafnvel í samanburði við mjög háar tölur árið 2023 og árin þar á undan er aðstreymið mun minna. Ríkisstjórn Meloni hefur bent á þetta sem sönnun þess að sú innflytjendastefna sem hún hefur fylgt hafi skilað árangri.
Hluti af stærri deilu í Evrópu
Deilan milli Rómar og Brussel endurspeglar vaxandi spennu um hvernig nýr innflytjenda- og hælissáttmáli ESB eigi að vera framkvæmdur. Regluverkið byggir á því að aðildarríkin deili ábyrgð á meðferð hælisumsókna og að hægt sé að senda einstaklinga, sem hafa haldið áfram ferð sinni innan sambandsins, aftur til þess ESB-ríkis þar sem þeir voru fyrst skráðir.
Framkvæmdastjórn ESB telur að aðildarríkin verði að fylgja þessum reglum svo kerfið geti virkað. Ítalska ríkisstjórnin hefur hins vegar sett eigin innflytjendastefnu í forgang og hefur enn sem komið er ekki sýnt neinn vilja til að taka við þeim innflytjendum sem Þýskaland vill flytja til landsins samkvæmt hinu nýja regluverki.