Þjóðólfur birtir aðsendar greinar en höfundar bera ábyrgð á innihaldi greina sinna. Hér er ein aðsend grein einstaklings sem skrifar undir nafninu Glúmur Glerharði.
Glúmur Glerharði skrifar:
Það er auðvelt að líta á umræðuna um ritskoðun, stafrænt eftirlit og vald tæknifyrirtækja sem eitthvað sem gerist „úti í heimi“. Í Brussel. Í Washington. Í stórum ríkjum þar sem valdið er fjarlægt og flókið. En ný gögn og skýrslur sýna að þetta er blekking. Þessi þróun er ekki fjarlæg. Hún er komin hingað.
Og hún gæti haft bein áhrif á Ísland – sérstaklega nú þegar þjóðin stendur frammi fyrir einni af stærstu pólitísku ákvörðunum sínum í áratugi.
Ef Ísland gengur inn í Evrópusambandið, eða bindur sig enn fastar við regluverk þess, er ekki aðeins verið að taka ákvörðun um viðskipti, tolla eða gjaldmiðil. Það er líka verið að taka ákvörðun um hvernig opinni umræðu verður stjórnað. Það er kjarninn sem gleymist.
Evrópusambandið hefur á síðustu árum byggt upp kerfi sem beinist ekki aðeins að því að setja reglur um markaði heldur einnig um upplýsingar. Með lögum eins og Digital Services Act er samfélagsmiðlum gert að fylgja ákveðnum reglum um „efnisstjórnun“ sem í reynd þýðir að ákveðnar skoðanir eru gerðar sýnilegri en aðrar – og sumar einfaldlega fjarlægðar.
Þetta er ekki hlutlaus tæknileg framkvæmd. Þetta er pólitísk ákvörðun.
Þegar slík kerfi eru virkjuð í tengslum við kosningar verður staðan enn alvarlegri. ESB hefur þegar sett fram leiðbeiningar sem krefjast þess að samfélagsmiðlar „dragi úr sýnileika rangfærslna“ og aðlagi reiknirit sín í kosningatímabilum.
Hver ákveður hvað telst rangfærsla í heitri pólitískri umræðu?
Ef svarið er „stofnanir sem hafa sjálfar pólitíska hagsmuni“, þá erum við ekki lengur að tala um vernd lýðræðis. Við erum að tala um stýringu á því.
ESB-kosningarnar í ágúst verða því ekki aðeins spurning um aðild eða ekki aðild. Þær gætu orðið prófraun á það hvort opin umræða á Íslandi verði raunverulega frjáls – eða hvort hún verði síuð í gegnum alþjóðlegt regluverk sem hefur þegar verið gagnrýnt fyrir að þrengja að málfrelsinu.
Hættan er ekki sú að einhver einn einstaklingur í Brussel sitji og ákveði hvað Íslendingar mega segja. Hættan er miklu lúmskari. Hún felst í því að reglurnar neyða tæknifyrirtæki til að haga sér á ákveðinn hátt. Að þau minnki sýnileika ákveðinna skoðana. Að þau merki efni sem „vafasamt“. Að þau fjarlægi það sem fellur ekki að skilgreindum ramma.
Blekking að segja málfrelsi enn við lýði en stjórna því hvað fær að sjást
Í litlu samfélagi eins og Íslandi getur þetta haft sérstaklega mikil áhrif. Hér skiptir hver rödd meira máli. Hér getur lítil breyting á sýnileika haft stór áhrif á niðurstöðu umræðu. Ef ákveðin sjónarmið fá minni dreifingu en önnur, þá er ekki lengur jafnræði í lýðræðislegri umræðu.
Og þá vaknar spurning sem fáir vilja spyrja opinberlega: ef reglur sem móta umræðuna eru settar utan Íslands, hver ræður málfrelsinu þá í rauninni?
Það er líka vert að hafa í huga að þessi þróun gerist alltaf í nafni góðra markmiða. Að berjast gegn rangfærslum. Að vernda kosningar. Að tryggja öryggi. En sagan sýnir að þegar vald til að stjórna upplýsingum er komið í hendur stofnana, þá minnkar það vald sjaldnast – það stækkar og verður hrárra.
Gæti tekið lengri tíma en 564 ár að losna undan valdi ESB
Þess vegna verður umræðan um íhlutun ESB í kosningabaráttunni á Íslandi óaðskilin spurningunni um JÁ eða NEI. Ef Já sigrar, þá mun ESB og leppstjórn þeirra á Íslandi lýsa því yfir að Íslendingar séu samþykkir inngöngu í Evrópusambandið.
Í ágúst munu Íslendingar kjósa um framtíð sína. Já þýðir aðild að ESB, þar sem frelsi þjóðarinnar verður flutt í hendur erlends stórveldis á meginlandi Evrópu. Íslendingar hafa reynslu af 564 ára ófrelsi sem nýlenda Danmerkur frá 1380 til 1944.
Vilja Íslendingar enn á ný vera í hlekkjum ófrelsis með inngöngu í ESB? Duga þá næstu 564 árin til að verða aftur sjálfstæð þjóð? Verður lýðveldinu endanlega fargað?